De campagne is voorbij, de stemmen zijn geteld. Na de verkiezingen is het aan de partijen met de meeste stemmen om een coalitie en college te vormen. Anders dan je misschien zou verwachten, is het voor bewonersinitiatieven nog niet de tijd om achterover te leunen. Sterker nog, het formatieproces is een uitgelezen kans om invloed op het programma-akkoord uit te oefenen.
Vrijwel direct na de verkiezingen beginnen de eerste verkenningen voor een nieuw college. De grootste partij neemt meestal het initiatief door een informateur aan te wijzen die met alle partijen in gesprek gaat. Ook de onderhandelingen over het nieuwe programma-akkoord beginnen; wat worden de prioriteiten voor de komende vier jaar en welke koers wordt er gevaren? Voor bewonersinitiatieven is dit een belangrijke periode. Wil je dat er in het nieuwe akkoord ruimte is voor burgerparticipatie en de standpunten van lokale initiatieven? Dan is dit het moment voor een stevige lobby:
Leg in de brief naar de informateur duidelijk uit hoe belangrijk lokale initiatieven voor de gemeente zijn en benoem de standpunten van de verschillende partijen. Leg de nadruk op verbinding en houd het bij voorkeur op één A4. In de brief naar de formerende partijen herinner je de partijen aan hun standpunten. Laat zien hoe deze aansluiten bij de plannen van de andere partijen en hoe ze samen een plek in het akkoord kunnen krijgen. Geef aan waarom er budget nodig is voor de versterking van bewonersinitiatieven.
Hoewel het nog niet direct duidelijk is welke portefeuille ze krijgen, is het slim om nu al de eerste contacten te leggen met de raadsleden. Juist in deze verkennende fase willen raadsleden zich ten opzichte van elkaar profileren en staan ze open voor nieuwe ontmoetingen. Bijkomend voordeel: er zijn vaak nog geen standvastige meningen gevormd. Stuur daarom een felicitatie voor de nieuwe aanstelling en nodig ze eventueel uit voor een informele kennismaking of rondleiding. Het netwerk dat je nu opbouwt, kan van pas komen als jouw onderwerpen op de politieke agenda komen.
Een formatie duurt enkele weken tot maanden. Wanneer deze afgerond is, is de nieuwe coalitie gevormd, zijn de wethouders bekend en is het programma-akkoord gesmeed. Ook wordt langzaam duidelijk wie welke portefeuille krijgt. Wat je als bewonersinitiatief nog kan doen? Analyseren, positioneren en samenwerken!
Maak een analyse waarmee je het beleid de komende vier jaar kunt monitoren. Wat betekent dit akkoord voor de positie van bewonersinitiatieven? Waar liggen de kansen en waar liggen de uitdagingen? Voor een breder perspectief en meer invloed, analyseer je het programma-akkoord met andere lokale initiatieven.
Wanneer duidelijk is wie de raadsleden zijn die deelnemen aan commissies die voor jullie relevant zijn, kun je ze uitnodigen voor een werkbezoek. Doe dit in samenwerking met andere initiatieven. Zo kun je met concrete voorbeelden uit de praktijk laten zien hoe sterk de lokale kracht in jullie gemeente is en hoe jullie plannen aansluiten bij het programma-akkoord. Met een werkbezoek kun je polsen wat raadsleden belangrijk vinden en waar hun interesses liggen. Vergeet ook niet om de wethouders met de juiste portefeuille uit te nodigen.
De komende vier jaar zijn gericht op samenwerken, met de gemeente en met andere initiatieven. Dat is tenslotte waar je het allemaal voor doet. Houd je netwerk de komende jaren daarom warm. Dat wil zeggen: houd contact en wees zichtbaar. Deel successen en nodig raadsleden regelmatig uit bij activiteiten en evenementen die je organiseert. Voorkom dat je alleen informatie komt halen, maar zelf niets brengt.
Je leest het: is het programma-akkoord eenmaal rond, dan zijn er nog voldoende manieren om als bewonersinitiatief actief en zichtbaar te zijn. Ons advies? Deel je mening. Houd de agenda van de gemeenteraad goed in de gaten. Tijdens commissievergaderingen heb je de mogelijkheid om in te spreken. Ook organiseren gemeenten regelmatig bewonersoverleggen waar je je zegje kunt doen.
Wil je buiten deze momenten om in contact komen met de gemeente? Schrijf dan een raadsbrief of bezoek partijbijeenkomsten. Publiceert jouw gemeente een ontwerpbesluit, dan kun je daarover formeel je mening geven door een zienswijze in te dienen. In het definitieve besluit moet de gemeente jouw zienswijze meenemen.
Tip: wil je meer tips en handvatten om invloed uit te kunnen oefenen ná de verkiezingen? Meld je dan aan voor onze interactieve online bijeenkomst ‘Geef jouw initiatief een stem in de gemeenteraadsverkiezingen’.
Verkiezingen zijn geen eindpunt. De komende vier jaar bieden volop kansen voor bewonersinitiatieven. Wil je meer informatie of kun je ergens hulp bij gebruiken? Neem gerust contact met ons op.