MidWest zet schouders eronder in onzekere tijden

  • Actieve bewoners runden tot pakweg twee maanden geleden een goed draaiende sociale onderneming in het westen van Amsterdam. Het BewonersBedrijf verhuurt ruimtes en zalen in een groot, oud schoolgebouw aan ondernemers. De opbrengsten gebruiken ze om sociale activiteiten voor de buurt te organiseren. En toen kwam corona.

    In een gewone week, zo’n pakweg twee maanden geleden, was er elke avond iets te doen bij BewonersBedrijf MidWest in Amsterdam. In een oud, sfeervol schoolgebouw gaan normaal gesproken een paar keer per week de voeten van de vloer bij de salsa-avond. Aanstaande moeders komen voor zwangerschapsgym. Ook voor politiek-maatschappelijke bijeenkomsten lopen omwonenden en andere Amsterdammers binnen. Zo stond dit voorjaar een reeks buurttalkshows over actuele thema’s op de agenda, met onderwerpen als segregatie in het onderwijs en veiligheid in de buurt. De gemeente organiseert bij MidWest doorgaans ook bijeenkomsten voor meiden uit de buurt. Kinderen komen naar de weekendacademie, die in het leven is geroepen voor kinderen die graag willen leren, maar daar thuis niet in gesteund kunnen worden.

    Stevig verdienmodel onder druk

    Anita Groenink staat aan het roer van MidWest, een Amsterdams BewonersBedrijf dat dankzij de verhuur van (creatieve) werkplaatsen, vergaderlocatie en het runnen van horeca ruimte creëert voor maatschappelijke initiatieven uit de buurt. De afgelopen jaren werkte ze aan een stevig verdienmodel. Anita: “Ondernemers huren bij ons kantoren en werkplekken ruimtes tegen een marktconform tarief. Dat is ons basisinkomen. Dankzij die inkomsten kunnen we andere sociale activiteiten in de buurt mogelijk maken. Als iemand een weekend op wil zetten over groene tuinen aanleggen, dan is dat hartstikke mooi en ook belangrijk voor de sociale cohesie in de buurt. Het zijn vaak mensen die zichzelf willen ontwikkelen, maar weinig financiële ruimte hebben omdat ze in de bijstand zitten. In plaats van 500 euro, betalen buurtbewoners bij ons maar 50 euro. Daarmee zijn de activiteiten in MidWest ook betaalbaar voor alle deelnemers.”

    Naast de verhuur van kantoorruimtes, haalt MidWest zo’n 70 procent van de inkomsten uit de verhuur van zalen voor evenementen en vergaderingen. Anita: “Ook hiervoor geldt dat commerciële partijen bij ons een goede prijs betalen. Op die manier dragen zij ook bij aan een plek voor sociaalmaatschappelijke buurtinitiatief. In vergelijking met een jaar eerder zaten ze zelfs in de lift. Zaten ze vorig jaar rond deze tijd nog in een opstartfase, dit jaar was de omzet al veel hoger. “Daar hebben we ook personeel op aangenomen.”

    Zo runde Anita met medewerkers en vrijwilligers tot pakweg twee maanden geleden een goed draaiende sociale onderneming. En toen kwam corona.

    Omzetverlies van zeventig procent

    De inkomsten uit zaalverhuur – met zeventig procent het  grootste deel van de maandelijkse omzet– drogen helemaal op. Het lukt de meeste ondernemers die in MidWest gevestigd zijn om de maandelijkse huur voor een werkplek door te betalen, maar met alleen die inkomsten gaat MidWest het niet redden. Daar komt nog bij dat de compensatie vanuit de overheid erg beperkt is. Anita: “De tegemoetkoming voor personeelskosten wordt gebaseerd op cijfers uit januari 2019. We hadden toen een veel lagere omzet en loonsom. Daar word ik wel zenuwachtig van. Gelukkig hebben we dit jaar echt goed gedraaid, dus er stond nog een beetje geld op de rekening. Daardoor konden we directe kosten zelf opvangen.”

    Nu ze het moeten stellen met liefst zeventig procent minder inkomsten, zoeken Anita en collega’s naar manieren om te besparen en alternatieve inkomstenbronnen aan te boren voor financiële stabiliteit. Anita: “Als er iets misgaat denk ik: hoppakee, de schouders eronder, dit gaan we oplossen. Maar de eerste twee weken kón ik niks doen. Ik kon niet harder werken, geen betere mensen aan het werk zetten. Nu zijn we weer met de toekomst bezig, en merk ik: ja, ik kan wél wat doen. Hoe gaan we dit het hoofd bieden?”

    Om te voorkomen dat de financiële nood nog hoger oploopt, hakten Anita en co één knoop nu al door. Hoe graag ze de ontmoetingsplekken – café en kantine – in het pand ook open wil houden, het is niet te betalen. Anita: “Om goed te draaien heb je de 3 man personeel nodig. Die kosten haal ik er nu niet uit, en al helemaal niet als er vanwege de anderhalve meter minder gasten passen die samen goed zijn voor twintig kopjes koffie.”

    Dood geld

    De voorraden uit de kantine en het café staan daardoor stof te vangen. “Dood geld,” noemt Anita het. Tegen een kleine vijftig euro konden sympathisanten een Troostdoos kopen, een box met spullen uit de voorraadkasten van de kantine van MidWest. Anita: “Ook veel ondernemers die een werkplek huren, doneerden producten uit hun bedrijf. Zo maakten we een goedgevulde doos met tosti’s, honing, theezakjes, chocola, mooie ansichtkaarten, en zelfs mondkapjes van een textielwerkplaats bij ons in het pand.”

    De Troostdozen gingen als warme broodjes over de toonbank. Anita: “Ja, het was veel werk om dat op te zetten, zeker. Maar we lieten onszelf even aan de buitenwereld zien, zo van: ‘We zijn er nog.’ Het bracht ons niet alleen in financiële zin iets op. Een Troostdoos kopen was voor mensen een manier om hun betrokkenheid te laten blijken. Er bleek enorm veel saamhorigheid en warmte in het netwerk rondom MidWest – een troost op zichzelf.”

    Directe kostenbesparing en het verkopen van voorraad zorgden zo in eerste instantie voor wat financiële ruimte, en ondertussen werd al nagedacht over de volgende stappen. Wat zijn alternatieven voor omzet uit zaalverhuur? “Ik verwacht niet dat voor september alles bij het oude is,” zegt Anita. “Los van een beperking van het aantal mensen dat aan een bijeenkomst mag deelnemen, houd ik er ook rekening mee dat organisaties besparen op bijeenkomsten. Ze zullen ook op de centen moeten letten. Ik ben bang dat een Zoommeeting dan aantrekkelijker is.”

    Tóch verbouwen en renoveren

    Omdat de scenario’s voor verdiensten uit de zaalverhuur niet rooskleurig zijn, is het verzekeren en versterken van de exploitatie van het gebouw een belangrijk punt van aandacht voor Anita en collega’s. Lukt het om meer vaste huurders te krijgen, ook al gaat dat helaas ten koste van de ruimte voor maatschappelijk initiatief. Anita: “We onderzoeken of het mogelijk is om 50% van de ruimtes vast te verhuren. We steken een aantal zalen in een nieuw jasje; ze krijgen een lik verf, mooi licht en bureaus. Zo maken we ons op voor de komende twee jaar. Dat gaat echt noodzakelijk zijn, als ik wetenschappers mag geloven. Het zou heel mooi zijn als een fonds voor sociale ondernemingen zegt: wij dragen de huur van één zo’n locatie in het gebouw, waarmee de ruimte beschikbaar blijft voor buurtinitiatieven.”

    Doordat het pand nu voor een groot deel buiten gebruik is, worden de (energie)kosten behoorlijk gedrukt. Dat is in die zin een meevaller, omdat de energiekosten een stevige vaste last zijn.  Het was dan ook niet voor niets dat al werd gewerkt aan grote verbouwings- en renovatieplannen, om de energielasten structureel te verlagen. Anita: “MidWest is gevestigd in een oud schoolgebouw uit 1926. Er zit al dubbel glas in en de gevel is aangepakt, maar nu gaan we een stap verder: we leggen zonnepanelen op het dak, isoleren alle muren en we verruilen waarschijnlijk de gasinstallatie voor een elektrische verwarming. Omdat we nu toch geen verhuuropbrengsten hebben, is dit een goed moment om zo’n grote renovatie van het pand uit te voeren. Omdat de offertes al binnen waren, wordt die operatie nu een jaar naar voren gehaald.”

    In de tussentijd: onderdak voor vluchtelingen

    MidWest moest dan misschien de deuren sluiten voor bezoekers en ook bezoekers van vergaderingen, bijeenkomsten en evenementen zien ze tijdelijk niet komen. Toch zetten ze hun deuren wagenwijd open voor thuis- en daklozen, waaronder ongedocumenteerde vluchtelingen.

    Anita: “Veel dagopvanglocaties in Amsterdam zitten nu op slot. Mensen worden om 09.00 uur de nachtopvang uit geveegd, en daar staan ze dan. Dat is heel schrijnend als je tegen iedereen zegt: ‘blijf thuis’. Toen ik de vraag kreeg of we deze mensen tijdelijk een plek konden geven, heb ik dat in de groep gegooid. Iedereen was unaniem. Twee ruimtes die we normaal gesproken verhuren voor vergaderingen, zijn nu overdag voor hen. Ze hebben hier in elk geval sanitair, kunnen hun handen wassen en het lukt om wat bij te slapen – dat zit er op een nachtopvang vaak niet in. Af en toe komt de GGD langs voor voorlichting en ze krijgen Nederlandse les.

    “Wij houden moed”

    “Hoe kijken we tegen de toekomst aan? Heel eerlijk gezegd zien we 2020 vanuit economisch perspectief als een verloren jaar,” vertelt Anita. “We proberen de dagelijkse beslommeringen en stress zo klein mogelijk te maken. Vooruit kijken naar 2021 helpt daarbij. Wat kunnen we nu doen om ervoor te zorgen dat MidWest in 2021 een soepele en efficiënte organisatie is? Zo pakken we bijvoorbeeld achterstallig beheer van het gebouw aan en werken we aan de organisatie en backoffice systemen. We zetten de komende tijd ook een paar bijeenkomsten voor de buurt op. Zo blijven we aanwezig in de harten van onze buren. Tijdens het Grachtenconcert in augustus zetten we bijvoorbeeld meer lokale artiesten op het podium. We denken ook over een zomerrestaurant in de tuin van MidWest. Dan kunnen buurtbewoners toch naar buiten en elkaar ontmoeten op anderhalve meter. Wij houden moed, dan komt het goed!

    Ik ontvang graag de LSA-nieuwsbrief

    Normaal schrijven we er één per maand, maar met oog op de coronacrisis brengen we de komende weken vaker nieuws, artikelen met tips en voorbeelden en uitnodigingen voor online bijeenkomsten.

  • Meer van onze leden

    Stichting Ontmoetingsplek de Veldhoek Harfsen

    Stichting Ontmoetingsplek de Veldhoek Harfsen

    Ontmoetingsplek de Veldhoek is er voor bewoners van de Veldhoek en senioren uit ...

    Lees meer >
    Wijkcommissie Het Gegraaf

    Wijkcommissie Het Gegraaf

    Wijkcommissie Het Gegraaf in Valkenswaard  is van en voor bewoners. De wijkcommissie is ook formeel aanspreekpunt ...

    Lees meer >
    Twentse Noabers Fonds

    Twentse Noabers Fonds

    Onder het motto: 'Maak jouw stukje Twente mooier' maakt het  Twentse Noaber Fonds initiatieven van bewoners in ...

    Lees meer >