Leiden Weerbaar: voorbereid zijn begint bij de buren

Hoe bereid je je voor op een calamiteit, zoals langdurige stroomuitval of een klimaatramp? Voor Leiden Weerbaar begint het antwoord niet alleen bij een eigen noodpakket, maar vooral bij contact met je buren. Maar hoe bouw je een sterk netwerk op in de wijk?

Nadat hij een leergang over leiderschap in nationale veiligheid had gevolgd, besloot Willem begin vorig jaar dat hij met het thema weerbaarheid aan de slag wilde in zijn woonplaats Leiden. Omdat hij niet precies wist waar te beginnen, schreef hij een brief naar de burgemeester. Uiteindelijk kwam hij in contact met gemeenteraadslid Annelies, met wie hij een nieuw initiatief begon. Dat initiatief is inmiddels uitgegroeid tot Leiden Weerbaar.

Een sterke buurt

Vanuit verschillende stadsdelen sloten vrijwilligers aan, onder wie Marieke, die zich al jaren inzet voor haar buurt. Ze merkte daarbij dat er zorgen leven in haar straat. Een buurvrouw vroeg zich bijvoorbeeld af hoe je je goed voorbereidt op langdurige stroomuitval of een klimaatramp. Daarom organiseerden ze samen een bijeenkomst aan de keukentafel, om met bewoners te bespreken hoe zij zich voorbereiden en wat ze in geval van nood voor elkaar kunnen betekenen. Ook organiseerden andere buren een eerste buurtbarbecue, waar bewoners elkaar beter leerden kennen.

Die bijeenkomsten lijken misschien een kleine stap, maar ze kunnen een groot verschil maken. Want als je weet wie er in de straat woont en wat er speelt, kun je situaties beter inschatten. Heeft iemand hulp nodig of is er familie in de buurt die kan bijspringen? Die kennis maakt het makkelijker om naar elkaar om te kijken.

Het contact in haar straat is goed, maar Marieke wil die verbondenheid graag uitbreiden naar de rest van de wijk. Dat is ook het doel van Leiden Weerbaar: het gesprek over veiligheid en voorbereiding op calamiteiten op gang brengen, juist op lokaal niveau. Niet meteen naar de overheid kijken, maar eerst onderzoeken hoe bewoners elkaar kunnen helpen.

Bijeenkomsten over weerbaarheid

De vrijwilligers organiseren in hun eigen wijken bijeenkomsten waarin vragen centraal staan als: wat heb je, wat heb je nodig en wat kun je voor een ander betekenen? Zo’n bijeenkomst hoeft niet per se beladen te zijn. Bij een sessie ‘Neem iets mee uit je noodpakket’ nam Willem bijvoorbeeld een reep chocolade mee die hij in zijn eigen noodpakket en dat voor zijn moeder had gestopt. Want goed voor elkaar zorgen betekent meer doen dan enkel het broodnodige.

Leiden Weerbaar werkt ook samen met de gemeente. De gemeente wil weerbaarheid niet politiseren, en dan is een lokaal netwerk een fijne partner voor bijeenkomsten over weerbaarheid. Dankzij de gemeente is Leiden Weerbaar op zijn beurt weer beter zichtbaar voor andere vrijwilligers en inwoners in Leiden en omstreken. Begin oktober heeft de gemeente op het gemeentehuis een informatieavond georganiseerd voor inwoners die betrokken zijn bij het thema weerbaarheid. Leiden Weerbaar heeft daar kunnen vertellen waar zij mee bezig zijn in de stad.

En wat merken ze? Dit soort bijeenkomsten heeft een positief effect! Door samen met de buurt na te denken over mogelijke calamiteiten ontstaat namelijk handelingsperspectief. Je voelt je minder machteloos als je weet wat je zelf kunt doen en op wie je kunt terugvallen.

Netwerk van netwerken

Om dat goed aan te pakken, bundelen vijf vrijwilligers van Leiden Weerbaar de kennis uit verschillende wijken. Ze ontmoeten elkaar maandelijks om geleerde lessen te delen en houden contact via een Signalgroep.

In opdracht van het netwerk brengt een ontwerpbureau momenteel een doorsnede van de stad in kaart om te onderzoeken hoe verschillende initiatieven samen tot een goed plan kunnen komen. De ambitie is om het netwerk verder uit te breiden.

Dat kost tijd, want bewoners bij elkaar brengen en een stevig netwerk opbouwen gaan niet vanzelf. Daarvoor is niet per se extra geld nodig. Vooral meer tijd of ondersteuning zou helpen om het initiatief verder te ontwikkelen.