Ondersteuning invoering right to challenge

  • Het LSA kan de invoering van het right to challenge (en andere buurtrechten)  in jouw gemeente ondersteunen. Steeds meer actieve bewoners organiseren zelf diensten in hun wijk, omdat ze iets belangrijks kunnen toevoegen. Veel gemeenten erkennen deze beweging en zoeken naar manieren om dit te faciliteren, bijvoorbeeld via het right to challenge, het recht voor bewonersgroepen om de gemeente uit te dagen als zij vinden dat een dienst anders of beter kan.

    Steeds meer bewoners houden zich met diensten zoals het openbaar groen, zorg en welzijn in de wijk, vervoer of de bibliotheek. Ze verenigen zich in bewonerscollectieven en willen bijdragen aan deze voorzieningen. Bewonerscollectieven zien vaak heel goed hoe het anders kan, hoe het beter kan. Juist omdat het zo dichtbij is. Een bewonerscollectief dat diensten overneemt of ontwerpt, zet de mensen en de buurt centraal.

    Hoe ver jouw gemeente is maakt niet uit, in elke fase kan het LSA de invoering van het right to challenge ondersteunen.

    En niet alleen de effectiviteit van de diensten verbetert vaak wanneer bewonerscollectieven het ovenemen, bewonerscollectieven weten de lokale diensten ook efficiënter aan te bieden. Daarnaast blijven geldstromen in de wijk wanneer bewoners diensten overnemen. Als er winst gemaakt wordt, dan vloeit die terug de wijk in. En het bewonerscollectief heeft een focus op lokale werkgelegenheid. Dus banen die gecreëerd worden, komen eerder bij lokale bewoners terecht. Zo blijft het geld langer circuleren in de wijk en stroomt het niet direct weg.

    Steeds meer gemeenten voeren right to challenge in

    Er is nog geen landelijke wetgeving die van gemeenten vereist dat ze bewonerscollectieven de mogelijkheid geven om de gemeente ‘uit te dagen.’ Maar steeds meer gemeenten gaan met het right to challenge aan de slag. Met name in die gemeenten waar bewoners er specifiek om gevraagd hebben, waar ambtenaren pionieren, waar raadsleden initiatief nemen en waar het college prioriteit geeft aan samenwerking met bewoners. Bijvoorbeeld in de vorm van een experiment ‘recht om uit te dagen’,  zoals in Rotterdam. Of compleet doordacht beleid zoals in Tilburg. Of op basis vanuit de vraag van bewoners, zoals in Leeuwarden. Hoe ver jouw gemeente is maakt niet uit, in elke fase kan het LSA de invoering van het right to challenge ondersteunen.


    Ondersteuning bij invoering right to challenge – buurtrechten

    Door: Een of meerdere procesbegeleiders van het LSA met expertise die past bij de specifieke vragen die op de gemeente van toepassing zijn.

    Doelgroep: (Beleids-)medewerkers van gemeenten, raads- en collegeleden, zorg- en welzijnsprofessionals, actieve bewoners.

    Aantal deelnemers: Afhankelijk van de gekozen vorm en inhoud.

    Datum, tijd en plaats: Afhankelijk van de gekozen vorm en inhoud.

    Kosten: Op aanvraag


    Welke vragen?

    Het LSA pleit voor een pakket aan buurtrechten in elke gemeente en stimuleert bewoners, beleidsmedewerkers, raadsleden, zorg- en welzijnsprofessionals en andere experts om ermee aan de slag te gaan. Herken jij jezelf in een van de volgende vragen:

    • Wat is het right to challenge / het recht om uit te dagen?
    • Wat houden de buurtrechten in?*
    • Wat kan je en mag je doen als bewonersgroep als je meer zeggenschap wil over jouw omgeving?
    • Wat kun je doen om het right to challenge in de gemeente vorm te geven?
    • Hoe zorg je ervoor dat bewoners daadwerkelijk gebruik gaan maken van het right to challenge?
    • Welke geslaagde en minder geslaagde voorbeelden van het right to challenge zijn er?
    • Hoe ga je als gemeente om met (nieuwe) bewonersinitiatieven?
    • Welke taken kunnen we als gemeente aan bewonersinitiatieven overdragen?
    • Hoe kunnen we als bewonersinitiatief taken overnemen van de gemeente of professionals?
    • Hoe werkt de juridische verankering van het right to challenge?

     dan kan het LSA een passend aanbod vormgeven om samen met buurtrechten aan de slag te gaan!

    *Het right to challenge staat niet op zich. Verschillende buurtrechten versterken elkaar. Het recht om uit te dagen heeft kans van slagen als er daar waar nodig ook ondersteuning beschikbaar is, er een open overheid is waar data toegankelijk is en geld om projectkosten te dekken.

    Wat houdt de ondersteuning in?

    Het LSA kan de gemeente op verschillende manieren ondersteunen bij het vormgeven van het right to challenge, afhankelijk van de concrete vragen die er leven en hoe ver de invoering van buurtrechten gevorderd is. Sommige gemeenten zijn al ver in de implementatie en bij sommige zijn de eerste moties net aangenomen door de raad, of wordt er nog over gesproken.

    Ter inspiratie geven we hieronder drie mogelijke instrumenten die het LSA aanbiedt om de inzet van het right to challenge in jouw gemeente verder te helpen. Voor alles geldt dat instrumenten altijd vormgegeven worden vanuit zowel het perspectief van actieve bewoners als vanuit het perspectief van beleidsmakers en andere professionals.

    Ontwikkeltraject: De Uitdaging RtC

    Als je op zoek bent naar manieren om de right to challenge (RtC) succesvol in jouw gemeente op te zetten en je wil dit graag samen met collega’s interactief ontwikkelen, dan ben je  van harte welkom bij het ontwikkeltraject De Uitdaging RtC. Een ideale manier om gezamenlijk toe te werken naar een succesvolle en zorgvuldige implementatie van de RtC. In het najaar van 2018 starten we met De Uitdaging RtC met een looptijd tot voorjaar 2020.

    In De Uitdaging RtC nemen we je stap voor stap mee naar het succesvol inrichten van een Right to Challenge proces dat past bij jouw gemeente. Gebruikmakend van de lessen in andere gemeenten, van internationale ervaringen met RtC, inzichten vanuit de wetenschap en met de kennis van experts vanuit een breed netwerk op het gebied van democratische vernieuwing en overheidsbeleid. En natuurlijk met jouw gedegen kennis en ervaring als actieve deelnemer aan het ontwikkeltraject. Via deze link vindt je alle informatie over het ontwikkeltraject.

    Inspiratiebijeenkomst right to challenge

    De inspiratiebijeenkomst heeft als doel om buurtrechten (opnieuw) onder de aandacht te brengen bij alle betrokkenen. Zo weten actieve bewoners beter wat de buurtrechten inhouden en hoe zij er gebruik van kunnen maken. En worden beleidsmakers en professionals geïnspireerd om de buurtrechten meer te betrekken bij het maken van nieuwe plannen en de uitvoering daarvan. De bijeenkomst zal daarom een combinatie zijn van het overbrengen van kennis over buurtrechten en het bieden van praktische handvatten om er direct mee aan de slag te kunnen.

    De bijeenkomst wordt georganiseerd in samenwerking met actieve bewoners, de gemeente en andere belanghebbenden uit de stad. Het LSA zorgt voor de inhoudelijke voorbereiding, levert sprekers en/of een dagvoorzitter en maakt een verslag. De gemeente nodigt de bewonersgroepen uit en levert de faciliteiten (ruimte en catering). Het LSA kan worden gevraagd om een terugkoppeling naar de gemeente, waarin we adviseren over specifieke kansen en knelpunten in de stad.

    De gemeente als laboratorium voor actieve bewoners

    In de gemeente wordt een tijdelijk Laboratorium voor Actieve Bewoners (LAB) ingericht. Binnen het LAB kunnen onder andere de volgende activiteiten georganiseerd worden:

    • Stadsbijeenkomst: In iedere gemeente leven vragen die relevant zijn voor meerdere wijken en bewonersorganisaties. Het LSA kan een stadsbrede bijeenkomst op maat organiseren van een dag of dagdeel. Bijvoorbeeld over de nieuwe rol die van actieve bewoners wordt gevraagd, of een inspiratiebijeenkomst voor actieve bewoners in het sociale domein, over zorg in de wijk of het zelfbeheer van wijkcentra. Door dat stadsbreed te doen met meerdere groepen versterken we direct het binnenstedelijke sociale netwerk.
    • Concrete hulpmiddelen: In een LAB krijgen beleidsmedewerkers, actieve bewoners en professionals de hulpmiddelen in handen om concreet vorm te geven aan het right to challenge. Het LSA dient als sparringpartner en verbindt haar uitgebreide landelijke netwerk aan de gemeente.
    • Bewonersinitiatief als motor van de wijk: Bewoners voelen zich gesteund om de stap te maken van inspraak (desgevraagd) naar eigen initiatief. Bewoners kunnen ondersteund worden bij het oprichten van een BewonersBedrijf of coöperatie.
    • Scholing en deskundigheidsbevordering voor actieve bewoners: Het aanbod van LSA draagt in hoge mate bij aan deskundigheidsbevordering onder de diverse bewonersinitiatieven in de gemeente. Dit kan zowel op maat ingezet worden als aansluitend bij het programma dat LSA aanbiedt aan kennisuitwisseling aan haar leden (themadagen, landelijke dagen, Zomerschool en Bewonersberichten, het vakblad voor bewoners). Door lid te worden van het LSA versterken actieve bewoners daarnaast hun netwerk en komen ze in contact met gelijkgestemden, in en buiten hun stad.
    Onze expert

    Binnen het LSA zijn er meerdere experts op het gebied van buurtrechten. Kristel Jeuring is de projectleider buurtrechten.

    Kristel heeft ervaring opgedaan met buurtrechten bij de Engelse organisatie Locality. Daar hielp zij bewonersorganisaties gebruik te maken van ‘community rights’, ondersteunde ze ‘community organisers’ en werkte ze met ‘community enterprises’. Sinds 2016 werkt ze voor het LSA vooral aan de introductie van buurtrechten in Nederland. Eerder werkte ze ook aan het project BewonersBedrijven. Daar zorgde ze ervoor dat actieve bewoners met een BewonersBedrijf (in oprichting) van elkaar konden leren.

    Het LSA en Buurtrechten

    Het LSA pleit al lange tijd voor een pakket aan buurtrechten. In 2012 werd het gedachtegoed over buurtrechten door LSA naar Nederland gehaald. Het LSA keek wat er in Engeland gebeurde op het gebied van Community Rights en vertaalde deze rechten naar  de Nederlandse situatie. Het was de tijd dat het geld wegviel onder de Wijkaanpak, de crisis inzette en het duidelijk was dat actieve bewonersgroepen meer en meer moeten doen met minder geld. “De spelregels moeten veranderen”, betoogde de actieve bewoners verenigd in het LSA. Bij een groeiende verantwoordelijkheid voor inwoners van een stad  horen andere rechten. Het versterken van burgerparticipatie is nodig om het gedachtegoed van de decentralisaties goed te laten slagen. Met buurtrechten krijgen bewoners meer zeggenschap over hun directe leefomgeving. Daarom zet het LSA zich sinds 2012 op vele manier in voor de invoering van buurtrechten. Op onze themasite over buurtrechten vind je vele instrumenten en verhalen die het LSA over dit thema heeft gemaakt, zo is er een online kennisbank ingericht, een Buurtrechtenkaart ontworpen en samen met Movisie en Vilans ontwierp het LSA het Kompas right to challenge.

    Meer weten over het aanbod van het LSA op het gebied van right to challenge?

    Neem contact op met Kristel Jeuring (LSA): kristel@lsabewoners.nl of 030 231 7511.

    Wat is LSA?

    Het LSA is al bijna 30 jaar een sterk netwerk van actieve bewonersgroepen. Wij bundelen kracht en delen kennis. Dit doen we door bijeenkomsten te organiseren, projecten uit te voeren en publicaties uit te brengen. Wij zijn een vereniging van actieve bewoners. Met elkaar werken we aan de vernieuwing van (lokale) democratie, aan verandering van onderop. We zorgen er samen voor dat bewonersorganisaties, -coöperaties, BewonersBedrijven en zelfstandige buurthuizen sterker en slimmer worden. Zodat zij hun buurten leuker en krachtiger kunnen maken.

    Het LSA stimuleert en ondersteunt bewoners die een zelfsturende rol op zich nemen, met als uitgangspunt dat iedereen talenten en kwaliteiten heeft die kunnen bijdragen aan de leefbaarheid van wijk of buurt.

    Lees meer over LSA.