Hoe werkt een verkiezingscampagne?

Een goed begin is het halve werk. Als die uitdrukking ergens op van toepassing is, dan is het wel op de verkiezingscampagne. Ruim op tijd – vaak al in het voorjaar voorafgaand aan de verkiezingen – beginnen politieke partijen met de voorbereidingen. Zo gaat een commissie aan de slag met het selecteren van kandidaten op de kieslijst én wordt het verkiezingsprogramma geschreven. Dit programma beschrijft waar een partij voor staat en welke plannen er in de komende jaren gerealiseerd moeten worden. Meestal schrijft een programmacommissie eerst een conceptprogramma. Wil je als bewonersinitiatief meer invloed in je gemeente, dan is nu het moment om in actie te komen. Wanneer jullie ideeën of wensen in een programma zijn opgenomen, dan vergroot dat de kans dat ze na de verkiezingen ook echt worden uitgevoerd.

Ga daarom het gesprek aan met programmacommissies van partijen om ervoor te zorgen dat burgerinitiatieven in het programma terechtkomen. Het helpt als je:

1.  Weet wat de tijdlijn is van de gemeente en wie de contactpersonen zijn van de partijen
2. Je doelen duidelijk hebt: voor je initiatief en voor de gemeenschap
3. Je boodschap verbindt aan thema’s: zet je je in voor duurzaamheid? Onderzoek dan  welke
partij zich daar mee bezighoudt
4. Samenwerkt met andere initiatieven

Ook voor bewonersinitiatieven is een goede voorbereiding een must. Verderop in deze toolkit lees je hoe je bovenstaande punten in de praktijk brengt.

In het najaar stellen de partijen hun kandidatenlijsten en verkiezingsprogramma’s vast. Meestal gebeurt dat in november en december tijdens de Algemene Ledenvergadering (ALV) van de partij. De leden stemmen dan over het programma dat door de programmacommissie is voorbereid. Dé periode dus om de laatste wijzingen te beïnvloeden. Zo kun je leden van de partij aanspreken om nog veranderingen aan te brengen in het conceptprogramma. Alleen partijleden kunnen officieel wijzigingen, via een amendement, indienen. Ben je zelf lid van een lokale partij, dan kun je dus direct invloed uitoefenen. De regels voor het indienen van een amendement verschillen per partij en per gemeente. Deze staan vaak op de website van de partijen. Het helpt als het amendement zo kort en duidelijk mogelijk is. Wat wil je wijzigen? Hoe wil je dat wijzigen en waarom? Voordat de leden er tijdens de ALV over stemmen, kun je het amendement toelichten. Als het amendement wordt aangenomen, wordt het opgenomen in het definitieve verkiezingsprogramma.

Het moment is daar. Vanaf eind januari treden de politieke partijen naar buiten om campagne te voeren. Voor hen is het belangrijk om zoveel mogelijk kiezers te bereiken. Voor jou is dit hét moment om gebruik te maken van hun drang naar zichtbaarheid. Bied kandidaat-raadsleden een platform en breng ze in contact met je achterban. Organiseer bijvoorbeeld een verkiezingsdebat om in gesprek te gaan over thema’s die voor jullie belangrijk zijn, gebruik sociale media of lokale nieuwszenders om aandacht te vragen voor jullie standpunten of zoek persoonlijk contact tijdens bijeenkomsten of politieke markten. Alles draait in deze fase om het opbouwen van een relatie.

In de toolkit onder het blok ‘Wat kan je doen tijdens de campagne’ gaan we dieper in op deze fase.

Na de verkiezingen gaan de partijen die samen een meerderheid vormen om de tafel: de coalitieonderhandelingen beginnen. Ze onderhandelen over de vorming van een college en over de prioriteiten voor de komende vier jaar. Deze prioriteiten worden vastgelegd in een programma-akkoord, waarover de gemeenteraad vervolgens stemt. Elk formatieproces is anders, maar ook tijdens de collegevorming kun je invloed uitoefenen. Stuur de partijen een brief om ze te herinneren aan de standpunten die je hebt ingebracht. Ga daarnaast de verbinding aan met woordvoerders: maak kennis met raadsleden en nodig ze uit voor een werkbezoek. Het belangrijkste? Een netwerk opbouwen dat verder reikt dan de verkiezingsperiode.