Werken aan werk in de wijk

  • Bewonersinitiatieven werken aan buurten waarin iedereen kan meedoen. Maar mensen die werkloos zijn voelen zich vaak aan de kant staan. Niet verwonderlijk dus dat bewonersinitiatieven, gemeenten en sociaal ondernemers zich bezighouden met het creëren van werk in de wijk. Op zaterdag 7 oktober kwamen zij op uitnodiging van Stadslab 033 en het LSA samen in Amersfoort om antwoorden te vinden op de vraag: hoe helpen we ervoor te zorgen dat niemand aan de kant staat  en welke rol speelt de wijk daarbij?

    Erwin Stam, actieve bewoner en oprichter van WijkWerk075, is een ervaringsdeskundige als het gaat om werken in de wijk. Wijkwerk075 biedt als BewonersBedrijf een breed scala aan diensten aan bewoners, de gemeente Zaanstad en woningcorporaties met als doel de wijk leefbaarder en socialer te maken. Erwin wil werk weer lokaal te maken: werk in de wijk door mensen uit de wijk laten doen. Tijdens de paneldiscussie komt meteen de vraag op tafel of dat geen oneerlijke concurrentie is; verdringing van bedrijven door gesubsidieerde initiatieven. Erwin ziet dat anders. “Wij draaien juist de verdringing terug. Werk dat eerder uit de wijk verdwenen is doordat opdrachten aanbesteed werden aan bedrijven van buiten de stad, halen wij weer terug naar de wijk.” Ben van Koningsveld, gemeenteraadslid voor het CDA in Amersfoort, vult aan: “Waarom zou je niet mogen verdringen als je een maatschappelijk doel nastreeft?”

    Tussen de regels

    Bij regelgeving, bijvoorbeeld over verdringing, is de gemeente aan zet. De Amersfoortse wethouder Menno Tigelaar vindt dat de gemeente zoveel mogelijk ruimte moet geven. “We moeten de randen van de Participatiewet opzoeken. Dat is een spannende opgave.” Binnen de Participatiewet is het streven dat iedereen meedoet in de maatschappij. Maar, wordt in de zaal opgemerkt, dat hoeft niet altijd te betekenen dat iemand gaat werken. Het gaat erom dat iedereen maatschappelijk van waarde kan zijn. Dat kan ook door vrijwilligerswerk te doen. “Of een tussenvorm,” zoals Peter Brouwer van Start Foundation voorstelt. “Ik denk dan aan een ‘parallelle arbeidsmarkt’, tussen thuiszitten met een uitkering en een volledige betaalde baan in.”

    Sociale coöperatie

    Dat kan bijvoorbeeld in een sociale coöperatie, vertelt De Blauwe Paraplu. Zij zijn een sociale coöperatie. Inmiddels werken er 11 mensen met een bijstandsuitkering aan het opzetten van hun eigen bedrijf. Door samen te (leren) ondernemen, vergroten mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt hun kansen op werk en inkomen. Interessant in dit opzicht is ook dat er binnen de aanbestedingswet bepaalde extra voordelen zijn voor sociale coöperaties. Meer informatie hierover vind je hier.

    Lessen van een sociaal ondernemer

    Edwin Teljeur startte in 2013 stichting MEO. Zijn bedrijf heeft 28 medewerkers in dienst en daarnaast voert MEO jaarlijks ongeveer 30 leerwerktrajecten uit, waar jongeren met een beperking geholpen worden de stap naar de arbeidsmarkt te zetten. Hij vertelt dat de regels waar je mee te maken krijgt als je een leerwerktraject wil starten best ingewikkeld zijn. “Bereid je dus goed voor. Ga eens praten met een reïntegratiebureau of een jobcoach. En bouw je verdienmodel niet op de vergoedingen die je vanuit het UWV krijgt om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk te helpen. Zorg dat je je geld verdient met het verkopen van producten of diensten.”

    Geen subsidie maar opdrachten

    Een goede combinatie maken tussen commerciële activiteiten en maatschappelijk doelen lukt steeds meer ondernemende bewonersinitiatieven. Maar het blijft ook voor veel bewonersinitiatieven heel moeilijk om geld te verdienen. Erwin Stam heeft wel een idee hoe dit beter kan. “We moeten uit de vrijwilligheid. Geen subsidie krijgen maar opdrachten”. Spontaan wordt het idee van de ‘inclusieve aanbesteding’ bedacht, waarbij gemeenten het werk aanbesteden aan een partij die ook maatschappelijke meerwaarde levert. Maar ook wordt gezegd: kijk of jouw gemeente het buurtrecht Right to Challenge heeft ingevoerd, of wil invoeren. Dit is het recht voor bewoners om hun gemeente uit te dagen wanneer zij taken beter, efficiënter of goedkoper kunnen uitvoeren. Gebruik hiervoor vooral ook het door de LSA ontwikkelde Routekaart Buurtrechten. Menno Schenk van gemeente Amersfoort doet de  oproep aan bewonersinitiatieven: “Blijf niet wachten totdat de gemeente jullie  faciliteert. Pak je kans!”

    Er is dus nog veel werk in de wijk te verzetten. Maar over één ding zijn de aanwezigen het eens: omdat bewonersinitiatieven flexibel zijn, midden in de wijk staan en vooral de mensen en hun kwaliteiten zien in plaats van de regels en de problemen, spelen ze terecht een steeds belangrijkere rol in het creëren van betekenisvol werk voor een grote groep mensen. Ze leveren steeds vaker een bijdrage aan het creëren van werkgelegenheid en het toeleiden naar een betaalde baan, ondernemerschap of werken aan zinvolle dagbesteding. Tegelijkertijd creëren ze enorme impact voor de wijk!

    10 tips

    Gedurende de alle sessies komen we tot 10 tips voor bewonersinitiatieven die mensen aan betekenisvol werk helpen in de wijk:

    1. Regels en de rek. Veel wetten zoals de participatiewet en de wet Markt en Overheid zijn niet zo beperkend als ze worden uitgelegd. Zoek de randen van de wet op en vraag ‘waar staat dat dan?’.
    2. Maak maatschappelijke impact zichtbaar. Je bereikt zoveel meer dan alleen economische waarde. Maak dat zichtbaar, bijvoorbeeld door het bijhouden van een sociaal kasboek.
    3. Werk samen met het bedrijfsleven. Lokale bedrijven werken graag samen en kunnen bijdragen in geld, middelen, kennis, netwerk en afzetmarkt.
    4. Fondsen voor arbeidsmarkt. Veel landelijke en lokale fondsen geven donaties aan projecten die bijdragen aan een gezonde arbeidsmarkt.
    5. Kies een passend organisatiemodel. Anderen gingen voor en ontwikkelden geschikte modellen. Kijk eens naar BewonersBedrijven of sociale coöperaties.
    6. Geldstromen door de wijk. Vraag niet om subsidie maar kijk welke opdrachten je kunt krijgen voor jouw project. Het helpt om bestaande geldstromen goed in kaart te brengen.
    7. Nothing with us, without us. Betrek altijd degene waarvoor je werkt bij het maken van beleid; bewonersinitiatieven zijn hier goed in. Zet het individu centraal en betrek hen.
    8. Creëer een plek en de ruimte om te ontdekken waar talenten liggen.
    9. Klim op het podium. Presenteer jezelf, vraag om contact en ben niet te bescheiden over je successen.
    10.  Ken de belangen. Er spelen veel belangen rondom werkgelegenheid. Formuleer een antwoord op vragen rondom verdringing, (on)mogelijkheden van de arbeidsmarkt en individuele zingeving.

    Kijk ook op de event-pagina van Werk in de Wijk om alle presentaties te lezen en de kennis-items te vinden die de dag heeft opgeleverd.

    Of ga naar ons kennisdossier Werk in de wijk.

  • Meer van onze leden

    ’t Luukske

    ’t Luukske

    • Wellerlooi

    In het Limburgse Bergen besloot de gemeente in 2013 om de bestaande gymzaal in Wellerlooi te sluiten en ...

    Lees meer >
    BewonersBedrijf Op Eigen Houtje

    BewonersBedrijf Op Eigen Houtje

    • Emmen

    BewonersBedrijf Op Eigen Houtje wil zorgen voor samenhang tussen bewoners van de wijk Emmerhout in Emmen. Op Eigen ...

    Lees meer >
    Kruiskamp Onderneemt!

    Kruiskamp Onderneemt!

    • Amersfoort

    In Amersfoort namen bewoners het voormalige schoolgebouw de Witte Vlinder over en startten Kruiskamp Onderneemt ...

    Lees meer >