Gestart ontwerpcoalitie: Sterke buurten in tijden van Crisis – 9 lessen & inzichten

Sinds eind 2025 komt een gevarieerd gezelschap van veiligheidsprofessionals, bewonersorganisaties en beleidsmakers samen in de Ontwerpcoalitie: Sterke Buurten in Tijden van Crisis. Het doel van deze coalitie: verkennen waar de obstakels en kansen liggen voor optimaal samenspel tussen bewonersorganisaties, gemeenten en veiligheidsregio’s, voor het weerbaar maken van de lokale samenleving.

Graag delen we negen lessen uit de eerste ontwerpsessie voor veiligheidsregio’s, gemeenten en andere overheden. Het was een bijzondere bijeenkomst, omdat het lukte om die verschillende werelden met elkaar te verbinden.

9 lessen & inzichten

1. Het realiseren van noodsteunpunten samen met initiatieven van bewoners is een enorme kans om het maatschappelijk weefsel te versterken, doordat bewonersinitiatieven dat laatste eigenlijk per definitie al doen. Ga daarom partnerschappen aan met die collectieven en durf de samenwerking concreet vorm te geven. Daar gaat het op aan komen.
2. Mensen die én bij een gemeente, een veiligheidsregio of het Rijk werken, én actief zijn voor hun eigen gemeenschap zijn de bruggenbouwers die de weerbaarheidsopgave nodig heeft.
3. Het thema weerbaarheid is nog relatief nieuw. Het is verbindend en verhelderend om steeds even stil te staan bij wat ieders associaties en ervaringen zijn met crisis, veerkracht en dreiging.
4. Bewonersinitiatieven zijn op drie manieren van waarde voor crisisbeheersing. Er zit veel organisatiekracht en ze zijn in staat om daadwerkelijk verantwoordelijkheid te nemen door capaciteit en ruimte te leveren. En ze beschikken over lokale kennis die onmisbaar is bij het ontwikkelen en gebruiken van crisisinfrastructuur.
5. Vanuit het perspectief van crisisbeheersing zijn twee vragen van belang in de samenwerking met initiatieven van bewoners. Hoe zeker is de inzet van vrijwilligers in een crisissituatie, en hoe schaalbaar zijn initiatieven die zo verbonden zijn met de lokale context?
6. Organiseer als veiligheidsregio tests en simulaties samen met bewonersorganisaties, zij zitten in de lokale informele netwerken, weten wat realistisch is en zijn vaak in staat om veel verschillende mensen te bereiken.
7. Veel bewonersorganisaties hebben in hun netwerk mensen die uit eigen ervaring weten wat een crisis vraagt, bijvoorbeeld omdat ze gevlucht zijn, of omdat ze zelf in een lastige situatie hebben gezeten. Hun ervaringskennis komt juist in een crisis te pas, zo heeft de coronaperiode laten zien.
8. Er is een kleine groep in de samenleving die (vooral op sociale media) weerstand tegen de weerbaarheidsaanpak laat zien. Dat is onvermijdelijk; het belangrijkste is om de aantrekkingskracht van die groep zo klein mogelijk te houden en dat is door de grote meerderheid te betrekken bij en zeggenschap te geven over de lokale uitwerking van de weerbaarheidsaanpak. Zo voorkom je polarisatie.
9. De perspectieven en kennis van veiligheids- en crisisprofessionals zijn wezenlijk anders dan die van maatschappelijk initiatiefnemers. Door met de ontwerpende aanpak een lokaal vraagstuk aan te pakken, komen ze dichter bij elkaar en kunnen ze ondersteunend aan elkaar worden.

PONT (Publieke Ontwerppraktijk) en LSA bewoners hebben elkaar gevonden in het samenbrengen van netwerk en kennis, om vanuit de praktijk bij te dragen aan sociaal maatschappelijke weerbaarheid. Deelnemers van de coalitie willen vanuit eigen praktijk ontwerpen aan sociaal maatschappelijke weerbaarheid. Zo versnellen we de beweging naar een veerkrachtiger Nederland en verbeteren we de samenwerking tussen de systeemwerelden en de leefwerelden.

Wil je meer weten of zelf aan de slag met weerbare sterke buurten, neem contact op!