Knelpunten van de doe-democratie

  • Verschillende Tweede Kamerleden brachten 21 augustus samen met actieve vrijwilligers en LSA-leden een werkbezoek aan bewonersprojecten in Hengelo en Enschede. Samen bespraken ze waar de knelpunten liggen. Linda Voortman: ‘Het is hoog tijd dat de doe-democratie meer steun krijgt van de landelijke politiek!’

    DSC_0101Tweede Kamerleden Linda Voortman, Grace Tanamal en Mona Keijzer brachten 21 augustus samen met actieve vrijwilligers en LSA-leden een werkbezoek aan Hengelo en Enschede. Ze bezochten Berflo Bedrijf, ’t Geerdink en Beien en luisterden naar het verhaal van Bewonersoverleg de Nijverheid (BON). Dit bezoek is op verzoek van enkele Kamerleden door LSA georganiseerd. Niet alleen om te kijken naar wat er goed gaat bij deze mooie bewonersinitiatieven en -organisaties, maar ook om eerlijk te bespreken wat er fout gaat wanneer bewoners een verantwoordelijke rol op willen pakken in deze doe-democratie.

    Niet in een hokje te plaatsen

    Het werkbezoek startte bij ’t Geerdink, een ponystal met sociale doelen en activiteiten. Zo bieden ze werkervaringsplekken, organiseren ze projecten voor en met de buurt en runnen ze een boodschappendienst. Bij ’t Geerdink liepen veel jongeren rond die een MBO-opleiding volgen in groenbeheer of dierenverzorging. Het aanbod van ’t Geerdink is heel divers en dat is lastig. ‘We hebben er last van dat we niet in een hokje te plaatsen zijn,’ zei voorzitter Adrie Harmsen. ‘Onze activiteiten vallen onder welzijn, sport, zorg en recreatie.’

    Verkrijgen van vastgoed

    DSC_0100
    Daarna bezochten de Kamerleden Berflo Bedrijf, het BewonersBedrijf in Hengelo dat onder andere een naaiatelier, rijdende talentenbank en tweedehands winkel heeft. De Kamerleden vonden dat Berflo Bedrijf al veel voor elkaar heeft gekregen in de korte tijd dat ze in het pand zitten. Linda Voortman: ‘Het is prachtig om te zien hoe in een vaak al lang leegstaand gebouw met de inzet van actieve bewoners het ene na het andere initiatief door mensen zelf wordt neergezet.’ Op deze locatie kwamen de strubbelingen bij het verkrijgen van een pand aan bod in de verhalen van Berflo Bedrijf en Bewonersoverleg de Nijverheid. Het werkbezoek werd afgesloten in Enschede bij Beien, waar op dat moment een gezellige middag met muziek en zang voor ouderen werd georganiseerd.

    ‘Oh ja waar staat dat dan?’

    Ondanks de verschillende portefeuilles van Linda Voortman, Grace Tanamal en Mona Keijzer vonden zij elkaar in het dossier Doe-democratie. De Kamerleden waren op de hoogte van de ontwikkelingen en stelden de vrijwilligers veel gerichte vragen. Mona Keijzer gaf hen een gouden tip mee. ‘Als iemand zegt dat iets niet kan, vraag ik altijd: oh ja, waar staat dat dan? Dat raad ik jullie aan om te doen, want vaak weet diegene ook niet waarom iets niet kan.’ Ook adviseerde ze om de handen ineen te slaan en gezamenlijk dingen aan te kaarten bij de gemeente.

    Uit de gesprekken tussen de initiatieven en de Kamerleden kwamen vier duidelijke knelpunten naar voren:
    DSC_0086

    1. Het verkrijgen van toegang tot maatschappelijk vastgoed.

    Dit werd aangekaart door Berflo Bedrijf en Bewonersoverleg de Nijverheid, die beiden een marktconforme prijs moeten betalen voor de aankoop van een leegstaand pand. Deze bestaande panden met een hoge boekwaarde zijn een kostenpost voor de gemeente. Bewonersgroepen die het pand willen overnemen, krijgen minimale informatie en worden niet als serieuze partner gezien. Toen Berflo Bedrijf het pand bijvoorbeeld al gebruikte en midden in de onderhandelingen zat, werd het beloofd aan een stichting voor Islamitisch onderwijs. Uiteindelijk heeft het BewonersBedrijf het pand samen met een huisarts kunnen aankopen.

    2. De houding van ambtenaren ten opzichte van het initiatief.

    Dé gemeente bestaat niet. Dat werd duidelijk over de gemeentes Hengelo en Enschede, maar is ook een signaal dat vanuit het hele land klinkt. In de onderhandelingen met de gemeente heb je als bewonersinitiatief te maken met veel verschillende personen. Een enthousiaste wethouder betekent helaas niet dat de ambtenaren bij vastgoed of sociale zaken ook meewerken. Een bewonersinitiatief is dus heel erg afhankelijk van de goodwill van specifieke ambtenaren en sommige ambtenaren werken meer tegen dan mee.

    3. Toegang tot een bescheiden start- of doorgroeikapitaal.

    Initiatieven hebben behoefte aan een bescheiden kapitaal om op te starten of om door te groeien. De Nijverheid is erg geholpen met een startkapitaal voor advies of een kwartiermaker om hun plannen een kickstart te geven. Berflo Bedrijf, Beien en ’t Geerdink hebben juist behoefte aan een doorgroeikapitaal om verder te professionaliseren. Het verkrijgen van een bescheiden kapitaal is lastig voor bewonersinitiatieven. Fondsen nemen weinig risico’s en investeren alleen als ze zeker weten dat het rendabel is.

    4. Het inzetten van vrijwilligers in het bestand van het UWV.

    Mensen die in het bestand van het UWV zitten, mogen vaak geen vrijwilligerswerk doen of worden gekort op hun uitkering. Er is veel onduidelijkheid over de regels en dat brengt onzekerheid voor potentiële vrijwilligers. Het UWV biedt weinig ruimte om af te wijken van de regels. Daardoor blijven mensen letterlijk op de bank zitten, terwijl het bewonersinitiatief en het UWV het gezamenlijke doel hebben om een zinnige opbouw naar betaald werk te bieden. Vrijwilligers die bij Beien willen werken, haken af uit angst om gekort te worden. En in ’t Geerdink moet het bestuur opdrachten afwijzen omdat er niet genoeg vrijwilligers zijn om het werk te doen.

    DSC_0095Landelijke politiek

    Deze knelpunten waren voor de Kamerleden een eye-opener. Vooral de moeilijkheden van het inzetten van vrijwilligers in het bestand van het UWV herkenden zij in hun portefeuilles. Met z’n drieën werd daarom besloten dit landelijk aan te kaarten door een hoorzitting aan te vragen. Linda Voortman: ‘Het wordt tijd dat de Kamer zich in dit soort initiatieven verdiept. Mona, Grace en ik hebben deze initiatieven bezocht. Maar het lijkt me een goed idee als ze ook naar Den Haag komen om andere politici te overtuigen. Hoog tijd dat de doe-democratie meer steun krijgt van de landelijke politiek!’ De Kamerleden nemen de kennis en ervaringen van dit werkbezoek ook mee in het notaoverleg Buurtrechten.

  • Meer van onze leden

    Stichting Tevreden

    Stichting Tevreden

    • Deventer

    Stichting Tevreden bestaat uit betrokken Deventenaren die van elke Deventenaar een Tevreden Deventenaar willen ...

    Lees meer >
    Wijkbedrijf Selwerd

    Wijkbedrijf Selwerd

    • Groningen

    Wijkbedrijf Selwerd is een BewonersBedrijf in Groningen waarin bewoners zelf de regie nemen om de wijk beter en ...

    Lees meer >
    MidWest

    MidWest

    • Amsterdam

    Coop MidWest is een verzamelplek in de Amsterdamse Baarsjes. Bottum-up bedacht, uitgewerkt en tot stand gekomen door ...

    Lees meer >