Jelle Dijkstra Fotografie
De verkiezingstijd op weg naar een nieuwe gemeenteraad biedt mooie kansen om een podium te bieden aan de kracht van bewonersinitiatieven. Om het werk dat je doet onder de aandacht te brengen bij de lokale politiek. Of om bijvoorbeeld aan te kaarten wat er zoal speelt bij jullie in de buurt. Er zijn veel manieren om in deze tijd aan de slag te gaan en jullie positie te versterken.
In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen heeft LSA een aantal initiatieven geholpen met het organiseren van activiteiten. De vereniging Dwarsverband werkte samen met LSA aan een debat en een stembusakkoord voor buurthuizen en speeltuinen in zelfbeheer.
Dwarsverband is een vereniging waarbinnen de Utrechtse buurthuizen en speeltuinen in zelfbeheer sinds acht jaar hun krachten bundelen. Ze ondersteunen elkaar door kennis en ervaringen te delen, elkaar op de hoogte te houden van nieuwe ontwikkelingen en de gezamenlijke belangen te behartigen bij de gemeente. Na een bezuinigingsoperatie van de gemeente ontstond destijds een golf van plekken die in zelfbeheer werden genomen. Zelfbeheer gaat over initiatiefnemers die zelf de verantwoordelijkheid, het beheer, onderhoud en de exploitatie op zich nemen van deze plekken en soms zo ook een locatie in eigendom hebben. Veel van deze buurthuizen draaien ook nog voor het grootste deel op eigen inkomsten. En dat brengt natuurlijk de nodige uitdagingen met zich mee.
Wat begon als een informeel netwerk, is inmiddels uitgegroeid tot een serieuze vereniging van zo’n vijfendertig locaties. Ze hebben hierdoor een sterke positie gekregen in Utrecht en een goede plek aan tafel bij de gemeente. Zo hebben ze zich bijvoorbeeld ingezet voor het verhogen van de grens van het bedrag waarbij een accountantsverklaring nodig is. Deze grens was niet gelijkwaardig gestegen met de indexatie van de subsidies, waardoor steeds meer organisaties hiermee te maken kregen en zo veel geld kwijt waren voor zo’n verklaring. Door hun gezamenlijke ervaringen weten ze precies wat er speelt, waar het knelt en wat er juist goed gaat of beter kan. En ook waardoor de energie van de zelfbeheerders soms echt weglekt. Denk aan de onnodige regeldruk, complexe procedures of andere zaken die soms vanuit de gemeente ook gewoon anders georganiseerd kunnen worden, zodat zij zich kunnen focussen op het echte werk.
Jelle Dijkstra Fotografie
Verkiezingstijd
In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen sloegen Dwarsverband en LSA de handen ineen om te werken aan een stembusakkoord voor zelfbeheer. Rosa Koenen van Dwarsverband vertelt: “De LSA wees ons op de mogelijkheid van een stembusakkoord. Zij hadden al wat ervaring hiermee elders in het land en waren bereid om met ons mee te denken. Laten we het gewoon proberen, dachten we!” Zo’n drie en een halve maand werkte zij samen met Vincent Jacobs van LSA aan deze missie, waarbij ze ook een debat organiseerden.
“De verkiezingstijd is echt de tijd dat raadsleden allemaal naar buiten gaan en ze openstaan voor input en ideeën uit de samenleving. Deze inzet kost in de aanloop best wat tijd, maar maakt het werk voor de komende vier jaar als het goed is ook makkelijker.” “Vanuit LSA zijn we echt samen opgetrokken met Dwarsverband. Als sparringpartner, met het meedenken en meeschrijven en met praktische hulp bij de organisatie konden we hen zo ondersteunen. Erg inspirerend en gezellig om samen te doen.”
Vincent Jacobs
Een stembusakkoord is eigenlijk een oproep aan de lokale politiek over hoe zij kunnen helpen om het zelfbeheer en de bewonersinitiatieven te laten floreren. Rosa: “Voor de vijf punten die in het akkoord staan, was het voor ons van belang om deze echt vanuit onze achterban te formuleren. We hebben veel kopjes koffie gedronken en gesprekken gevoerd, zodat zij ook allemaal betrokken waren en we het gezamenlijk eens werden over de standpunten. Zo weet je dat je achterban ook echt achter je staat en dat je oprecht kunt zeggen namens wie je spreekt.” En natuurlijk werd er ook vooraf met de politieke partijen gesproken over deze standpunten. “Soms betekende dat ook dat we een beetje moesten schaven in de scherpte om te zorgen dat al deze partijen het akkoord zouden ondertekenen, maar we zijn blij met het resultaat.”
De gemeente blijft werken vanuit vertrouwen in bewonersinitiatieven, legt dit vast in beleid en laat dit blijken in de praktijk.
Bij nieuwe en bestaande ontmoetingsplekken wordt altijd getoetst of zelfbeheer mogelijk is. Bewoners weten immers het beste wat hun wijk nodig heeft.
Samenwerken als gelijkwaardige partners: Bewonersinitiatieven, gemeente en maatschappelijke organisaties werken samen op basis van gelijkwaardigheid. Ieders kennis, ervaring en rol telt mee.
Regels en procedures die zelfbeheer onnodig ingewikkeld maken, worden vereenvoudigd of afgeschaft.
De gemeente creëert beleidsinstrumenten en een structuur die gelijkwaardige samenwerking op wijkniveau mogelijk maakt. Daarnaast wordt er ruimte gecreëerd voor experimenten die aansluiten bij wat er lokaal nodig is.
Jelle Dijkstra Fotografie
Twee weken voor de verkiezingen organiseerde Dwarsverband samen met LSA in buurthuis De Saffier de debatavond over ‘Samen Sterk in Zelfbeheer’. Rosa: “Om onze standpunten kracht bij te zetten, zochten we naar initiatiefnemers die het aandurfden om hun verhaal op het podium te vertellen over waar zij tegenaan lopen in de praktijk. Om de standpunten zo ook een gezicht te geven. Ze maakten het tastbaar en gaven de aanleiding voor het debat. Hun gezamenlijke boodschap van deze avond was helder: zelfbeheer is geen bijzaak, maar een dragende kracht in de stad. Om te kunnen bloeien hebben bewoners ruimte, duidelijkheid en vertrouwen van de gemeente nodig. En daar werd gehoor aan gegeven. Na een inspirerende avond ondertekenden alle elf aanwezige politieke partijen het stembusakkoord!
“We moeten nu bekijken hoe we hier samen handen en voeten aan gaan geven, zodat onze achterban er ook echt iets van gaat merken. Zo’n akkoord is een mooie basis in de politieke arena. Het geeft rugdekking om beleid te maken en biedt onze ambtenaren zo ook meer ruimte om met ons mee te denken. Juist wanneer zij vastlopen in de systemen. We kunnen de komende raadsperiode bijvoorbeeld sessies gaan organiseren en laten zien wat de verantwoordingsdruk doet met bestuurders. En over hoe de gemeente kan bijdragen om dit te verlichten.” Als kers op de taart werd het stembusakkoord ook genoemd in het nieuwe coalitieakkoord van de gemeente Utrecht.
Rosa Koenen