Verhalen verzamelen om belangrijke plekken zichtbaar te maken

Toen de gemeente een bijeenkomst organiseerde om het verhaal van Zeist op te tekenen, viel Merel de Jong van Stadslab Zeist iets op: bewoners waren nauwelijks vertegenwoordigd. Daarom besloot Stadslab Zeist om zelf op zoek te gaan naar de verhalen van bewoners.

Zeist is een uitgestrekte gemeente, met lange wegen en beperkte gedeelde voorzieningen. Merel: “Ik vond Zeist een saaie plek, waar mensen in hun eigen bubbels langs elkaar leven. Dat moet toch anders kunnen?” Als zakelijk leider van Stadslab Zeist is dat aardig gelukt. Het stadslab is een broedplaats voor kunstenaars en een plek voor bewoners om samen te komen. “Wij proberen om bubbels te verbinden door de tussenruimte in te kleuren”.

Hoe je dat doet? Door ervoor te zorgen dat er ruimte is voor mensen om elkaar te ontmoeten. Dat deed het Stadslab eerder bijvoorbeeld door het Samen Wachten Bushokje, een plek om in gesprek te gaan met je medepassagiers. Die openheid en speelsheid zorgden voor veel nieuwe gesprekjes tussen buurtbewoners. Het bleek dat kleine gesprekjes op straat echt werken.

Museum van de Wijk

Na de bijeenkomst met de gemeente over het verhaal van Zeist, bleef de vraag bij Merel hangen. Wat verbindt ons met elkaar? En hoe kunnen we de verhalen van bewoners optekenen? Dat bracht Merel en de andere bewoners bij Stadslab Zeist op een nieuw idee: Wat als we de verhalen zelf verzamelen?

Uit die vraag ontstond uiteindelijk het idee voor het Museum van de Wijk: een project waarin bewoners zelf de plekken van betekenis in Zeist-West zichtbaar maakten. Vanuit Stadslab Zeist werd een plan bedacht om in acht sessies met workshops verschillende verhalen uit Zeist te verzamelen. Die manier van werken bleek minder succesvol dan gehoopt. Dus gooiden ze het over een andere boeg. Met stiften en papier onder de armen gingen ze op pad. En met het mobiele stadslab op wielen lukte het om op veel verschillende plekken terecht te komen.  Zo spraken ze vijftig verschillende bewoners, tussen 10 en 80 jaar. Aan hen stelden ze de vraag: ‘Welke plek is voor jou van betekenis?’ Daaruit ontstond steeds een gesprek over hoe die plek eruitziet, en wat je daar kunt ervaren. Bewoners hebben die verhalen zelf opgeschreven. Dat heeft achttien verschillende bordjes opgeleverd.

Verhalen laten trots groeien

Ook het zoekgebied veranderde. In plaats van verhalen uit alle windhoeken van Zeist op te tekenen, richtten ze zich op Zeist-West. In de verhalen die bewoners opschrijven, zie je een duidelijk overkoepelende waarde: plekken van betekenis zijn plekken waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten. Zo werden groene gebieden in de openbare ruimte en het winkelcentrum de Clomp vaak genoemd als belangrijke plekken.

Uiteindelijk vormden 18 verhalen samen het museum van de wijk, dat als wandelroute is uitgezet. Vanuit het Stadslab Zeist zijn de bordjes stiekem door de wijk verspreid. Het museum werd feestelijk geopend, maar helaas waren de bordjes na een paar dagen al verdwenen.

Hoewel de bordjes nu niet zichtbaar zijn, hebben het verzamelen van de verhalen en de feestelijke opening wel iets heel belangrijks opgeleverd: namelijk een gedeeld gevoel van trots. Want net zoals veel andere wijken in Nederland komt Zeist-West regelmatig negatief in het nieuws en worden de bewoners niet snel aangesproken op hun trots. Met dit project laat Stadslab Zeist zien dat dat ook anders kan. Overal zijn mensen die trots zijn op de plekken die zij graag bezoeken, en die trots blijkt te groeien als de verhalen verzameld en gedeeld worden.

Hoe nu verder?

Het Museum van de Wijk is op dit moment dus niet te zien.  Maar net zoals dat vaker gaat als het even tegenzit, bleek het te helpen om de krachten te bundelen. Want niet alleen de bewoners raakten enthousiast, maar ook andere partijen wilden de trotse verhalen delen en vieren. Daaronder het Wijkinloophuis van Zeist-West, vanuit Kerk&Samenleving. Zij gaan nu verder aan de slag met de route, die ze combineren met een wandeling langs nog te plaatsen mozaïekbankjes door de wijk. Het budget is rond, maar de vergunningen van de gemeente om de bankjes en bordjes een permanente plek te geven in de openbare ruimte, laten nog even op zich wachten. Zo krijgen de verhalen van bewoners uiteindelijk toch een zichtbare plek in Zeist-West. Nog een klein beetje geduld dus, dan kun je de verhalen over een tijdje zelf bewonderen.