Ontmoetingsplekken in de uitverkoop

  • Initiatiefnemers van het Rotterdamse Zelfregiehuis in Bospolder Tussendijken klopten al meerdere malen aan bij de afdeling Stadsontwikkeling, omdat ze wilden werken aan een maatschappelijke businesscase voor het gebouw. Ze kregen keer op keer geen reactie. Tot hun verbazing ging het pand vorige maand in de verkoop. De gemeente plaatste het schoolgebouw op Funda in Business en zoekt nu in razend tempo een koper. Initiatiefnemers willen dat de gemeenteraad het verkoopproces een half jaar verlengt, zodat ze een eerlijke kans hebben om een bod te doen.

    “Prijs op aanvraag”, staat er op de site van Funda in Business, en “partijen kunnen een onvoorwaardelijke bieding doen naar eigen inzicht.” Daar is Robbert de Vrieze – een van de initiatiefnemers uit de buurt – zeker beducht voor. Met alleen al een WOZ-waarde van 600.000 euro, ziet het bewonerscollectief zich voor een grote uitdaging gesteld, al was het maar omdat het verkoopproces niet was aangekondigd én omdat de inschrijving voor het pand maar zo kort open staat. Over minder dan een week sluit die al.

    De Vrieze: “En dan te bedenken dat we dit jaar al een aantal brieven hebben gestuurd naar de directeur stadsontwikkeling. We wilden graag met haar in gesprek over het Zelfregiehuis en onze plannen voor exploitatie. Daar kwam gewoon helemaal geen reactie op. Zodra we opvingen dat het pand op Funda stond hebben we een afspraak gemaakt voor een bezichtiging, om zo meer te weten te komen over de verkoopprocedure en de bestemming van het gebouw.”

    Innovatieve buurtzorg met gemeenschap

    Van de een op de andere dag moesten de actieve bewoners die het Zelfregiehuis stap voor stap hebben opgebouwd, nieuwe plannen gaan maken. Ze hadden met buurtbewoners al een aantal jaren tijd gestoken in een plan en verdienmodel, maar dat bleek niet aan te sluiten op de nieuwe bestemming. De Vrieze: “We zijn toen direct met huisartsen in de wijk en een welwillende zorg-ontwikkelaar om de tafel gegaan. In minder dan drie weken tijd hebben we een plan gemaakt voor een zelfregie-gezondheidshuis.” Dankzij de vasthoudendheid van de initiatiefnemers van het Zelfregiehuis en omdat de ontwikkelaar 400 vierkante beschikbaar stelt voor een maatschappelijk tarief, ontstaat ruimte voor een nieuwe, innovatieve vorm van buurtzorg waar gemeenschapskracht en gezondheidszorg elkaar versterken.

    “Door deze combinatie creëer je maatschappelijke meerwaarde, en die zien we graag terug in een gereduceerde verkoopprijs.”

    Het moet een gezondheidsbroedplaats worden: een openbare en informele ontmoetingsplek op de begane grond met lokale initiatieven zoals opvoedingssteun, financiële en mentale gezondheid, beweging, kookprojecten, persoonlijke ontwikkeling en muziek. Deze organisaties opereren allemaal op de begane grond, waar buurtbewoners makkelijk binnen stappen. Indien nodig kunnen ze doorverwijzen naar de formele gezondheidszorg op de tweede etage, waar huisartsen, wijkpsychiaters, podologen, diëtisten en andere zorgverleners zich vestigen. “Door deze combinatie creëer je maatschappelijke meerwaarde, en die zien we graag terug in een gereduceerde verkoopprijs,” zegt De Vrieze.

    “We willen daar niet gratis zitten”

    Dan de tweede uitdaging in korte tijd: een financieel solide businesscase. De Vrieze: “We willen daar niet gratis zitten, zeggen niet: ‘geef het maar aan ons’. We willen graag een hybride verdienmodel waarbij de lokale initiatieven minder afhankelijk zijn van subsidies. Daarom dragen de zorgpartijen die zich op de tweede etage willen vestigen ook wat meer huur bij.”

    Zo’n vernieuwend verdienmodel ontwikkelen vraagt meer tijd dan drie weken, maar het lijkt erop dat die tijd de initiatiefnemers niet gegund wordt. De deadline voor inschrijving op het pand nadert gauw: op 8 juli – een ruime maand nadat het pand zonder aankondiging de verkoop in ging – moet een bod binnen zijn. Vooralsnog komt er in die verkoopprocedure geen beweging. De Vrieze heeft de afgelopen jaren vaak genoeg gezien dat de gemeente koos voor de hoogste cash waarde van vastgoed. “Ja, dan heb je een eenmalige financiële impuls. En ja, voor deze collegeperiode kun je wat mooie cijfers presenteren. Maar wat heb je er over tien of twintig jaar aan?”

    Clash tussen bottom-up en top-down

    De gang van zaken is extra wrang omdat de gemeente zich, net als partijen in de wijk en bewonersorganisaties hebben gecommitteerd aan BOTU 2028. Een tienjarig programma, wat de wijk Bospolder Tussendijken op hetzelfde niveau als heel Rotterdam moet brengen. De Vrieze: “Daar is het Zelfregiehuis een belangrijk factor in, zeker wat betreft community building, emancipatie en economische vaardigheden van buurtbewoners. Ook de afdeling werk en inkomen van de gemeente verwijst soms mensen door naar het Zelfregiehuis. Daarmee is de plek onderdeel van de gemeentelijke wegen om sociaaleconomische veerkracht te versterken.”

    “Het blijft moeilijk voor met name Stadsontwikkeling, en daarbinnen de afdeling vastgoed, om het generieke stadsbeleid af te stemmen op het lokaal ontwikkelde beleid.”

    “Op het stadmakerscongres wordt zulk gebiedsgericht werken een dag per jaar met luide trom gevierd. Maar de andere 364 dagen van het jaar zie je in de praktijk een hiërarchische organisatie die niet genoeg kan sturen op lokaal initiatief. Het blijft moeilijk voor met name Stadsontwikkeling, en daarbinnen de afdeling vastgoed, om het generieke stadsbeleid af te stemmen op het lokaal ontwikkelde beleid – wat ook Rotterdams beleid is! Dat wordt gezien als een clash tussen top-down en bottom-up terwijl beide benaderingswijzen elkaar juist kunnen en moeten versterken,” zegt De Vrieze. “Daarvoor is er echter wel een cultuurverandering nodig binnen de gemeente Rotterdam.”

    Trekt gemeenteraad aan noodrem?

    Die cultuurverandering kan later dit jaar al beginnen, denkt De Vrieze. Na de zomer staat namelijk een brede evaluatie van maatschappelijk vastgoed op de agenda van de Rotterdamse gemeenteraad. Daarbij worden procedures rondom vastgoed en verkoop door de raadsleden opnieuw beoordeeld. In de tussentijd zetten De Vrieze en andere betrokken partijen alles op alles. Ze hebben meer tijd nodig, en hopen die via politieke weg ook te bemachtigen.

    De gemeenteraad toonde zich vorige week in elk geval welwillend ten aanzien van het Zelfregiehuis. Ze deden toen een toezegging die resulteerde in een bezoek van de wethouder van Zorg van de initiatiefnemers uit BoTu. Wethouder Sven de Langen ging maandagavond al met de initiatiefnemers om de tafel. “We roepen de Rotterdamse gemeenteraad deze week om de verkoopprocedure met een half jaar op te schorten. Dat zou ons een eerlijke kans om ons plan financieel te onderbouwen.” De steun van de raad is onmisbaar, maar het is de vraag of de raad aan de noodrem trekt.

    Maatschappelijk vastgoed

    LSA ziet helaas dat de situatie van het Zelfregiehuis geen uitzondering is. De problemen rondom maatschappelijk vastgoed beperken zich ook niet tot Rotterdam. Voor veel actieve bewoners in andere plekken van het land, is het vechten tegen de bierkaai. Gemeenten dichten op de korte termijn een gat in de begroting terwijl wijkbewoners voor altijd plekken kwijtraken waar mensen samenkomen, ondernemen en ontwikkelen. Op deze plekken komen gedeelde historie, levensverhalen en de identiteit van veel bewoners tot uiting.

    Het motto van LSA is samen sterk, en dat gaat ook hier op. We willen nog beter vat krijgen op vastgoedbeleid en verkoopprocedures van gemeenten. Je kunt helpen door ons te laten weten waar en hoe dit ook in jouw wijk of stad verloopt. Stuur ons een mailtje (kristel@lsabewoners.nl), of laat het ons direct weten door het formulier hieronder in te vullen. We houden je dan ook op de hoogte over maatschappelijk vastgoed en ander LSA-nieuws.

  • Meer van onze leden

    Wijkcommissie Het Gegraaf

    Wijkcommissie Het Gegraaf

    Wijkcommissie Het Gegraaf in Valkenswaard  is van en voor bewoners. De wijkcommissie is ook formeel aanspreekpunt ...

    Lees meer >
    Twentse Noabers Fonds

    Twentse Noabers Fonds

    Onder het motto: 'Maak jouw stukje Twente mooier' maakt het  Twentse Noaber Fonds initiatieven van bewoners in ...

    Lees meer >
    Vereniging Wijkraad Hoogkerk

    Vereniging Wijkraad Hoogkerk

    De Vereniging Wijkraad (vroeger: Wijkopbouw) Hoogkerk vertegenwoordigt de belangen van burgers uit Hoogkerk en ...

    Lees meer >