Tips voor coaches van bewonersinitiatieven die eenzaamheid willen verminderen

  • Met het project ‘Betrokken Buurten’ biedt LSA ondersteuning aan bewonersinitiatieven die eenzaamheid in de wijken willen verminderen. Verschillende bewonersinitiatieven kregen gedurende het project een coach toegewezen. Deze persoonlijke coach hielp bij het opbouwen van verbindingen in de buurt en gaf advies gegeven bij lastige vraagstukken. Tegen welke uitdagingen liepen de coaches aan en wat kunnen we leren van hun ervaringen?

    Kracht en valkuilen

    Veel bewonersinitiatieven zijn erg gemotiveerd om in en voor de wijk aan de slag te gaan. Met veel energie organiseren ze verschillende activiteiten om ontmoetingen tussen bewoners te stimuleren en netwerken te versterken. Dat is dan ook de kracht van veel initiatieven.

    Eén van de valkuilen voor initiatieven is dat ze het organiseren van activiteiten zien als doel op zich. Terwijl de activiteiten juist een middel zijn. Het doel is dat mensen zich meer betrokken voelen bij elkaar en bij de buurt en dat ze welkom voelen in hun eigen omgeving.

    Het is de taak van een coach om bewonersinitiatieven te prikkelen en te stimuleren om meer vraaggericht te gaan werken. De coach helpt hen om samen het gesprek aan te gaan: waar hebben onze wijkbewoners nou behoefte aan? En waartoe moeten onze activiteiten leiden?

    Tips van de coaches

    • Als coach kun je het initiatief stimuleren om te reflecteren op hun bestaansreden en zichzelf de vraag te stellen: waarom doen we wat we doen? Van daaruit kun je een verdiepend gesprek voeren en nagaan wat het gemeenschappelijke doel van het initiatief is. Vervolgens kun je de actieve bewoners stimuleren om meer vanuit dit gezamenlijke doel te gaan werken. Hierbij leer je hen om kritisch naar alle activiteiten te kijken: zijn er ook andere manieren om contact te stimuleren?
    • De manieren om eenzaamheid te verminderen zijn divers en je kunt er verschillende strategieën voor inzetten. Je kunt hen leren om het taboe op praten over eenzaamheid te doorbreken, je kunt community building inzetten, je kunt stimuleren dat er bij een ontmoeting echt persoonlijk contact wordt gemaakt. Bespreek welke mogelijkheden er zijn en kies samen bewust de strategie die het beste past bij het initiatief.
    • Wees flexibel in je rol van coach. Initiatieven kunnen verschillende doelstellingen hebben. Als coach moet je jezelf de vraag stellen: wat en wie moet ik ‘zijn’ voor het initiatief om hen te helpen met het behalen van deze doelen? Deze rol kun je op allerlei manieren invullen: de ene keer ben je een bruggenbouwer, de andere keer een versterker. De ene keer moet je vooral de juiste vragen stellen, de andere keer moet je mensen bewustmaken van wat er wel is. Soms is het alleen nodig dat je ontspanning biedt of door een andere bril kijkt, stilstaat bij zaken of aandacht vraagt voor de kleine verhalen. Wees hierin flexibel om een initiatief zo goed mogelijk te ondersteunen

     Gedeelde waarden naar boven halen

    Een betrokken buurt versterken met betekenisvolle relaties en sterke sociale netwerken vraagt van een bewonersinitiatief om te werken vanuit gedeelde waarden. Als coach is het belangrijk om deze waarden naar voren te halen.

    Bij bewonersinitiatieven en betrokken actieve vrijwilligers zit veel energie en passie. Spreek deze krachten aan. Vraag de actieve bewoners naar hun persoonlijke hartenwensen. Stel vragen als: Maak je je ook wel eens zorgen over iemand? Wat is belangrijk voor je? Op deze manier achterhaal je de waarden van de betrokkenen en het initiatief. Vanuit deze waarden ga je werken.

    Het ophalen van deze waarden beperkt zich niet alleen tot de betrokkenen van het initiatief, het is belangrijk om als coach ook aan te jagen dat dit gesprek wordt aangegaan met buurtbewoners. Ga in gesprek met buurtbewoners na wat zij belangrijk vinden in een buurt en in contact met anderen. Het streven van het initiatief naar het creëren van een betrokken buurt kan alleen als het – vanaf het begin – een gezamenlijk proces is van die buurt, op basis van gedeelde waarden.

    Tips van de coaches

    • Gesprekken met buurtbewoners zouden moeten gaan over waarden. Wat vind jij belangrijk in een buurt? Wat gun jij jouw buren? Stimuleer als coach het initiatief om het gesprek voeren met buurtgenoten over deze waarden en wat nodig is om ze eer aan te doen. Maak er een gezamenlijk proces van. Een mooi voorbeeld hiervan is de Praatplaat uit Baarn.
    • Soms moet een coach het bewonersinitiatief een spiegel voorhouden. Als het initiatief bijvoorbeeld als uitgangspunt heeft dat iedereen welkom is en mee kan doen, is het aan jou om kritisch door te vragen. Doet iedereen ook daadwerkelijk mee?

    Aandacht voor de ander zit in het kleine gebaar

    Het verminderen van eenzaamheid is een mooi streven, maar het kan ook druk opleveren voor initiatieven. Coaches merken steeds weer dat zij er ook zijn om ontspanning te bieden. Vaak scheelt het al als je onder de aandacht brengt dat wat er nodig is vaak al gebeurt, ongemerkt of onbewust.

    Het zit ‘m vaak in ogenschijnlijk vanzelfsprekende dingen die eraan bijdragen dat mensen zich gehoord en gezien voelen, wat bijdraagt aan het verminderen of voorkomen van eenzaamheid. Vaak is een glimlach of een persoonlijke begroeting bij de deur al genoeg om mensen over de drempel te helpen. Zoals een coach aangeeft: ‘Het geloof in die eenvoudigheid. Daar moeten we aan werken.’

    Tips van de coaches

    • Ga als coach het gesprek aan over de welkomstcultuur van het initiatief. Vragen die daarbij horen zijn: hoe kun je nou een welkom buurthuis zijn? En hoe willen jullie hier samen vorm aan geven? Refereer hierbij ook aan de doelstelling: hoe zorgen we ervoor dat iedereen zich hier welkom voelt? Doe ook de test van LSA: een warm welkom creëren in je buurthuis.
    • Stimuleer als coach dat het initiatief haar vrijwilligers nauw betrekt bij het vraagstuk van een Betrokken Buurt. Vrijwilligers zijn ontzettend belangrijk. Zij heten deelnemers welkom, voeren gesprekken en signaleren veel. Maak deze groep bewust van het thema eenzaamheid en maak met elkaar bespreekbaar wat je kunt doen om een betrokken buurt te creëren.
    • Eenzaamheid verminderen doe je ook door mensen zich gezien en gehoord te laten voelen, en de mogelijkheid te geven om van betekenis te zijn. Moedig een initiatief aan om na te gaan op welke manier de deelnemers zelf van betekenis kunnen zijn. Benadruk bijvoorbeeld dat activiteiten ook gezamenlijk kunnen worden georganiseerd, met vrijwilligers én met deelnemers.

    De identiteit van een bewonersinitiatief: maak die bespreekbaar

    Het creëren van een plek waar iedereen zich welkom voelt is een waarde die veel initiatieven nastreven. Maar in dit streven signaleren de coaches dat de identiteit van een bewonersinitiatief hier invloed op kan hebben. Een te stevige identiteit kan een belemmering vormen voor anderen om zich aan te sluiten bij het initiatief. Die identiteit heeft invloed op de gelijke inbreng van verschillende buurtbewoners. In het geval van een hele hechte vrijwilligersgroep kunnen anderen zich buitengesloten voelen. Als je wil dat andere mensen zich verbonden voelen, dan moet je je goed kijken naar de eigen identiteit, adviseren de coaches.

    Wie is de ander? Wat een uitdaging bij eenzaamheid is, is dat degenen die met eenzaamheidsgevoelens te maken hebben vaak als ‘de ander’ worden gezien. Van tevoren kunnen er al veel ideeën bestaan over de ander en de redenen waarom die ander ‘de ander’ is, bijvoorbeeld omdat iemand geen contact maakt of schuw overkomt. Als coach kun je een initiatief hier een spiegel voor houden en samen reflecteren over deze ideeën. Je kunt bijvoorbeeld met elkaar nagaan wat het begrip ‘voor iedereen’ nu eigenlijk echt inhoudt? Het kan lastig zijn voor een coach om hierover in gesprek te gaan, maar zie het als een leerproces voor het initiatief.

    Tips van de coaches

    • Ga als coach het gesprek aan met het initiatief over de vraag: hoe anders mag je eigenlijk zijn om erbij te horen? Bespreek met elkaar de – soms onbewuste – ideeën die hierover bestaan. Sta ook stil bij de identiteit van een groep die er is. Is die juist gesloten of open? Wat is de invloed van de identiteit voor de toegankelijkheid van het initiatief?
    • De kracht van een coach is dat deze wat meer op afstand staat en een kritische noot kan leveren. Maar vind daarin de balans. Sluit vooral aan bij de beleefwereld van de betrokkenen van een initiatief. Verwacht geen grote verandering in een korte tijd, maar zet samen kleine stappen. 

     

  • Meer van onze leden

    Delfshaven Coöperatie

    Delfshaven Coöperatie

    • Rotterdam

    De Delfshaven Coöperatie werkt als lijm tussen de voegen in verschillende rollen en in samenwerking met wijkpartners ...

    Lees meer >
    Dorpshuis Fort Vreeswijk

    Dorpshuis Fort Vreeswijk

    • Nieuwegein

    In een prachtig oud fort voeren de wijkbewoners van het Nieuwegeinse Vreeswijk het dagelijks beheer over Dorpshuis ...

    Lees meer >
    In De Boomtak

    In De Boomtak

    • Tilburg

    In Tilburg wist Wijkcentrum In De Boomtak op bijzondere wijze geld in te zamelen: bewoners kochten voor minimaal ...

    Lees meer >