Hoe kom je als maatschappelijk orkest tot een verdienmodel?

  • Catching Cultures Orchestra had een lastige vraag en kwam naar het LSA toe voor hulp. Hoe kom je als maatschappelijk orkest tot een verdienmodel? Het LSA heeft het project ‘Lerend netwerk’ waarin we initiatieven koppelen met experts. In ruil willen we alle opgedane kennis van het initiatief delen. Dit keer koppelden we het mooie verbindende orkest met expert Glenn van der Vleuten. Sylvia Mannaerts beschrijft wat ze allemaal geleerd hebben. 

    Het beeldmateriaal hebben we van de website catchingculturesorchestra.nl geleend

    Catching Cultures Orchestra

    We stellen ons eerst even voor: ons orkest bestaat sinds 2015 als project, en sinds 2017 als zelfstandig orkest. We verbinden muzikanten die als vluchteling naar Nederland zijn gekomen met Nederlandse orkestleden, spelen hun muziekstijlen en -tradities en spelen arrangementen waarin al deze verschillende stijlen een plek krijgen. We zijn muzikaal nieuwsgierig en sociaal betrokken. Naast dat er allerlei muzikale verbindingen binnen ons orkest tot stand komen, zorgen we met onze festivals en optredens ook voor muzikale ontmoetingen tussen verschillende groepen in het publiek, waaronder bijvoorbeeld bewoners van de Utrechtse AZC’s. Ook in de wijken van Utrecht creëren we muzikale ontmoetingen, met workshops en open repetities. Dit alles doen we met steun van vermogensfondsen en partners. 

    De adviesvraag: geld verdienen

    Het adviesgesprek met adviseur Glenn van Vleuten begon met een bespreking van hoe ons orkest ervoor staat en wat de hulpvragen zijn. Hoewel ons orkest in veel opzichten al langer bestaat zijn we nog in de startupfase. Het afgelopen jaar hebben we een hoop voor het eerst gedaan: niet alleen het organiseren van activiteiten in de wijk, maar ook bijvoorbeeld het uitwerken van onze ambities voor de komende jaren!

    Financieel zitten we in een overgangsfase: we hebben onze start- en pilotsubsidies bijna opgemaakt, en zijn gaan nadenken over (1) hoe willen we op lange termijn structureel onze kosten dekken en (2) hoe kunnen we op de korte termijn extra middelen werven voor onze vaste kosten (repetities en dergelijke).

    Op basis van deze adviesvragen gingen we in gesprek met Glenn van Vleuten, die door de LSA aan ons gekoppeld was.

    Wie trekt de portemonnee

    De adviesvraag die ‘Hoe kunnen we op de korte termijn extra middelen werven’ pakte Glenn als volgt met ons op. Hij vroeg ons: stel dat, in het uiterste noodgeval, eind van dit jaar betalingen moeten worden gedaan door het orkest waar de organisatie het geld niet voor heeft. Wie trekt er dan de portemonnee? Is dat bijvoorbeeld het bestuur, of de directeur? Een vraag die we in principe tijdens het advies opnamen ter overweging, maar waarop onze eerste reactie was dat we om orkestleden en directe kring om bijdragen kunnen vragen. Mede na aanleiding hiervan zijn we nu ook bezig ons te herbezinnen op de activiteiten (repetities, optredens en wijkactiviteiten) die we hebben gepland om onze doelen te bereiken, met het oog op onze efficiëntie en effectiviteit.

    Als er teveel zaken minder goed gaan, kunnen de talenten van de organisatie zelfs ondermijnd worden

    Het pijlmodel

    Glenn had een groot bord bij zich in de vorm van een pijl naar rechts. Links op de pijl stond een schema waarin we de huidige situatie konden schetsen, met drie vakken. Het bovenste vak beschrijft wat goed gaat in de organisatie; daaronder wat er minder goed gaat, en rechts daarvan wat de ideeën en dromen van het bedrijf zijn. De zaken die de organisatie goed doen kunnen minder goed worden ingezet voor het verwezenlijken van de wensen en ideeën, wanneer er teveel zaken minder goed gaan. De talenten van de organisatie kunnen dan zelfs ondermijnd worden. Vandaar dat het interessant is om voor de eigen organisatie het schema in deze volgorde in te vullen om in kaart te brengen waar de organisatie staat:

    • Wat gaat er goed?
    • Wat gaat er niet goed?
    • Wat zijn onze dromen en ideeën?

    Naast dit schema, in het midden van het grote pijlvormige bord, stond een afbeelding van het Business Model Canvas:

    verdienmodel

    Alle onderdelen van dit model hangen samen en dragen bij aan een goed werkend beleid. Glenn vertelt dat veel organisaties de grote vakken het beste in beeld hebben: wat het aanbod is (waarde propositie in het midden), wie de belangrijkste partners en doelgroepen zijn (grote vakken links en rechts) en wat de kosten en baten zijn (onder). Maar de kleinere vakken worden soms over het hoofd gezien terwijl ze juist belangrijk zijn als verbindende elementen. Welke activiteiten er worden uitgevoerd met behulp van welke middelen (personeel, materieel etc.). Wat voor soort relaties je opbouwt met verschillende groepen klanten, en hoe je hen bereikt.

    Helemaal rechts op het pijlvormige bord stond een denkwolkje als symbool voor de ambities en het verhaal van de organisatie: de drijfveren van de organisatie.

    ‘Concepting’ voor een duurzame financiering

    Met betrekking tot het centrale vraagstuk, namelijk een duurzaam verdienmodel ontwikkelen, zijn we uitgebreid aan de slag gegaan. Hoewel we inkomsten hebben uit optredens van het orkest, zijn de meest substantiële kosten tot nu toe gedekt vanuit gemeente- en projectsubsidies. Deelnemers en publiek dat op ons festival afkomt geven we gratis toegang vanwege de sociale betekenis en waarde die dit creëert. Glenn kwam hierop met een interessante en ambitieuze suggestie: het creëren van een maatschappelijke beweging, met een partnerschap tussen een groep organisaties die op hetzelfde onderwerp een verbetering willen bewerkstelligen.

    Glenn gaf als voorbeeld uit zijn werkveld een samenwerking tussen organisaties die allen graag woningen van het gasnet af willen halen, maar dit ieder apart slechts gedeeltelijk kunnen bewerkstelligen: gemeente, woningcorporaties en andere organisaties. Deze organisaties gingen in uitgebreide sessies aan de slag om de gezamenlijke uitdaging in kaart te brengen en vervolgens tot een partnerschap te komen dat er voor zorgt dat het probleem met vereende krachten kan worden opgelost. Zo’n traject zou in een intensief weekend kunnen worden aangepakt, waarbij de partijen het hele weekend vertegenwoordigd zijn, de probleemstelling op vrijdag plaatsvindt en er op zondag een oplossing moet worden gepresenteerd. Dit is een methode die ook wel bekendstaat als ‘concepting’.

    Conceptontwikkeling in samenwerking

    Voor ons zou een dergelijke aanpak mogelijk zijn op een onderwerp zoals ‘diversiteit’, waar we een unieke benadering op hebben. Wanneer we conceptontwikkeling zouden aangaan met een grote groep partijen, zou dit een samenwerking tussen ons en enkele van die partijen kunnen opleveren waarbij we gezamenlijk het gestelde probleem kunnen oplossen. Om te zorgen dat Catching Cultures Orchestra met de gewenste kwaliteit bij kan dragen aan de beweging kan er financiering uit het partnerschap komen.

    De aanpak

    Tijdens het adviesgesprek met Glenn kwamen we tot de volgende aanpak:

    1. Het opzetten van een donateurskring (een “vrienden van…”-aanpak)
    2. Het voortzetten van de fondsenwerving bij vermogensfondsen
    3. Het toewerken naar een concepting-sessie voor een partnerschap dat bijdraagt aan een duurzaam financieel beleid

    Wij hebben genoeg om mee aan de slag te gaan dus! Mogelijk zullen we tussentijds opnieuw de expertise van Glenn inroepen. Voor dit moment zijn we blij met deze koppeling van het LSA!


    Het LSA heeft samen met het VSBfonds en DOEN een project opgezet waarbij ondernemende bewonersinitiatieven gratis een expert of ervaringsdeskundige in huis kunnen halen. We werken samen aan een lerend netwerk. Heb jij een vraag? Lees verder!

  • Meer van onze leden

    ’t Luukske

    ’t Luukske

    • Wellerlooi

    In het Limburgse Bergen besloot de gemeente in 2013 om de bestaande gymzaal in Wellerlooi te sluiten en ...

    Lees meer >
    BewonersBedrijf Op Eigen Houtje

    BewonersBedrijf Op Eigen Houtje

    • Emmen

    BewonersBedrijf Op Eigen Houtje wil zorgen voor samenhang tussen bewoners van de wijk Emmerhout in Emmen. Op Eigen ...

    Lees meer >
    Kruiskamp Onderneemt!

    Kruiskamp Onderneemt!

    • Amersfoort

    In Amersfoort namen bewoners het voormalige schoolgebouw de Witte Vlinder over en startten Kruiskamp Onderneemt ...

    Lees meer >