Duurzaam Biest maakt eigen plan voor verduurzaming dorp

Je wil aan de slag met verduurzamen in de buurt. Waar begin je dan? En wat als je behoefte hebt aan hulp bij de ontwikkeling? Door het uitdaagrecht kunnen groepen bewoners publieke taken van de gemeente overnemen. Bij Duurzaam Biest hebben ze dit recht ingezet om te werken aan hun doelstellingen op het gebied van duurzaamheid.

‘In 2030 een energieneutraal Biest Houtakker. Wie doet er mee?’ Bij de eerste energiebijeenkomst in de dorpskern, bestaande uit 1000 inwoners, werd de kersverse inwoner Jasper Zandvliet meteen enthousiast. “Het is een wilde ambitie, maar stap voor stap zou het zomaar kunnen lukken.” In Biest Houtakker is samenwerken en zorgdragen voor medebewoners namelijk vanzelfsprekend. Een goede basis om samen met de gemeenschap met verduurzaming aan de slag te gaan, dus!

Hoe ze dat voor elkaar willen krijgen? Daar hebben ze vier belangrijke pijlers voor opgesteld. Maximaal energie besparen, woningen en bedrijven duurzaam verwarmen, waar mogelijk eigen energie opwekken én door het werk samen te doen, zodat alles ten goede komt aan het eigen dorp.

Uitdaagrecht

Na het schrijven van een groeidocument en het uitwerken van een plan, kwam de werkgroep in contact met de gemeente. Ze namen deel aan het project ‘democratische vernieuwing’, een experiment om de brug tussen bewoners en ambtenaren zo klein mogelijk te maken. Via dat contact kwamen ze uit bij het uitdaagrecht.

In samenspraak met de gemeente vonden ze een constructie om het uitdaagrecht toe te passen op de CDOKE gelden. Dit is een regeling waarmee gemeenten en provincies extra personeel kunnen aantrekken om externe expertise over klimaat en energie in te huren. Hierdoor kon de stichting Duurzaam Biest aanspraak doen op 50.000 euro, omgerekend naar 700 uur begeleiding van een procesbegeleider. Het bleek win-win te zijn, want het project was ook voor de gemeente een mooie kans om voor de eerste keer aan de slag te gaan met het uitdaagrecht.

Van idee naar plan

Met hulp van de procesbegeleider werkten de mensen van Duurzaam biest aan een wijkuitvoeringsplan, het verder uitwerken en opbouwen van bestaande samenwerkingen en het opbouwen van vertrouwen. En dat heeft al veel opgeleverd. Het wijkuitvoeringsplan, met bijbehorende businesscase, is inmiddels af.

En ook op het gebied van samenwerkingen heeft Jasper veel vooruitgang gezien. “De term uitdaagrecht dekt de lading niet altijd het beste, omdat je moet wegblijven bij het punt waar je een competitie aangaat met elkaar. Bij duurzaam biest kunnen we door het uitdaagrecht een combinatie maken van openbare data, samenwerking met de gemeente en lokale kennis. Rondom energie is veel bekend, de gemeente heeft doelstellingen rondom duurzaamheid en de lokale kennis is er. Juist in combinatie met elkaar wordt het een succes. Het gaat niet om beter, maar om samen het beste.”

Duurzaam Biest groeit

Concreet heeft het proces ook al veel opgeleverd. Duurzaam Biest organiseerde twee succesvolle bewonersbijeenkomsten en groeide uit van 8 mensen naar drie taakgroepen met ieder 8-10 mensen. Ook legden ze nieuwe verbanden met initiatieven om collectieve verduurzamingsstappen in te kopen.

Momenteel zijn ze bezig met het aanvragen van subsidies om in 2026 een volgende stap te kunnen zetten in de businesscase met een financieel expert. Zo komen ze steeds dichter bij hun doel om het wijkuitvoeringsplan tot uiting te laten komen.

Tips

• Benader het proces als een experiment. Door het zo te noemen, ga je het ook zo behandelen. Het houdt de opties in je hoofd open. Dit is nodig, omdat niemand precies weet wat het allemaal met zich mee gaat brengen en waar je aan begint.
• Bouw aan vertrouwen. Ga in gesprek, ga het vertrouwen opbouwen met verschillende partijen, om vervolgens kaders met elkaar op te bouwen om verantwoording af te leggen. Dit zorgt voor verbinding en uiteindelijk vrijheid. Duurzaam Biest doet dit in een tweemaandelijks afstemmingsoverleg, waarin alle betrokkenen bij elkaar zijn.