LSA wil een weerbare wijkaanpak, wat is dat?

  • De wijkaanpak kreeg veel aandacht de afgelopen weken. Er was onder meer een landelijk congres, daar pleitte kenniscentrum Platform31 voor een ‘wendbare wijkaanpak’ en vertelde LSA dat het toe wil naar ‘een weerbare wijkaanpak’. Wat willen ze precies en spreekt het elkaar tegen? Een vraaggesprek met Thijs van Mierlo, directeur van het Landelijk Samenwerkingsverband Actieve bewoners (LSA).

    Foto’s zijn gemaakt op congres Vooruit met de wijk

    Het LSA heeft veel aandacht voor een nieuwe wijkaanpak. Er was een congres, LSA publiceerde een essay en kwam met actiepunten. Wat is de inzet?

    “Klopt. Wij willen dat aandacht voor kwetsbare wijken weer op de agenda komt. We hebben samen de balans opgemaakt en geconcludeerd dat het met veel wijken slecht gaat, dat er veel verschillende gemeentelijk aanpakken zijn en dat deze wisselend succesvol zijn. Het is belangrijk om aan te geven wat er nu nodig is om wijken sterker en leefbaarder te maken.  Op het congres Vooruit met de wijk! hebben we met meerdere partijen (Platform31, gemeente Groningen, en de G40) de kansen en mogelijkheden van een nieuwe wijkaanpak laten zien.”

    Weten jullie dan wat er moet gebeuren?

    “Ja, grotendeels wel. Kijk een wijkaanpak is niet nieuw. Uit het verleden weten we wat kwetsbare wijken weerbaar kan maken. We hebben veel inzichten opgedaan, ook tijdens de vorige wijkaanpak. De leercurve en de ontwikkelingen in de wijken werden ruw verstoord door een opeenstapeling van ontwikkelingen. De hele wijkaanpak is stilgezet en het is toen in veel wijken mis gegaan. Er was een financiële crisis, er waren niet goed doordachte decentralisaties en gemeenten waren niet goed toegerust op hun nieuwe taken.”

    Een somber verhaal, ook omdat het Rijk nog steeds geen aanstalten maakt om de portemonnee te trekken.

    “Ja en nee. Het positieve is dat je nu vanuit verschillende geledingen mensen en organisaties ziet opstaan die aan de slag gaan met wijken en zijn bewoners. Die niet wachten, maar kijken wat kan en wat werkt.  Dan hebben we het over vooruitstrevende gemeenten, over woningbouwcorporaties  en zorginstellingen, maar vooral over heel veel bewoners die initiatieven nemen om hun wijk te verbeteren. Van kleine initiatieven tot grote projecten.”

    Wacht even, woningcorporaties ook? Die mogen zich toch amper bezighouden met leefbaarheid sinds de woningwet? Of is dat veranderd?

    “Wettelijk gezien is er niets veranderd, maar corporaties zoeken meer en meer de randen op van de mogelijkheden die ze hebben om zich wel actief bezig te houden met leefbaarheid. Ze schudden het chagrijn dat ze niets meer mogen binnen de nieuwe Woningwet van zich af. Dat betekent niet dat er geen wettelijk veranderingen nodig zijn. Die zijn wel degelijk nodig!  Het is een van de dingen die het Rijk moet doen om haar verantwoordelijkheid te nemen. De druk om dat te doen komt overal vandaan.  Van veel kanten wordt het Rijk erop gewezen dat er wijzigingen doorgevoerd moeten worden in het sociaal domein en in de Woningwet. Het opvoeren van deze druk richting het Rijk was een van de belangrijke redenen om het congres Vooruit met de wijk! te organiseren.”

    vooruit met de wijk

    Is het nu zo dat LSA wil dat bewoners met gemeenten, corporaties en anderen belanghebbenden aan de slag gaan met een nieuwe wijkaanpak. Willen jullie weer een soort van Vogelaaraanpak?

    “Nee we willen zeker niet de Vogelaaraanpak terug, Daar zaten goede kanten aan, bijvoorbeeld dat het uitging van een partnerschap in de wijken tussen verschillende partijen, maar het was wel een one-size-fits-all-aanpak. Het was voor iedere wijk dezelfde aanpak en het werd ook voor heel lang vastgelegd: tien jaar zou het duren. Je ziet nu dat dat in realiteit bij lange na niet is gelukt. Ook werden bij deze aanpak mensen te veel ‘geholpen’ in plaats van gefaciliteerd.”

    “Breekijzers zijn altijd nodig om machtsposities te doorbreken”

    Oké, maar wat moet er dan gebeuren in de armste wijken van Nederland?

    “Wij hebben 5 aanbevelingen gemaakt, actiepunten noemen we het. Deze aanbevelingen gaan ervan uit dat iedere betrokken partij vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid een rol heeft en neemt. Want op lokaal niveau moet het gebeuren. Binnen een stad hebben de gemeente, corporaties, het welzijn en de bewoners daar een grote rol in, op  wijkniveau spelen er nog een heleboel meer partijen mee. Onze actiepunten zijn:

    1. Bewoners moeten het startpunt zijn van de wijkaanpak
    2. Het verbeteren van sociaaleconomische perspectieven van bewoners moet voorop staan
    3. De energietransitie moet worden benut als nieuwe vorm van wijkaanpak
    4. Territoriumdrift moet worden voorkomen
    5. Het Rijk moet haar rol nemen

    (kijk hier voor meer informatie over deze actiepunten)

     Platform31 had het over wendbare wijken. Wat zijn dat?

    “Het begrip wendbaar is ingestoken vanuit het perspectief van de beleidsmaker en de bestuurder, die moeten zich wendbaar opstellen om tot een goede wijkaanpak te komen. Ze moeten flexibel zijn en niet meer denken dat er een groot plan is voor lange termijn, of voor alle wijken. Nee, ze moeten mee kunnen veranderen wat er ook gebeurt. Ook bijvoorbeeld wanneer er veel geld wegvalt. Om wendbaar te kunnen zijn, moet de gemeente minder verkokerd werken.  Wanneer je bijvoorbeeld mooie initiatieven wilt faciliteren is het nodig dat de afdelingen binnen een gemeente elkaar niet tegenwerken. Daar zitten nu nog veel problemen.”

    Ja, daar zaten dertig jaar gelden ook al veel problemen. Gaat dat nu wel goed komen?

    “Het is lastig, het gaat in elk geval niet vanzelf. En op de ene plek gaat het beter dan de andere. We blijven er wel heel hard aan werken. En daar hebben we breekijzers voor nodig. Breekijzers zijn altijd nodig om machtsposities te doorbreken.  Die breekijzers zijn bijvoorbeeld: right to challenge of de burgerbegroting of referenda.”

    “Weerbare wijken hebben de kracht en de middelen om te doorstaan wat ze overkomt of gaat overkomen”

    LSA stelde het begrip ‘weerbare wijken’ tegenover de wendbare wijken. Wat zijn dat dan?

    “Allereerst: dat stelden we niet tegenover de wendbare wijken, maar ernaast! Dat is belangrijk. De begrippen zijn complementair. Wij pleiten voor een weerbare wijkaanpak, waar weerbaar komt van het Engelse woord resilience. Dat betekent zowel weerbaar als veerkrachtig. Omdat dat niet zo lekker bekt zijn het weerbare wijken geworden.

    Kijk, LSA is 30 jaar geleden opgericht en we zien nu grotendeels dezelfde wijken op de lijstjes staan als 30 jaar geleden, ondanks dat er veel beleid is geweest om de leefbaarheid in deze aandachtswijken naar het gemiddelde te brengen. Ergens is het logisch dat wijken niet helemaal opklimmen, omdat inwoners verhuizen zodra ze een betere sociale en economische positie hebben. Maar het is wel degelijk mogelijk om deze wijken weerbaar te maken. Dat betekent dat ze de kracht en middelen hebben om te doorstaan wat ze overkomt of gaat overkomen. Dat je het met elkaar kunt opvangen. Dat de wijk genoeg onderlinge verbanden en andere ‘assets’ heeft om samen sterk te staan. Maar ook dat er voldoende geldstromen in een wijk zijn om economisch sterk te zijn.”

    wijkaanpak

    Hoe gaat LSA wijken weerbaarder maken?

    “We zullen de noodzaak van een goede wijkaanpak agenderen (we gaan de bres op met onze actiepunten). We zullen bewoners en beleidsmakers inspireren, onder meer door de goede voorbeelden een podium te geven. Daarnaast gaan we mensen trainen in de positieve wijkaanpak Asset Based Community Development (ABCD). Deze aanpak zit in het DNA van LSA. Het is een aanpak waar lokale gemeenschappen samen de leefomgeving verbeteren. Ze gebruiken en verbinden  de aanwezige hulpbronnen en kijken samen naar wat een gemeenschap sterk maakt. We zullen de komende twee jaar twintig mensen trainen tot community builders, daarna zullen zij zelf weer gaan trainen. Zo komen er steeds meer mensen die denken en werken op een ABCD-manier.”

    Op het congres werd er gesproken over de wijkaanpak 3.0, meerdere gemeenten gaven aan enthousiast te zijn om daaraan mee te doen. Zijn jullie daar blij mee?

    “Nou het begrip ‘wijkaanpak 3.0’ vind ik niet lekker gekozen. 3.0 klinkt als een nieuwe versie van een verouderd softwarepakket. Wijkontwikkeling is evolutionair. Met elkaar leer je, stel je bij en ontwikkel je je eigen variant.

    En ja we zijn blij dat er dankzij het congres dat we samen hebben georganiseerd veel zaadjes zijn geplant bij gemeenten. Meer en meer raakt iedereen ervan overtuigd dat we dit met alle partijen samen moeten doen, in de community ligt het antwoord.”


    Blijf op de hoogte van het LSA

    Schrijf je in op onze nieuwsbrief.

  • Meer van onze leden

    Bewonerscommissie Eigen Haard

    Bewonerscommissie Eigen Haard

    Bewonerscommissie Eigen Haard behartigt de belangen van alle bewoners in de wooncomplexen voor senioren Koornhorst ...

    Lees meer >
    Hart voor de K-buurt

    Hart voor de K-buurt

    In Amsterdam Zuidoost Samen is een brede coalitie van Amsterdammers uit de K-buurt (metrostation Kraaiennest) ...

    Lees meer >
    De Kracht van Zuilen

    De Kracht van Zuilen

    Stichting de Kracht van Zuilen is een bewonersinitiatief in Utrecht. De Stichting werkt aan ontmoeting, verbinding, ...

    Lees meer >