Oldeberkoop: zorgzame gemeenschap met lef

Wat als de gemeenschap centraal staat in hoe we zorg en welzijn met elkaar organiseren? Dit is de droom van de inwoners van het Friese Oldeberkoop: Een samenredzaam dorp waarin je fijn oud kan worden met elkaar. Én waar inwoners opdrachtgever zijn van de zorg en welzijn in hun dorp. Het vraagt dat de financiering van de zorg radicaal anders moet, en dat er ruimte ontstaat voor een nieuw ontwerp van het systeem met bewonersinitiatieven in de regie. In Oldeberkoop zitten ze niet stil en nemen ze zelf eerste stappen om dit te realiseren.

Dichtbij en met elkaar

Annelies Brandsma en Anneke Lukkens, oprichters van stichting Wel-Zijn op Dorpse Schaal in Oldeberkoop zijn al jaren actief in hun eigen dorp. Eerst bij het bouwen van hun eigen dorpshuis, maar daarna ook in het organiseren van veel activiteiten in het dorp. Wat tijdens al dit vrijwilligers werk steeds duidelijker werd voor beiden is de sterke overtuiging dat welzijn en zorg anders georganiseerd kan en moet worden. Dichtbij en met elkaar als dorp. Als buren omkijken naar elkaar. Met die overtuiging is het dorp besmet geraakt en is er veel in gang gezet.

We doen het samen

Zo organiseren actieve bewoners gezamenlijk twee keer in de week een gezellige dag voor senioren. Wat begon met koffiedrinken groeide uit tot een groep van 40 mensen die die 2 dagen in de week bij elkaar komen in het dorpshuis. Het is indicatievrije dagbesteding, maar het trekt wel mensen met lichte dementie of een lichamelijke beperking die anders het dorp uit zouden moeten. Daarnaast is er de dorpsondersteuner Janny, ze is in dienst van het dorp. Ze speelt een cruciale rol in het verbinden van bewoners aan elkaar, maar ook in het verwijzen en samenwerken met zorg- en welzijnsorganisaties. Voor de inwoners is ze een vast en vertrouwd aanspreekpunt. Ze denkt mee wanneer er hulp of ondersteuning nodig is. Als dorpsondersteuner werkt Janny dus echt voor de dorpsbewoners en bouwt ze verder op de bestaande sociale netwerken.

Zelf opdrachtgever

Dat de dorpsondersteuner in dienst is van het dorp is geen toeval maar een bewuste keuze. Hierdoor kan je als dorp sturen in hoe jij graag wil dat deze functie wordt ingevuld. De lijntjes zijn kort en op deze manier worden alle uren inzet ook echt gebruikt voor het dorp. Het dorp krijgt nu een subsidie van de gemeente om voor 20 uur in de week de dorpsondersteuner in te kunnen zetten en 4 uur voor administratie en ondersteuning. Ze willen laten zien dat dit veel oplevert.

De huisartsenpraktijk heeft onlangs laten weten dat zij het verschil al merken. Mensen gaan nu naar Janny met de problemen waarvoor ze normaal gesproken bij de huisarts aanklopten. En de gemeente heeft ook al gezien dat het organiseren van de dagbesteding veel geïndiceerd zorg bespaard. Er is berekend (in onderzoek van Marcel Canoy op andere plekken in het land) dat iedere euro die ze op deze manier voor het onderdeel van de ouderenzorg inzetten, vier euro aan maatschappelijke waarde oplevert.

Doorbraken en lef zijn nodig

Om dingen echt anders te doen valt niet altijd mee. Annelies: “Je moet trouw blijven aan je eigen ideeën en manier van werken. En een portie lef tonen. Vanuit dat zelf bewustzijn kan je keuzes gaan maken die passen bij waar je voor staat.” Met name richting potentiële financiers en partners zijn doorbraken nodig in anders denken over geldstromen voor welzijn en zorg. Want dat dát nodig is daar zijn ze in Oldeberkoop van overtuigd. Die doorbraken willen ze graag helpen realiseren. Daarom organiseerden ze zelf in oktober 2025 een startbijeenkomst voor alle partners zoals het zorgkantoor, zorgverzekeraar, woningcorporatie en gemeente. Alle organisaties ondertekenden een intentieverklaring om er samen mee aan de slag te gaan. Sinds die tijd zitten ze maandelijks met elkaar om tafel. NLZVE en LSAbewoners zijn actief aangesloten.

Het dorp wil hiermee toewerken aan duurzame afspraken en structurele financiering voor wat ze met elkaar als dorp organiseren, maar ook meer. Zo willen ze graag een dorpsteam vormen, waar niet alleen de dorpsondersteuner in zit, maar bijvoorbeeld ook een nog aan te nemen jongerenwerker. Daar zijn nog heel wat hobbels te nemen, het geld zit vast in schotten, maar de inwoners gaan de uitdaging graag aan. Zoals Annelies haar ambitie mooi verwoord: “Laat ons maar die speelbal zijn die het systeem omver gooit waardoor er ruimte ontstaat voor een nieuw ontwerp waar bewonersinitiatieven in de regie zijn.” Over lef gesproken!