Buurtassistenten: wat is hun werkwijze?

  • Buurtinitiatieven spelen een grote rol in het versterken van sociale netwerken en het verminderen van eenzaamheid. Zuid Doet Samen in Apeldoorn bereikt dit door het voeren van huis aan huis gesprekken en heeft hier een speciale aanpak voor ontwikkeld. In dit artikel beschrijven we hun werkwijze zodat jij deze kennis kunt gebruiken voor jouw initiatief.

     

    Zuid doet het samen

    Buurtcooperatie Apeldoorn-Zuid, bekend als Zuid Doet Samen, is een burgerinitiatief met 750 leden van en voor inwoners van Apeldoorn-Zuid, een wijk met 30.000 inwoners. Sinds 2014 is het hun missie om het omzien naar elkaar op buurt- en straatniveau te bevorderen. Het initiatief heeft een ontmoetingsplek (het Honk), een academie waar inwoners kennis en vaardigheden opdoen en het is een leerbedrijf voor studenten van verschillende opleidingen. De spil van de organisatie zijn de buurtassistenten die huis aan huis gesprekken aanknopen met buurtgenoten. Zij vormen een belangrijke verbindende rol in de wijk.

    10.000 keer aanbellen

    Inmiddels gaan 7 getrainde buurtassistenten dagelijks op pad in Apeldoorn-Zuid. Dit zijn betaalde krachten met een fulltime aanstelling. Bij de start van Zuid Doet Samen hebben de initiatiefnemers in overleg met de gemeente mensen uit de bijstand benaderd voor de functie van buurtassistent.  De visie was om samen iets te kunnen betekenen voor de wijk. De uitkomst van het traject was toen nog niet bekend. Deze mensen hebben ruimte gekregen om zich in te zetten voor dit project en kregen vrijstelling van sollicitatieplicht. Elk van hen heeft een eigen buurt en is daar dagelijks op straat te vinden. De buurtassistent is het gezicht van deze buurt, staat in contact met de bewoners en weet daardoor wat er leeft in de buurt. Hij fungeert als verbinder en brengt de wijk in beweging. De afgelopen 5 jaar is er bij ruim 10.000 huizen aangebeld, zijn vele kopjes koffie gedronken en zijn er duizenden gesprekken gevoerd met bewoners. Hoe gaan ze aan de slag?

    “De buurtassistent fungeert als verbinder en brengt de wijk in beweging”

    Foto: Zuid Doet Samen

    Buurtassistent in opleiding

    Nieuwe buurtassistenten krijgen een opleidingstraject voor ze op pad gaan. Ze volgen vakken als burgerschap, WMO, burgerkracht, buurtgericht werken en de ABCD methode. Centraal in de opleiding staat ook de ontwikkeling van een houding hoe je het gesprek aan gaat met bewoners. Dit is vooral gericht op het bevorderen van de zelfstandigheid van buurtbewoners en het leggen van verbindingen in de wijk. Tijdens de opleiding wordt veel aandacht besteed aan persoonlijke ontwikkeling. Omdat ieder mens een eigen rugzakje heeft is het voor de buurtassistenten belangrijk om zich bewust te zijn van situaties die zich kunnen voordoen bij bewoners die hun eigen pijn triggeren en hoe hiermee om te gaan. Om tot een echt gesprek te komen is het daarnaast belangrijk dat de buurtassistent zich kwetsbaar durft op te stellen omdat dit leidt tot een dieper gesprek en verbinding. Hier wordt uitgebreid op getraind en dergelijke situaties worden besproken tijdens functioneringsgesprekken die elke 6 weken worden gevoerd. Er wordt veel waarde gehecht aan continuïteit. Buurtassistenten zijn vertrouwenspersonen en het kost tijd om een waardevol netwerk op te bouwen. Het is daarom belangrijk dat een buurtassistent zich voor langere tijd in dezelfde rol aan de organisatie verbindt. Deze verwachting wordt vooraf duidelijk besproken. Doordat de buurtassistent actief is in zijn eigen buurt is de betrokkenheid groot.

    Foto: Zuid doet Samen

    Zodra de opleiding erop zit, kan de buurtassistent aan de slag. Hij gaat naar mensen toe en belt huis aan huis aan om met alle buurtbewoners in contact te komen. Dit gebeurt zonder afspraak en de gesprekken vinden plaats bij de mensen thuis. De voordelen hiervan zijn dat je direct contact hebt. Je begeeft je in de omgeving van de bewoner waar hij of zij zich op gemak voelt. Om iedereen te bereiken gebeurt dit aanbellen op wisselende dagen en tijdstippen.

    “Doordat de buurtassistent tevens bewoner is, is er sprake van gelijkwaardigheid. Dit draagt bij aan vertrouwen en openheid”

    Haakjes zien

    De buurtassistent opent het gesprek met een korte introductie waarin hij zichzelf kort voorstelt zonder over zichzelf uit te weiden. Vervolgens stelt hij een vraag die uitnodigt tot een gesprek. Een voorbeeld van een goede openingsvraag is: “Hoe woont u hier?”  Lees in dit artikel meer over het gesprek aan gaan: hoe doe je dat. Om de bewoner te leren kennen zoekt de buurtassistent haakjes voor het gesprek. Is er een huisdier? Hoe ziet de tuin eruit? Heb je veel contact met de buren? Doordat de buurtassistent tevens bewoner is, is er sprake van gelijkwaardigheid. Dit draagt bij aan vertrouwen en openheid.

    De buurt maken

    Wanneer de buurtassistent aanbelt heeft deze geen verborgen agenda. Hij komt niets halen of brengen en is er niet om de organisatie te promoten. De bewoner staat dus helemaal centraal en het gesprek gaat over wat hem of haar bezighoudt. De buurtassistent oordeelt en bagatelliseert niet, legt zijn wil niet op maar luistert en is oprecht geïnteresseerd. Hij komt langs om buurt te maken en om de bewoner te leren kennen. In het gesprek focust hij op de interesses, kwaliteiten en behoeften van bewoners. De nadruk ligt niet op waar de bewoner hulp bij nodig heeft of wat anderen kunnen doen, maar juist op wat hij zelf wil of kan doen.

    Verbonden buren

    Als uit het gesprek een bepaalde behoefte blijkt (bijvoorbeeld meer sociaal contact, hulp bij boodschappen of zin in een wandelclub), kan de buurtassistent contact leggen tussen bewoners. Bij het maken van matches streeft de buurtassistent naar wederkerigheid. Het is mooi als je samen iets hebt aan het contact, dat je er allebei iets uithaalt. Hij verwijst pas door naar instanties indien de situatie gevaarlijk is of wanneer er geen andere mogelijkheid is. De buurtassistent streeft ernaar zichzelf overbodig te maken. Hij helpt de bewoners op weg, maar daarna moeten zij zelf het contact vormgeven. Door verbindingen te leggen geeft hij bewoners een duwtje in de rug en spreekt hij hun zelfstandigheid aan. Het is niet de bedoeling dat gesprekken met de buurtassistent een structureel karakter krijgen of dat hij problemen voor hen oplost. Wanneer hij een match maakt is hij vaak wel aanwezig bij het eerste contactmoment om, mocht het nodig zijn, te helpen met het opgang brengen van het contact.

    “De nadruk ligt niet op waar de bewoner hulp bij nodig heeft of wat anderen kunnen doen, maar juist op wat hij zelf wil of kan doen”

    Buurtassistenten in blauwe jassen

    Inmiddels herkennen de bewoners de buurtassistenten en daardoor gaan de gesprekken gemakkelijker. Het is belangrijk om zichtbaar te zijn. Niet alleen op straat waar de buurtassistenten herkenbaar zijn aan hun blauwe jassen met logo, maar ook op social media, de radio en in de Wijkkrant. Buurtassistenten hebben daarnaast een telefoonnummer en mailadres waarop bewoners hen kunnen bereiken.  Buurtbewoners weten inmiddels; ze zijn van onze buurtcoöperatie!

    Wil je ook weten hoe je zelf een gesprek aan knoopt met je buren? Lees ook ons artikel: Een gesprek aanknopen met je buren hoe doe je dat. 

    Dit artikel is geschreven door Joelle Baijer. 

    Dit artikel is onderdeel van ‘Betrokken buurten‘. Buurtinitiatieven spelen een grote rol in het verminderen van eenzaamheid. Zij maken wijken gezelliger en brengen bewoners samen. Met gerichte kennis en ondersteuning kunnen bewonersinitiatieven hier nog beter in worden. Met het project ‘betrokken buurten’ biedt LSA zes buurtinitiatieven de kans om eenzaamheid aan te pakken en sociale netwerken in de buurt te versterken.”
  • Meer van onze leden

    Delfshaven Coöperatie

    Delfshaven Coöperatie

    • Rotterdam

    De Delfshaven Coöperatie werkt als lijm tussen de voegen in verschillende rollen en in samenwerking met wijkpartners ...

    Lees meer >
    Dorpshuis Fort Vreeswijk

    Dorpshuis Fort Vreeswijk

    • Nieuwegein

    In een prachtig oud fort voeren de wijkbewoners van het Nieuwegeinse Vreeswijk het dagelijks beheer over Dorpshuis ...

    Lees meer >
    In De Boomtak

    In De Boomtak

    • Tilburg

    In Tilburg wist Wijkcentrum In De Boomtak op bijzondere wijze geld in te zamelen: bewoners kochten voor minimaal ...

    Lees meer >