Een paleis als asset van de buurt

  • Als je bij het Wijkpaleis in de Rotterdamse wijk Middelland binnenstapt, voel je het meteen. Bedrijvigheid. Hier wordt gewerkt: beneden wordt volop geklust aan een fijne ontmoetingsplek, de Dorpszaal. Daar waar bewoners aanschuiven om te eten en elkaar ontmoeten.  Maar ook waar ze samen leren en maken. En samen bepalen welke activiteiten er georganiseerd worden en wie er ruimtes kunnen huren. Want het Wijkpaleis is van de wijk!

    Op de eerste verdieping wemelt het van de creatieve ondernemers, de zogenoemde makers. Je vindt er bijvoorbeeld film- en theatermakers, landschapsarchitecten en textielontwerpers. Zij huren een ruimte en betalen kostendekkende huur. De makers hebben een social return verplichting in het contract, dat wat ze bijdragen aan de fijne plek die het Wijkpaleis voor iedereen is. Zo organiseren de textiel onderneemsters op zaterdagochtend een textiel repair café voor mensen uit de buurt. Je kan langskomen om kleding te laten inkorten of repareren. Past helemaal in deze tijd van recyclen én het is nog gratis ook.

    Een pand in handen van de buurt is een grote wens van veel betrokken bewoners. En terecht. Een pand zorgt voor verdienmogelijkheden en is tegelijk een plek van ontmoeting.

    En als je je afvraagt wat al die kinderen in de achtertuin doen? Zij horen bij de school op de bovenste verdieping. Een lokale basisschool groeide uit z’n jasje en huurt lokalen bij het Wijkpaleis. Maar ze zijn niet zomaar een huurder, ook hier wordt verbinding gezocht. Zo leerden kinderen als onderdeel van het voedselproject op school roti maken van Fatma, de wijkkokkin die de keuken van het Wijkpaleis bestiert.

    Bewoners zijn constante factor

    Het Wijkpaleis huurt een voormalig schoolgebouw van ruim 2000m2 in de Rotterdamse wijk Middelland, een buurt waar niet altijd alles vanzelf gaat. In dit gebouw komt de missie van het Wijkpaleis nu al volop tot uiting, ook al zijn ze nog niet officieel geopend. Het wijkpaleis is al jaren dé plek in de wijk om het te maken. Voorheen als een pop-up paleis verderop in de wijk –in een gebouw dat in de verkoop ging- en nu dus op een nieuwe plek. Het kostte een hoop bloed, zweet en tranen om het gebouw in handen te krijgen. Gemeente Rotterdam is eigenaar van het pand en de verschillende afdelingen wisten elkaar niet gemakkelijk te vinden. Ook de waardering van het pand had nogal wat voeten in de aarde: wat is bijvoorbeeld een reële huur prijs voor een maatschappelijk initiatief dat veel waarde oplevert voor de buurt?

    “Bewoners zijn hier de constante factor en ons bestaansrecht wordt gevoed door de vraag die zij hebben.”

    Mocht je denken dat het ultieme doel behaald is, dan heb je het mis. De initiatiefnemers gaan nog een stap verder en willen het gebouw gaan kopen! Marieke Hillen, één van de initiatiefnemers, vertelt: “Wij willen dit gebouw behouden voor de wijk. Geen speelbal zijn van een verhuurder maar zelf bepalen wat er binnen gebeurt en hoe we het pand beheren en bijvoorbeeld verduurzamen. Werkplaatsen met makers, daar is nu behoefte aan. En dat combineren met een publieke plek voor de wijk. Maar misschien is er over 5 of 10 jaar iets anders nodig, dan wordt de invulling van het Wijkpaleis ook anders en staan er misschien andere buurtbewoners aan het roer. Bewoners zijn hier de constante factor en ons bestaansrecht wordt gevoed door de vraag die zij hebben.”

    Leren van andere bewonersinitiatieven

    Kopen die plek dus. En wel voor de indrukwekkende som geld van 1.3 miljoen euro. Een bedrag van die omvang bij elkaar krijgen is een grote opgave. De Wijkpaleizers gingen daarom op pad om inspiratie op te doen. Zo spraken ze met Anita van BewonersBedrijf Midwest in Amsterdam. Midwest wilde een monumentaal schoolgebouw behouden voor de buurt. Ze trokken erin en werden al snel een levendige plek van ontmoeten, leren en ondernemen. Na lange en moeizame onderhandelingen met de gemeente kochten ze het pand uiteindelijk met behulp van investeerders. Het bedrag mét rente brengen op ze door de inkomsten uit verhuur en activiteiten.

    De Wijkpaleizers gingen ook op bezoek bij het Amsterdamse Hotel Buiten. Dat was voorheen een onveilig en vergeten plekje aan de Sloterplas maar nu een levendige en groene ontmoetingsplek met een café-restaurant voor buurtbewoners dat goed loopt. Hoe kregen zij het voor elkaar om de aankoop te financieren? Door een mix van lening, gift en eigen geld. Het eigen geld kwam uit een grote crowdfunding in eigen netwerk en buurt. En door de uitgifte van aandelen aan mensen die deze fijne plek een warm hart toedragen. De aandeelhouders zijn geen mede-eigenaar maar ontvangen wel rendement.

    “Ook al kunnen veel bewoners van deze buurt misschien geen grote bedragen inleggen, elk tientje zorgt voor een stukje betrokkenheid.”

    Marieke stak veel op van de bezoeken aan andere bewonersinitiatieven die vastgoed kochten: “Ik vind het heel waardevol om andere plekken te bezoeken en initiatiefnemers te spreken. We raken er door geïnspireerd en ontdekken zo voor onszelf wat bij ons past. Zo weten we nu dat we op zoek moeten naar financiers die onze waarden delen. Die niet gaan voor het hoogste financiële rendement maar onze maatschappelijke impact op waarde schatten. We realiseren ons ook dat buurtbewoners letterlijk eigenaar kunnen worden door crowdfunding of aandelen. Ook al kunnen veel bewoners van deze buurt misschien geen grote bedragen inleggen, elk tientje zorgt voor een stukje betrokkenheid. Tegelijkertijd realiseren we ons dat we de grote slagen moeten maken door een betrokken investeerder of financier te vinden.”

    Een stevig verdienmodel

    Een pand in handen van de buurt. Dat is een grote wens van veel betrokken bewoners. En terecht. Een pand zorgt voor verdienmogelijkheden en is tegelijk een plek van ontmoeting. Een fysieke plek die zorgt dat je BewonersBedrijf een gezicht krijgt. Maar vergis je niet, een plek van die omvang brengt risico’s met zich mee en is een grote verantwoordelijkheid. Marieke: “Wij betalen jaarlijks aan kale huur alleen al 100.000 euro. Dat betekent dat we een stevig verdienmodel moeten hebben: de school op de bovenste verdieping betaalt huur die ook de sociale activiteiten beneden in de Dorpszaal dekt. En de makers op de tweede verdieping kunnen kostendekkende huur opbrengen én dragen bij aan onze maatschappelijke doelen.”

    Zijn jullie een bewonersinitaitief met plannen om een pand te kopen? Dan heb je ongetwijfeld wat aan deze tips
    – Ga ook eens op zoek naar (lokale) investeerders zoals Midwest deed. Er zijn financiers die maatschappelijke meerwaarde creëren belangrijker vinden dan winst boeken.
    – Door crowdfunding of het uitgeven van aandelen kun je bewoners financieel een steentje laten bijdragen. Dat versterkt betrokkenheid en gevoel van eigenaarschap.
    – Zorg dat je een helder en stevig verdienmodel hebt. Ook een financier met maatschappelijke doelen stapt pas in als je weet hoe je inkomsten gaat genereren en uiteindelijk kan aflossen.

    Vanmiddag opent het Wijkpaleis officieel de deuren van het nieuwe pand. Een belangrijk en feestelijk moment voor alle betrokken bewoners die de afgelopen maanden met opgestroopte mouwen en noeste arbeid hebben bijgedragen aan deze prachtige en inclusieve plek van de buurt.

    Samen met pioniers werken we met de WijkBV aan het opschalen van lokale maatschappelijke impact. Bewoners in de wijk kunnen door eigenaarschap en zeggenschap zoveel mogelijk zelf bepalen hoe hun wijk eruit ziet. Door het verkrijgen van assets zoals grond en gebouwen of het aanboren en behouden van geldstromen binnen de wijk krijgen bewoners een economische machtsbasis. Zo heeft een WijkBV een grote impact op terreinen die het dichtst bij mensen in de wijk staan, zoals wonen, werk en zorg. Wil je ook meedoen? Bel of mail met Kristel

    Nieuwsbrief

    Lees je onze nieuwsbrief al? Je weet dankzij de nieuwsbrief wat bewonersinitiatieven voor elkaar krijgen en je mist geen belangrijke ontwikkelingen. Handig: je krijgt ook bericht als we bijeenkomsten organiseren. We versturen de nieuwsbrief één keer per maand. Klik hier zodat we de nieuwsbrief ook naar jou kunnen sturen.

     

  • Meer van onze leden

    ’t Luukske

    ’t Luukske

    • Wellerlooi

    In het Limburgse Bergen besloot de gemeente in 2013 om de bestaande gymzaal in Wellerlooi te sluiten en ...

    Lees meer >
    BewonersBedrijf Op Eigen Houtje

    BewonersBedrijf Op Eigen Houtje

    • Emmen

    BewonersBedrijf Op Eigen Houtje wil zorgen voor samenhang tussen bewoners van de wijk Emmerhout in Emmen. Op Eigen ...

    Lees meer >
    Kruiskamp Onderneemt!

    Kruiskamp Onderneemt!

    • Amersfoort

    In Amersfoort namen bewoners het voormalige schoolgebouw de Witte Vlinder over en startten Kruiskamp Onderneemt ...

    Lees meer >