Participatie en belangenbehartiging in coronatijd, hoe pak je dat aan? (2)

  • Op welke manieren kunnen bewonersinitiatieven lobbyen in coronatijd? Mara van Waveren is directeur en initiatiefneemster van Stichting Lobby Lokaal. Ze geeft trainingen aan bewonersinitiatieven en ze begeleidt hen bij hun belangenbehartiging. Volgens haar is het verstandig om eerst het verschil tussen lobby en participatie duidelijk te maken.

    Het verschil tussen lobby en participatie

    Bij participatie, legt ze uit, is de gemeente leidend. De gemeente maakt beleid en bepaalt waarover mag worden gesproken met burgers en onder welke voorwaarden. Bij veel onderwerpen is dat een uitstekend systeem. Maar wat als je een idee hebt dat niet past binnen het beleid van de gemeente? Of als je een idee hebt dat in strijd is met het beleid van de gemeente en je wilt dat er een herziening komt binnen het beleid? Dan zal je moeten lobbyen.

    Bij lobbyen ben je als burger of als initiatief degene die bepaalt wat de actie wordt over welk onderwerp wordt gesproken en onder welke voorwaarden. In je acties maak je gebruik van de tools die er zijn binnen de democratie.

    Manieren om te blijven lobbyen

    Mara denkt dat je ook in deze coronatijd nog op allerlei manieren kunt blijven lobbyen. Je kunt nog steeds aandacht vragen voor jouw verhaal via sociale media. Je kunt acties beginnen, campagnes starten en petities ondertekenen; je kunt een achterban organiseren. Dat kan allemaal online. Kijk maar naar de landelijke actie van winkeliers die geen uitverkoop willen. Hun voorstel is aangenomen door de Tweede Kamer. Het is dan ook interessant om nu al na te denken over hoe je straks die digitale middelen als bonus kunt inzetten om een grotere achterban en misschien ook jongeren te bereiken.

    Voorwerk is nu belangrijker dan ooit

    Maar er zijn ook middelen die je in deze coronatijd niet kunt inzetten. Je kunt bijvoorbeeld geen echte activiteit organiseren. En je bent ook niet meer in de gelegenheid om een hele raad te ontmoeten en te spreken. Waar moet je nu dan extra op letten?

    Mara: “Je kunt nog steeds contact opnemen met politici, ambtenaren en wethouders. Misschien is dat zelfs belangrijker geworden dan ooit. Zij staan immers het dichtst bij het proces van besluitvorming. En ik kreeg als tip van een raadslid uit Leiden: bedenk dat het voorwerk nu nog belangrijker is als je wilt inspreken. Wethouders en hun ambtelijke ondersteuning zitten nu niet bij elkaar, dus ze kunnen niet ter plekke overleggen over jouw inspraak. Dus als je in jouw inspraak wilt dat er reactie komt van de wethouder, moet hij van tevoren weten wat jij gaat zeggen.”

    Brief aan de gemeente

    Mara stelt voor om op basis van de goede tips die alle bezoekers van de LSA-zoommeeting een brief te schrijven aan de gemeente. Zo kunnen deze duidelijke voorlichting aan bewoners geven over de manier waarop ze kunnen inspreken. Bovendien kunnen ze dan uitleggen hoe de procedures in elkaar zitten. En antwoord geven op de vraag: Waarom worden sommige onderwerpen op de lange baan geschoven en andere niet? Meerdere deelnemers willen deze brief graag ondertekenen en suggereren deze te adresseren aan de burgemeesters als voorzitters van de gemeenteraad.

    Juist geen experiment, maar het vertrouwde

    Mara wil de gemeente bewegen om deze coronatijd aan te grijpen voor een experiment met de verschillende communicatiemiddelen die je kunt inzetten. Misschien dat na de coronatijd dan meer mensen bereikt kunnen worden. Marije van den Berg wil het woord ‘experimenteren’ juist niet gebruiken. “Natuurlijk wil ik dat de democratische besluitvorming inclusiever wordt,” zegt ze, “maar ik denk dat je dan juist de nadruk moet leggen op het vertrouwde en niet op het nieuwe. Vertel mensen dat iedereen kan inspreken op een voor hem of haar zo passend mogelijk vorm. Dus vertel mensen dat ze gewoon kunnen doen wat ze altijd al doen: stuur een bericht via WhatsApp, plaats een filmpje, mail of bel.”

    Hoe voer je actie in coronatijd?

    Je kunt op allerlei manieren blijven lobbyen, zoveel is duidelijk, maar verschillende bewoners vragen zich af hoe je kunt protesteren in coronatijd. Want het is nogal een verschil of je één minuut de camera krijgt in een online vergadering of dat je met zijn allen op een publieke tribune met een spandoek zit.

    Aernoud Olde, die eerder zo positief was over de communicatie van de gemeente Hilversum, weet dat die ochtend toevallig actiegevoerd is in zijn stad. In navolging van de boeren hebben bewoners de buitenring van Hilversum afgesloten. Een groep van dertig tot veertig bewoners reed stapvoets rondjes over de Johannes Geradtsweg, waardoor er snel lange files op de snelweg ontstonden. De buurt is het niet eens met de plannen van de gemeente om de kleine spoorbomen volledig te sluiten voor verkeer. Aernoud: “Kennelijk hebben niet alle bewoners net zoveel vertrouwen als ik in het gehoord worden via de formele inspraak. Maar je ziet dus dat protesteren ook in deze tijd doorgaat.”

    Niet alleen maar nadruk op online

    Verschillende bewoners vinden dat er gedurende de bijeenkomst te veel nadruk wordt gelegd op digitale communicatie. Maartje ter Veen en Mayke Zandstra werken beiden in Groningen aan participatieprojecten. Voordat de coronacrisis uitbrak hebben ze in de dorpen huis-aan-huis reacties verzameld op de plannen van de gemeente, die de bewoners zorgen baren. Bedoeling was dat al die reacties in groepsbijeenkomsten zouden worden besproken. Nu dat niet kan vanwege de coronamaatregelen vinden de gesprekken één-op-één bij de voordeur plaats. In een ander dorp krijgen de bewoners een nieuwsbrief in de bus. Mayke denkt dat ze op deze manier misschien wel meer mensen bereikt dan buiten coronatijd in een groepsbijeenkomst. Ze zegt erbij dat ze zich realiseert dat dergelijke acties makkelijker te realiseren in een dorp, dan in een grote stad.

    Een mix van online en offline werkt het beste

    Om de democratische besluitvorming zo inclusief mogelijk te maken, is een mix van online en offlinemiddelen nodig. Zo luidt de conclusie van de avond overwegend. Peterpaul Kloosterman heeft een mooi bewijs voor het slagen van deze mix. Hij is actief binnen Gouda Bruist. Als actieve bewoner is hij al langer bezig om een online en offline-community op te zetten. Op de website van Gouda Bruist kun je via community-software je ideeën delen voor een betere buurt. De gemeenschap organiseert daarnaast eens per jaar Bruispunten, waar mensen hun ideeën en ervaringen kunnen uitwisselen.

    “De mix van online en offline werkt zo goed,” zegt Peterpaul, “dat we een heel groot en stevig netwerk van actieve bewoners hebben, die goed samenwerken met de gemeenteraad en ambtenaren. Daardoor lukt het ons nu in coronatijd veel mensen te bereiken met een coronaspreekuur via Zoom. En met Pasen hebben we met een grote groep vrijwilligers een even vrolijk als informatief paasplacemat gemaakt. Binnen een week zijn 40.000 exemplaren van de placemat gedrukt en verspreid onder bewoners, verzorgingstehuizen en supermarkten. De actie gaf een groot gevoel van verbondenheid.”

    Lees nog een blog: De digitale democratie in coronatijd, wat zijn de consequenties?

    Tips van deelnemers: Ben je op zoek naar meer voorbeelden van online participeren? Platform31 deelde deze link met ons. Liesbeth Van de Wetering wees ons op het participatiewerkboek. Jasper Neyssen deelde een interessant webinar.

    We hebben een pdf gemaakt zodat je ook allebei de blogs over (digitale) participatie in coronatijden in een keer kunt lezen en/of uitprinten.

    Ik ontvang graag de LSA-nieuwsbrief

  • Meer van onze leden

    Bewonersorganisatie Beijum

    Bewonersorganisatie Beijum

    Bewonersorganisatie Beijum (BOB) in de stad Groningen wil samen met zoveel mogelijk bewoners en andere betrokkenen ...

    Lees meer >
    Dorpscoöperatie Gerkesklooster Stroobos

    Dorpscoöperatie Gerkesklooster Stroobos

    Dorpscoöperatie Gerkesklooster-Stroobos heeft een generatiehuis opgericht in het voormalige schoolgebouw van het ...

    Lees meer >
    Hart voor de K-buurt

    Hart voor de K-buurt

    In Amsterdam Zuidoost Samen is een brede coalitie van Amsterdammers uit de K-buurt (metrostation Kraaiennest) ...

    Lees meer >