Hoe werkt Asset Based Community Development? (ABCD)

  • Asset Based Community Development is het proces dat mensen samen brengt om in hun buurt, wijk of dorp zelf en samen verandering teweeg te brengen. Werken vanuit ABCD is duurzaam werken aan sterke en verbonden buurtgemeenschappen. Hoe geef je richting aan het proces vanuit ABCD? En welke zeven stappen bieden houvast?

    Asset Based Community Development biedt het fundament voor community building. Vertrekpunt is alles wat er al in een gemeenschap aanwezig is aan gaven, vaardigheden en passies. En culturele, historische, economische en fysieke bronnen en middelen. Community building verbindt dit op een zodanige manier dat mensen in een gemeenschap alles wat er aanwezig is zelf gaan ervaren en benutten. Voor hun buurt, in relatie tot elkaar én in relatie tot professionele organisaties. Asset Based Community Development is het proces dat mensen samen brengt om in hun buurt, wijk of dorp zelf en samen verandering teweeg te brengen. En dat zo de democratische kracht van een gemeenschap versterkt.

    Vanuit ABCD zet je koers richting duurzame verandering, mogelijk gemaakt en gedragen door versterkte buurtgemeenschappen.

    ABCD is geen project met een kop en een staart. Het is geen snelle interventie waarmee je als buurtbewoner of professional vanuit een in beton gegoten werkwijze succes kunt boeken. Misschien is het wel het tegenovergestelde. Het is het zichtbaar maken van een gemeenschap, het versterken en het onderhouden ervan. Permanent. Een community builder is een soort tuinman of -vrouw van een gemeenschap. Veel groeit vanzelf; als community builder kun je zetjes of een boost geven. Werken vanuit ABCD vraagt wat van je, als buurtmaker of buurtwerker. Alles start met oprechte interesse in mensen en het vermogen om vanuit die interesse écht contact te kunnen én willen maken. Vanuit ABCD zet je koers richting duurzame verandering, mogelijk gemaakt en gedragen door versterkte buurtgemeenschappen. Onderweg maak je magische momenten mee, vier je samen feestjes, maar moet je ook het nodige gedoe en ongemak ‘verduren’ om als groep te kunnen groeien.

    Werken zonder checklist of vaste, uitgekristalliseerde werkwijze betekent niet dat er geen houvast is voor buurtmakers en -werkers die vanuit ABCD willen werken. Dit artikel beschrijft in 2.398 woorden de ruggengraat en fundamentele gangmakers die helpen om het proces vanuit ABCD richting te (blijven) geven.

    De ruggengraat voor meer democratische groepskracht

    Onderstaande vijf punten vormen samen de ruggengraat van het proces naar meer democratische groepskracht. Ze geven vorm en stevigheid. Bieden houvast en een denkframe.

    1. Bewoners ‘ in the lead ’

    Bewoners hebben samen niet alleen veel te bieden aan gaven, vaardigheden en passies, maar kunnen van daaruit zelf, als buurtgenoten, ook veel bewerkstelligen. ABCD gaat over bewoners die zich bewust zijn van wat er in hun buurt aanwezig is en dit samen, als collectief, kunnen inzetten om verandering te bewerkstelligen. Om in hun eigen buurt voor elkaar te krijgen wat nodig is. Als een gemeenschap niet weet wat ze zelf kan en waarover ze beschikt, weet ze ook niet wat het nog extra nodig heeft van buitenaf. Bijvoorbeeld van professionele organisaties.

    Als bewoner, buurtmaker of -werker kun je helpende vragen stellen. Wat kan je, als groep bewoners, het beste zelf en samen doen? Wat lukt prima, maar met een beetje hulp?

    Als bewoner, buurtmaker of -werker kun je helpende vragen stellen. Wat kan je, als groep bewoners, het beste zelf en samen doen? Wat lukt prima, maar met een beetje hulp? Waar is professionele ondersteuning bij nodig? En ook: waar moeten professionele organisaties mee stoppen, omdat je het als gemeenschap minstens net zo goed zelf kan? Of het liever zelf probeert. Zodat ze de gemeenschap niet in de weg staan. Vanuit de antwoorden op die vragen zet je als gemeenschap de beweging richting verandering in. Maar dan wel met het stuur zelf in handen, vanuit de democratische doe-kracht van de gemeenschap. Vanuit die positie voer je de regie over wat je als gemeenschap wel en niet zelf wilt en kunt doen. En wat je aan ondersteuning nodig hebt van buiten de buurt.

    2. Focus op relaties

    ABCD gaat er vanuit dat ieder individu beschikt over unieke gaven, vaardigheden en passies. Als mensen elkaar tegemoet treden vanuit oprechte interesse en de wil en overtuiging om deze gaven, vaardigheden en passies bij elkaar te willen zien en ontdekken, versterkt dat niet alleen de gemeenschap, maar dan groeien en verdiepen relaties tussen de leden ervan. En van daaruit kan van alles ontstaan en van het een het ander komen. Bewoners komen in de benen omdat ze iets delen. Omdat ze zich samen zorgen over iets maken. Omdat ze een klik met iemand hebben. Of omdat buurtgenoten iets ook doen. Vanuit relaties kunnen duurzame processen ontstaan. Daarom zijn pauzes, de naborrel en de koffietafel belangrijker bij vergaderingen dan de bijeenkomsten zelf. Daar gebeurt het. Altijd eerst vanuit het contact, vervolgens pas op inhoud.

    3. Gebaseerd op alles wat we elkaar te bieden en geven hebben (asset based )

    ABCD focust op ‘what’s strong, not what’s wrong’. Dat betekent niet dat er geen oog is voor uitdagingen waarvoor ieder mens dagelijks gesteld wordt. Of voor collectieve problemen in een buurt. ABCD is het proces waarbinnen mensen samen doelbewust hun gemeenschap versterken door alles wat de gemeenschap te bieden heeft te herkennen en benutten. De grote en kleine uitdagingen van het alledaagse leven treed je vanuit gemeenschapskracht tegemoet.

    ABCD is het proces waarbinnen mensen samen doelbewust hun gemeenschap versterken door alles wat de gemeenschap te bieden heeft te herkennen en benutten.

    Een community builder die werkt vanuit ABCD gelooft dat er in iedere buurt en in iedere gemeenschap van alles aanwezig is om die uitdagingen duurzaam het hoofd te kunnen bieden. Gaven, vaardigheden en passies van (groepen) bewoners, maar ook fysieke plekken in een buurt, de lokale economie met bedrijvigheid op ieder schaalniveau en alles wat er aan cultuur in een buurt is aan verhalen, geschiedenis, identiteit en waarden.

    4. Bouwen van binnenuit

    Mensen ervaren samen het gevoel dat ze iets voor en met elkaar kunnen betekenen. Dat varieert van een dorp met sterke gemeenschapszin tot het niveau van een portiekflat. Deze verbinding tussen buurt- of straatgenoten, tussen dorpsgenoten en buren gaat niet over ‘dienstverlening’, maar over wat je van mens-tot-mens voor elkaar kunt doen en betekenen. En over wat je samen kunt bereiken. Daarbij is het belangrijk te onderkennen dat iedere buurt zijn eigen taal, cultuur, gebruiken, waarden en rituelen kent. Een gemeenschap kan niet zonder rituelen. Ze zijn de houvast in ons gemeenschapsleven; de blijmakers, de verwarmers, de moedgevers. De elastiekjes waarmee relaties en gemeenschappen bij elkaar worden gehouden, net als samen dingen doen. “If you know a community, you know one community.”

    5. Iedereen is welkom

    Bij ABCD is iedereen welkom! Vanuit de overtuiging dat iedereen iets unieks heeft bij te dragen aan de gemeenschap. Mensen spelen verschillende rollen in buurten. Verbinders, community builders, informele leiders, ideeëndragers, gevers, meedoeners en passanten; samen maken ze de gemeenschap. De ene bewoner kan zijn rol niet spelen zonder de ander. Samen bepalen ze het zuurstofgehalte binnen een gemeenschap. Voor buurtmakers en -werkers is het belangrijk om te herkennen op welke verschillende manieren mensen en groepen kunnen deelnemen aan het leven in de buurt. Dat maakt een wezenlijk verschil voor zowel individuen als de gemeenschap als geheel. Het verrijkt levens en gemeenschappen. De metafoor van de lege stoel is hier mooi; bekijk, als er een lege stoel is, wie daar zou kunnen zitten.

    Je leest een hoofdstuk uit Altijd Nieuw Gedoe! Het nieuwe boek over Asset Based Community Development. Wil je het boek bestellen? Klik dan hier om het boek online te kopen. Bestel je bij een lokale boekhandelaar, geef dan (ook) het ISBN door:  9789090345161.

    Het proces: zeven fundamentele gangmakers

    Community building is een permanent proces van verbinden, versterken en onderhouden. Het is geen project en nooit af! Een tuin is ook niet klaar na het ontwerp en de aanleg, een auto ook niet na de productie en de verkoop. Het is voor een gemeenschap niet anders. Bewoners kunnen, als ze hun collectieve kracht hebben ervaren, veel zelf. Als community builder verzorg je het onderhoud. Daarbij biedt de ruggengraat houvast en helpen onderstaande zeven fundamentele gangmakers je in het doen.

    1. In gesprek gaan: bouwen vanuit asset mapping

    Iedereen beschikt over ‘assets’; gaven, vaardigheden en passies. Gaven die er van nature zijn, vaardigheden die zijn ontwikkeld en verdiept en passies voor dingen waar je wat bij voelt en energie van krijgt. Door met elkaar in gesprek te gaan ontdek je alles wat in een buurt en buurtgemeenschap aan bouwstenen aanwezig is. Dat is alleen maar zinvol, als je er vervolgens ook wat mee doet. Je wilt mensen bij elkaar brengen, bouwen aan relaties en gaan doen. Een beweging op gang brengen. Anders blijft ABCD beperkt tot AB. Terwijl je streeft naar ‘asset mapping, community based’; naar een fundamenteel andere manier van kijken naar de buurt.

    2. Ontmoeten: breng mensen bij elkaar

    Ontmoeting leidt tot enthousiasme, energie en gemeenschapszin. Ontmoeting maakt van alles mogelijk; van het een komt het ander. Ontmoeten is wel een werkwoord. Het is een doe-activiteit. Alleen plekken in een buurt hebben of creëren is niet voldoende om betekenisvolle ontmoetingen tot stand te brengen. Het zijn de mensen die een plek betekenis geven. Ontmoetingen mogelijk maken betekent actief werken aan een context waarbinnen mensen het niet alleen prettig vinden om elkaar te zien en met elkaar in gesprek te raken, maar het ook zinvol en vruchtbaar vinden om met elkaar in gesprek te blijven. Zonder vooropgezet ander doel dan de ontmoeting.

    Een ‘bumping place’. Zo’n plek is altijd nodig. Is deze er niet, dan ontstaat er behoefte aan. Op deze plekken moet je als community builder zijn. Een sterke gemeenschap rust op betekenisvolle en duurzame verbindingen. Die vormen het weefsel van de verandering. Sterk weefsel maakt de groep krachtig. Werk daarom voortdurend aan het bij elkaar brengen van mensen. Niet alleen door het plannen van evenementen en activiteiten waarbij je hoopt dat ze komen, maar door een ruimte te creëren waar mensen graag naartoe komen, waar de gemeenschap graag samen is om momenten en verhalen te delen. Zo kunnen verbindingen ontstaan, kan het weefsel groeien en de verandering krachtiger worden.

    3. Zoek een community builder

    Zonder community builder geen community building. Zoek er dus een in jouw buurtgemeenschap, organisatie of van buiten de buurt. De rode draad van zijn of haar werk is, naast een context creëren voor betekenisvolle ontmoetingen om relaties en vriendschappen te laten ontstaan of versterken, het werken aan collectief zelfbewustzijn en eigenaarschap. Dan bouw je aan een beweging richting duurzame verandering in een buurt. En aan nieuwe democratische kracht.

    4. Bewoners leiden de verandering!

    Laten we het benoemen zoals het is: werken vanuit ABCD is radicaal anders denken. Je zegt namelijk niet alleen dat bewoners leidend zijn, maar je wilt die ambitie steeds weer verwezenlijken. Dat is een opgave. Want een buurt en een buurtgemeenschap hebben van alles te bieden en als buurtmaker of -werker kun je assets verbinden en mobiliseren richting nieuwe democratische kracht. Maar er zijn tegenkrachten die, bedoeld of onbedoeld, andere doelen dienen. En woorden gebruiken die bewoners niet versterken, maar claimen en paternaliseren. Daar moet je adequaat mee weten om te gaan. Dat betekent niet dat ze mee mogen denken, dat ze naar een inspraakavond mogen komen, dat professionals, ongevraagd, wensen en behoeften komen inventariseren. Het betekent dat bewoners de verandering leiden!

    5. Ga doen

    Volg de energie en werk aan verandering! Sluit daarbij aan bij het ritme en tempo van de buurt. Vertrouw erop dat doen ook zonder plan kan. Van het een komt het ander. Begin te doen wat volgens bewoners moet gebeuren. Iets doen is de krachtigste brandstof om samen vooruit komen. Als buurtmaker of -werker doe je dat niet representatief, namens of voor een groep. En bedenk verder dat twee mensen samen al een groep vormen. Door te doen kunnen mensen zich opnieuw verbinden en de kracht van de gemeenschap ervaren en verder versterken. Er ontstaat een context waarbinnen de groep aan zelfvertrouwen en -bewustzijn wint en haar eigen collectieve en transformatieve kracht ontdekt.

    6. Deel de verhalen

    Verhalen zijn het cement en de benen van de gemeenschap. Deel en vier de successen van het samen doen! En bouw regelmatig een Pas op de Plaats-gesprek in. Om samen stil te staan bij wat er gebeurd is. Met verhalen. Studies en onderzoeksdata gebruik je om problemen te kunnen fixen, verhalen om vanuit kracht te kunnen bouwen. Denk na over nog slimmere stappen. En blijf als buurtmaker of -werker de uitdagingen en mogelijkheden benoemen, verbind de gaven, talenten en passies van buurtbewoners en de fysieke, economische en culturele assets in de buurt aan oplossingen. En ga samen aan de oplossingen werken.

    7. Kijk samen vooruit

    In het proces kán een moment komen dat je naar de toekomst wil kijken. Om vanuit het gegroeide zelfbewustzijn en de ervaren collectieve en transformatieve kracht te bedenken hoe het er over een aantal jaren uit zou kunnen zien. Groot en klein, rijp en groen. Praktisch, maar ook in termen van dromen en verlangens. Naar wat bewoners in de gewenste verandering zelf kunnen bewerkstellingen en waar ze ondersteuning wensen. De vragen die je in dat gesprek kunt stellen hebben wel een volgorde.

    • Wat doen mijn buurtgenoten of bewoners al, waar zijn ze goed in?
    • Wat kunnen en willen ze nog meer doen?
    • Wat kunnen ze daarbij zelf doen als gemeenschap?
    • Waar hebben ze hulp bij nodig, van buiten de buurt?
    • En wat kunnen alleen instanties van buiten de buurt doen

    Op de hoogte over ABCD?

    Ben je actief in de buurt en wil je graag weten wat er speelt? De LSA-nieuwsbrief gaat eens per maand de deur uit. We zetten de belangrijkste ontwikkelingen op een rij. Nieuws op het gebied van ABCD en bijvoorbeeld nieuwe trainingen kun je daar dan ook zeker in terug vinden.

     

  • Meer van onze leden

    Wijkvereniging De Leest, Veghel

    Wijkvereniging De Leest, Veghel

    Wijkvereniging de Leest is een vereniging van en voor bewoners in Veghel. Ze runnen wijkcentrum De Leest waar je ...

    Lees meer >
    Buurtbedrijf NuDe Toekomst

    Buurtbedrijf NuDe Toekomst

    Het Wageningse buurtbedrijf NuDe Toekomst is echt van, voor en door bewoners. Het eerste idee ontstond toen er in de ...

    Lees meer >
    Wijkraad Parkwijk-Zuiderpolder-Penningsveer

    Wijkraad Parkwijk-Zuiderpolder-Penningsveer

    "Wij bemoeien ons met bijna alles," aldus vicevoorzitter van de wijkraad Wim Kleist. Actief in de Haarlemse buurt ...

    Lees meer >