Wat leert representatieve democratie van bewonersinitiatieven?

  • Discussie over democratische vernieuwing wordt vooral gevoerd door de representatieve democratie. Hebben bewonersinitiatieven ook iets met democratie, vraagt gastblogger Tanja Bubic van Buurtwijs zich af. Zo ja, hoe vullen zij dat dan in? En wat leert dat ons over de vernieuwing van de democratie?
    foto: Sebastiaan ten Burg / Flickr

    De meeste bewonersinitiatieven blijken op hun eigen manier democratisch. Zij passen democratische waarden toe, maar gebruiken daar andere taal en vooral ook andere methoden voor dan de overheid.

    Andere bril

    Om werkelijk een partner te kunnen zijn voor bewonersinitiatieven is het essentieel dat de overheid beter door de (democratische) bril van inwoners leert kijken. Als de overheid eenzijdig haar eigen democratische meetlat gebruikt om bewonersinitiatieven te benaderen, worden die initiatieven in hun waarde aangetast en daarmee ernstig te kort gedaan.

     

    Bron: Staat van bestuur, BZK, 2016

    De gemeenschap organiseert zich volgens haar eigen waarden en niet volgens de regels van de overheid. Toch krijgen bewonersinitiatieven kritiek omdat ze niet voldoen aan de eisen van de overheden. Bijvoorbeeld wanneer overheden subsidievoorwaarden stellen aan bewonersinitiatieven en ze daarmee proberen ‘in te sluiten’ in overheidsregels. De door de overheid geformuleerde voorwaarden maken dat het oorspronkelijke van het initiatief verdwijnt of soms zelfs hele initiatieven ophouden. Die benadering vormt een serieuze bedreiging voor die initiatieven.

    Wat nodig is, is het geduld op te brengen zodat het collectieve zichzelf ontwikkelt vanuit een eigen ritme dat past bij de identiteit van dat collectief. – Geert Schmitz, strateeg van de gemeente Peel en Maas

    Democratisch woordenboek

    Het is verleidelijk om als overheid een checklist voor bewonersinitiatieven te ontwikkelen, waarbij af gevinkt kan worden: heeft iedereen inspraak, is het voldoende transparant, etc. Op die manier wordt de democratische prestatie van initiatieven langs de overheidsmeetlat gelegd. Terwijl het dan juist interessant is om te bekijken hoe bewonersinitiatieven op een eigen manier invulling geven aan democratie.

    Een helder begrippenkader, soort woordenboek van democratisch waarden, lijkt dan wel gewenst. Hieronder daarom een vertaling van achterliggende democratische waarden naar overheidstaal én burgertaal.

    Bron: Dorps- en wijkdemocratie, Democratic Challenge, 2018

    Wijk- en dorpsdemocratie

    Dit zijn enkele van de voorlopige uitkomsten uit het kennisdossier dorps- en wijkdemocratie. Het dossier is een onderdeel van het programma Democratic Challenge  dat afgelopen drie jaar de staat van de democratie in Nederland onderzocht. Inzicht in hoe bewonersinitiatieven op hun eigen wijze met democratie omgaan, is een wezenlijke toevoeging aan het debat over democratische vernieuwing.

    Overige resultaten uit dit dossier zijn te lezen in het magazine Democratie door de bril van de inwoners. De vele praktijkvoorbeelden laten zien dat er veel beweging is rond dorps- en wijkdemocratie en dat we voorlopig niet uitgepraat zijn over de democratie.

  • Meer van onze leden

    Bewonersorganisatie Beijum

    Bewonersorganisatie Beijum

    Bewonersorganisatie Beijum (BOB) in de stad Groningen wil samen met zoveel mogelijk bewoners en andere betrokkenen ...

    Lees meer >
    Hart voor de K-buurt

    Hart voor de K-buurt

    In Amsterdam Zuidoost Samen is een brede coalitie van Amsterdammers uit de K-buurt (metrostation Kraaiennest) ...

    Lees meer >
    Platform Selissen

    Platform Selissen

    Platform Selissen wil de leefbaarheid in de wijk Selissenwal in Boxtel verbeteren. Verschillende groepen uit de wijk ...

    Lees meer >