Wijziging van de wet: Het Right to Challenge in elke gemeente ?/!

  • Goed nieuws? Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties schrijft: “het uitdaagrecht (Right to Challenge) wordt wettelijk verankerd”. De gemeentewet wordt namelijk aangepast. Als je de wetswijziging er eens goed op naleest blijkt alleen dat het Right to Challenge toch niet echt verankerd wordt. De wetswijziging ligt voor ter consultatie, dus wij doen een voorstel om het wel te verankeren.

    Wat wordt er voorgesteld?

    In Artikel 150 van de gemeentewet staat nu dat iedere gemeente regels vaststelt over hoe ze mensen betrekken bij de voorbereiding van beleid. Dat noemen ze in de praktijk een inspraakverordening. De minister stelt nu voor om daar een participatieverordening van te maken. Daarmee moet de gemeente ook regels vaststellen over hoe je betrokken wordt bij de uitvoering en evaluatie van beleid. Het Right to Challenge (hier noemen ze het uitdaagrecht) valt binnen de uitvoering van het beleid. Of zoals wij vaak zeggen: het overnemen van taken van de gemeente.

    Consultatie wetswijziging

    De wetswijziging ligt nu voor ter consultatie, iedereen die er op wil reageren kan dat doen via deze link. Zo’n wetswijziging is niet altijd makkelijk te begrijpen, dus we zijn er even goed ingedoken.  Je hebt de echte wijziging van de wetstekst, maar ook een memorie van toelichting.  Het wetsartikel is waar het uiteindelijk om draait, de memorie van toelichting legt uit waarom de minister dit voorstelt en wat er hopelijk mee bereikt wordt. Zo’n memorie van toelichting wordt door gemeenten natuurlijk wel gebruikt om te begrijpen wat er eigenlijk van hen verwacht wordt.

    De tekstwijziging van Artikel 150

    Hieronder zie je hoe Artikel 150 van de gemeentewet aangepast en aangevuld zou worden. De teksten in grijs zijn de aanpassingen. Het toegevoegde lid 3 gaat over het Right to Challenge. Hier staat dat gemeenten in de participatieverordening kunnen aangeven hoe bewoners bepaalde taken van de gemeente over kunnen nemen. Belangrijk woord in dit lid is ‘kunnen’. Dat betekent dat een gemeente dus geen Right to Challenge hoeft op te nemen in de verordening. Dat is natuurlijk geen echte verankering. Bij een echte verankering zou er staan: “In de verordening moeten voorwaarden worden bepaald….” Dat wordt wat ons betreft dan ook de nieuwe wettekst.

    Memorie van toelichting

    In deze memorie van toelichting vinden we hoe de minister tot deze wetswijziging is gekomen, waarom deze nodig is en wat er hopelijk mee bereikt wordt. De inleiding is stellig: er is beloofd dat het Right to Challenge verankerd zal worden in de wet:

    Met dit wetsvoorstel wordt uitvoering gegeven aan de afspraak uit het regeerakkoord 20171 om te komen tot een Right to Challenge-regeling, waarmee de regering de mogelijkheid wil bieden aan burgers en lokale verenigingen een alternatief voorstel in te dienen voor de uitvoering van collectieve voorzieningen in hun directe omgeving. Ook wordt hiermee uitvoering gegeven aan de motie-Segers c.s. en de motie-Özütok c.s. In de brief aan de Tweede Kamer van 17 oktober 2019 is aangekondigd op welke wijze het Right to Challenge, een specifieke vorm van participatie, in de wet wordt verankerd.

    Maar zoals blijkt uit de wetswijziging, wordt het Right to Challenge niet echt verankerd. Volgens de memorie van toelichting zou dit namelijk het lokaal maatwerk in de weg zitten:

    De raad wordt niet verplicht om dergelijke regels op te nemen. Gemeenten ervaren dat inwoners waardevolle initiatieven kunnen hebben. De prikkel om de beperkt beschikbare middelen zo goed mogelijk te gebruiken acht de regering voldoende aanleiding voor gemeenten om actief met partijen in debat te gaan. De regering acht het eveneens wenselijk dat gemeenten het beleid ten aanzien van het uitdaagrecht kunnen vormgeven op basis van de lokale behoeften, omstandigheden en kenmerken. Het is aan gemeenten om zelf keuzes te maken over de wijze waarop zij een uitdaagrecht vormgeven.

    Verankering en lokaal maatwerk

    We begrijpen dat er behoefte is aan lokaal maatwerk, dat komt op veel plekken bewoners ook ten goede.  Het een sluit het ander echter niet uit.  Als er in plaats van ‘kunnen’, ‘moeten’ staat, betekent dat alleen dat elke gemeente iets moet opnemen over het Right to Challenge in de verordening. Er zou dan nog steeds niets staan over welke voorwaarden een gemeente zou moeten opstellen. Daar is dus alle ruimte voor lokaal maatwerk. Het klinkt misschien flauw, dat hameren op dat ene woord. Waarom is dat nou zo belangrijk?  Het is belangrijk omdat de gemeenteraad dan gedwongen wordt na te denken of en hoe bewoners taken van de gemeente over kunnen nemen. In de praktijk een soort van ‘pas-toe-of-leg-uit’ benadering. Misschien dat er in sommige gemeenten al veel verdergaande regelingen vastgesteld zijn. Dat is prima, maar dan kan dat uitgelegd worden. In een ideale wereld is deze wetswijziging de aanleiding om het gesprek aan te gaan met bewoners over hoe dit precies vorm moet krijgen. In een minder ideale wereld geeft het bewoners tenminste een voet tussen de deur om dat gesprek zelf te starten. En niet alleen bewoners. Ook ambtenaren die graag aan de slag willen, maar wiens collega’s en wethouders’ deur nog niet openstaan kunnen het gebruiken. Voor al deze mensen die graag willen is het woord ‘moeten’ de voet tussen de deur.

    Laat je horen: Right to Challenge in elke gemeente!

    In deze consultatie zullen wij dus vragen om echte verankering. Iedereen met een idee om deze wetswijziging sterker te maken kan een reactie geven en we hopen dat jullie dat ook zullen doen. Dat kan nog tot 14 februari, via deze link: https://www.internetconsultatie.nl/participatieverordening.

  • Meer van onze leden

    Dorpshuis Fort Vreeswijk

    Dorpshuis Fort Vreeswijk

    • Nieuwegein

    In een prachtig oud fort voeren de wijkbewoners van het Nieuwegeinse Vreeswijk het dagelijks beheer over Dorpshuis ...

    Lees meer >
    In De Boomtak

    In De Boomtak

    • Tilburg

    In Tilburg wist Wijkcentrum In De Boomtak op bijzondere wijze geld in te zamelen: bewoners kochten voor minimaal ...

    Lees meer >
    ONS

    ONS

    • Breda

    ONS in Geeren-Zuid is een buurthuis nieuwe stijl. Onder één dak huisvest de wijkaccommodatie een restaurant, ...

    Lees meer >