“Ons aanbod staat nog steeds”

  • “Laten we elkaar weer opzoeken, luisteren naar elkaar, naast elkaar gaan staan.” (Minister-President Mark Rutte in het AD, 20 februari). Wij vielen van onze stoel. Hadden we iets gemist? Nou nee, Rútte heeft iets gemist. Op 23 december 2020, dik een jaar geleden, hebben wij hem een voorstel gedaan: wij willen in alle gemeenten in Nederland gesprekken organiseren tussen mensen, buren vaak, die in de coronakwestie tegenover elkaar staan.

    Door: Kees Fortuin

    Kees Fortuin

    Zijn reactie, kort gezegd: 1) de Minister-President heeft het druk, dus geen tijd voor een gesprek; 2) bij elkaar komen mag momenteel niet, dus hoezo, gesprek?; 3) de Rijksoverheid doet onderzoek, weet dus wat er bij mensen leeft en gebruikt dat bij haar communicatie. Kortom: nou nee, geen behoefte aan.

    Waar ging het over? Het is ons dagelijks werk om in contact te staan met mensen in straten, buurten en wijken. We merken dus weleens wat. Vanaf het begin van de coronacrisis merkten we dat er een enorme onderlinge solidariteit bestond, en dan met name op het grondvlak van de samenleving. Ondertussen merkten we ook dat gaandeweg de tegenstellingen tussen verschillende belangen in de samenleving toenamen. Dat was niet zo vreemd, want er ontstond een strijd om wie er ontzien werd bij maatregelen, wie er al dan niet recht op financiële steun had, wie er het eerste mondkapjes kreeg en later vaccinaties, wie er wel of niet iets te zeggen had over de aanpak en ga zo maar door. Dus huisartsen kwamen tegenover ziekenhuiszorg te staan, horeca tegenover cultuur, jongeren tegenover ouderen. En we hadden natuurlijk al de boeren tegenover de Randstad, de Groningers tegenover Den Haag. Tja, wat wil je, dan worden oplossingen dus steeds moeilijker. Bijna iedereen wordt de vijand van alle anderen. Leuk is anders.

    De manier waarop de rijksoverheid haar afwegingen maakt helpt daarbij niet echt. Iedere groep komt uitsluitend op voor haar eigen belang. De groep met de sterkste lobby wint en probeert de andere partijen van het speelveld af te duwen.

    Wij denken dat er een andere weg is: het gesprek aangaan met je buren. Laten we zeggen dat je serveerster bent en dat je buurman in een verpleeghuis werkt. Het gesprek tussen de ‘bubbel’ horeca’ en de bubbel verpleeghuiszorg vindt nauwelijks plaats, maar tussen jou en je buurman is dat niet zo moeilijk want je hebt elkaars sleutel, je zorgt voor de poes als de ander op vakantie is, als de buurvrouw ziek is neem je boodschappen mee of je kookt voor haar. Dat is allemaal heel gewoon, maar ondertussen is de buurvrouw niet zomaar degene die jou je horecabaan afpakt. Je hebt immers een band. Als de abstracte categorieën – horeca, detailhandel, zorg, ieder met de eigen lobbyclubs – elkaar te vuur en te zwaard bestrijden dan is er nog altijd een gesprek mogelijk tussen de student met een baantje in de horeca, de winkelbediende en de thuiszorgster die elkaars buren zijn. En dat gesprek, als je het op een flinke schaal voert, kan de verhoudingen in buurten veranderen. Het kan er voor zorgen dat mensen met verschillende belangen toch gevoel krijgen bij elkaars wereld. En zo’n gesprek kan minstens de verhoudingen verzachten, maar het kan ook oplossingen opleveren waar in het technocratische circuit niemand aan gedacht had.

    Zo’n gesprek dus. Wij kunnen dat gesprek stimuleren, we kunnen het organiseren, we kunnen het ook begeleiden als dat nodig is. Ons voorstel was dat we dat in iedere gemeente in Nederland zouden gaan doen. ‘Iedere geméénte’? En wie zijn wij dan wel? Wij zijn om te beginnen het LSA, het Landelijk Samenwerkingsverband Actieve bewoners), een vereniging van bewoners in buurten, wijken en dorpen met meer dan 2500 betrokken bewonersinitiatieven in heel Nederland.

    Wij bundelen ook vele sociaal werkers die de laatste jaren het werken in buurtgemeenschappen hebben doorontwikkeld. Jawel, die zijn er volop, de werkers en de gemeenschappen. Het zit in de lift, maar het zit nog steeds in de blinde hoek van het beleid. We zitten ondertussen goed in onze netwerken. Deels komen we uit kringen rond Krachtproef, een verband van meer dan 400 sociaal werkers die dag in dag uit en in real life met gemeenschapsontwikkeling bezig zijn. Ook tijdens de lockdowns. En ze vinden elkaar gemakkelijk. Op een vrijdag deden we een oproep, de maandag daarop zaten er 68 werkers in een zoommeeting. Ze gaven allemaal aan dat ze de goede gesprekken tussen buren willen en kunnen organiseren, ook tijdens de lockdown. Ook zijn er veel zzp’ers en instellingen in het sociale domein die we kennen en die we graag willen betrekken. Krachtproef, dat was dus de tweede partij die het voorstel ondertekende. De derde is vanaf begin jaren negentig betrokken bij het Rotterdamse Opzoomeren, waarbij buren in straten met elkaar voor een positieve en vertrouwde sfeer zorgen. We hebben het over 2200 straten, een derde deel van Rotterdam Opzoomert. Sinds een aantal jaren is er ook de succesvolle Lief & Leedaanpak bijgekomen (in Rotterdam (bijna 1000 deelnemende straten, en 45 gemeenten die er ook mee zijn begonnen).

    We kunnen dit aan, we hebben de netwerken en de kwaliteit. Het LSA met de 2500 bewonersinitiatieven spreekt voor zich. Krachtproef bestaat uit minstens 700 gedreven professionals die al jarenlang regelmatig, in hun eigen tijd, elkaar opzoeken omdat dit werk hun passie is. En ieder van hen heeft eigen netwerken die goed verspreid zijn over het hele land. Daarenboven zijn we niet van de straat. Of juist wel natuurlijk. We hebben een trackrecord dat er niet om liegt. Een van ons heeft de wederopbouw van Roombeek in goede banen geleid, We ondersteunen de wijkteamorganisatie in Groningen in hun streven om de teamleden meer het contact het de buurt te laten opzoeken. We organiseren de rol van bewonersinitiatieven in het programma Een tegen Eenzaamheid en vertegenwoordigen zelfstandige buurt- en dorpshuizen in hun rol in de corona-crisis.

    Het is door de bewindslieden al vaak benadrukt: zonder de samenleving zal het niet lukken. Om dat te doen zul je echter wel naar buiten moeten, naar de mensen toe. Doe je dat niet, dan versterkt het je blinde hoek. De technocratische expertise is niet genoeg, die leidt op zichzelf eerder tot verscherping van tegenstellingen. Om dat te voorkomen zal Nederland het ‘wij’ meer moeten vinden en het verband tussen ‘binnen’ en ‘buiten’ versterken. Het gaat om meer dan techniek of mediacampagnes. Het sociale verband en het gevoel bij elkaars leefwereld, dat kan helpen om met elkaar lastige hobbels te nemen.

    Dus ja, ons voorstel – en de afwijzing van de Minister-President, ‘geen behoefte aan’ – is ondertussen dik een jaar oud. Nu pleit hij er voor om elkaar weer op te zoeken. Ons voorstel staat nog steeds. Een gesprek, misschien?

    En als we toch samen rond de tafel gaan of een wandeling maken door een wijk, zeg het maar. Dan hebben we het ook graag over het Manifest voor een Succesvolle wijkaanpak dat we samen met wijkbewoners en professionals hebben gemaakt!

    Tot snel!

    Over Kees Fortuin
    Kees helpt als onderzoeker en actieve bewoner wijken om zichzelf te ontwikkelen door fijnmazige sociale processen te organiseren. Om te beginnen Rivieren- en Dichterswijk in Utrecht.

    Het hele jaar op de hoogte

    Elke maand maken we een nieuwsbrief met het belangrijkste nieuws van en voor actieve bewoners. Wil je dit nieuws graag ontvangen? Meld je dan aan voor de nieuwsbrief van LSA.

  • Meer van onze leden

    Bewonersvereniging Hart van Alkmaar

    Bewonersvereniging Hart van Alkmaar

    De bewonersvereniging Hart van Alkmaar bestaat al meer dan 50 jaar. Doel van de vereniging is het bewaken en ...

    Lees meer >
    Buurtorganisatie Trompstraat 2a

    Buurtorganisatie Trompstraat 2a

    De Eindhovense buurtorganisatie Trompstraat 2a vergadert elke maand met elkaar. Bijvoorbeeld over de kleinschalige ...

    Lees meer >
    Stichting de Erker

    Stichting de Erker

    Stichting de Erker is een bewonersinitiatief in wijk West in Schiedam. Met meer dan 56 vrijwilligers houden zij het ...

    Lees meer >