Onderzoek: Nieuwe perspectieven op de Haagse wijkonderneming

  • In verschillende wijken in Den Haag zijn wijkondernemingen actief. De gemeente vindt het belangrijk om deze wijkondernemingen te ondersteunen, omdat ze zorgen voor werk in de wijk. Werkloze wijkbewoners worden aan een baan geholpen dankzij de wijkondernemeningen. De gemeente wil de kracht van actieve bewoners graag meer benutten en heeft daarom aan Kiemkracht en het LSA gevraagd om te onderzoeken op welke punten Den Haag zijn strategie voor het realiseren van wijkondernemingen verder kan verbeteren. De resultaten daarvan zijn nu te lezen in de publicatie ‘De wijkonderneming als sociaal empower instrument: Nieuwe perspectieven op de Haagse wijkonderneming.’

    In het hele land zijn goede voorbeelden van succesvolle BewonersBedrijven en wijkondernemingen te vinden. Omdat zij vanuit de praktijk weten wat wel en niet werkt bij het ondernemen in de wijk, hebben we ervoor gekozen om vier van hen te interviewen. We gingen op bezoek bij Coöperatie Ik Wil in Eindhoven, WijBedrijf Dieze in Zwolle, Wijkonderneming Nieuwland in Schiedam en BewonersBedrijven Zaanstad. Allemaal verschillende organisaties, uit verschillende steden en met verschillende doelstellingen en aanpak. Maar wel met twee belangrijke overeenkomsten: ze zijn van onderaf georganiseerd en re-integratieplekken en de uitstroom naar werk is slechts één van de vele maatschappelijke doelstellingen die deze BewonersBedrijven hebben. De interviews met de mensen achter deze bedrijven zijn terug te lezen in de publicatie, maar plaatsen we de komende weken ook op de website van het LSA.

    Succesfactoren

    Uit eerder onderzoek naar BewonersBedrijven in Nederland weten we inmiddels dat er vier belangrijke succesfactoren zijn voor duurzame BewonersBedrijven, namelijk: sociaal kapitaal, een goed businessmodel, innovatief community leiderschap (netwerksturing) en steun van gevestigde instanties. We vroegen tijdens de interviews hoe deze zaken in de praktijk werken. Zo legt Stephan Pauly uit hoe het businessmodel van coöperatie Ik Wil werkt: “De wijkonderneming die wij in de vorm van een coöperatie aan het opzetten zijn, is een (commercieel) bedrijf wat werkt met een sociale inslag met, voor en door de wijk. ‘Sociaal commercieel’ noemen we dat.” En Erwin Stam, initiatiefnemer achter BewonersBedrijven Zaanstad, vertelt waarom netwerksturing zo belangrijk is: “Juist als het slecht gaat in een wijk biedt dit een goede voedingsbodem voor zelforganisatie en een BewonersBedrijf. Met name als door decentralisatie en bezuinigingen in welzijn en zorg de gevestigde instituties het deels laten afweten.”

    “Juist als het slecht gaat in een wijk biedt dit een goede voedingsbodem voor zelforganisatie en een BewonersBedrijf”

    Lessen voor de gemeente

    De drie belangrijkste lessen uit het rapport zijn:

    1. Maatschappelijke aanbesteding kan een veel grotere rol krijgen bij het opzetten van wijkondernemingen. De gemeente daagt de gemeenschap dan uit om een specifieke maatschappelijke taak of dienst over te nemen. Door als gemeente (meer) met maatschappelijke aanbestedingen te werken, geef je bewoners de kans om op een ondernemende manier invulling te geven aan maatschappelijke vraagstukken. Dit kan de basis zijn voor het gezonde businessmodel wat elk BewonersBedrijf nodig heeft om te kunnen voortbestaan.
    2. Werk niet top-down, niet bottom-up maar ‘middle-up-down’. Dat is een ingewikkelde term om uit te leggen dat gemeentes de maatschappelijke uitdagingen van de toekomst niet alleen het hoofd kunnen bieden. Het samenspel met bewoners, organisaties, bedrijven en andere overheden wordt steeds belangrijker. Professionals die ‘in het midden’ werken – dus tussen de gemeente en bewoners, organisaties en bedrijven in – worden daarom steeds belangrijker. Vanuit hun centrale rol kunnen deze mensen veel voor elkaar krijgen, bijvoorbeeld het verkrijgen van steun van gevestigde instanties maar ook het realiseren van netwerksturing.
    3. Houd rekening met de trends in de participatiesamenleving. En onderken de toegevoegde waarde van actieve bewonersgroepen, zoals bewonersorganisaties, buurthuizen in zelfbeheer, BewonersBedrijven en coöperaties!

     

    Meer lezen:

    Lees het volledige rapport met alle aanbevelingen en de vier interviews met wijkondernemingen: BewonersBedrijven Zaanstad, Coöperatie Ik Wil, Wijkonderneming Nieuwland en WijBedrijf Dieze.

  • Meer van onze leden

    ’t Luukske

    ’t Luukske

    • Wellerlooi

    In het Limburgse Bergen besloot de gemeente in 2013 om de bestaande gymzaal in Wellerlooi te sluiten en ...

    Lees meer >
    BewonersBedrijf Op Eigen Houtje

    BewonersBedrijf Op Eigen Houtje

    • Emmen

    BewonersBedrijf Op Eigen Houtje wil zorgen voor samenhang tussen bewoners van de wijk Emmerhout in Emmen. Op Eigen ...

    Lees meer >
    Kruiskamp Onderneemt!

    Kruiskamp Onderneemt!

    • Amersfoort

    In Amersfoort namen bewoners het voormalige schoolgebouw de Witte Vlinder over en startten Kruiskamp Onderneemt ...

    Lees meer >