Meer informatie over het recht op buurtplanning

  • Hoe jouw buurt eruit ziet en ingericht is maakt een verschil. Bijvoorbeeld het verkeer, moet alles met de auto goed bereikbaar zijn om economische redenen? Of zijn auto’s juist te gast zodat je je op de fiets en lopend veilig voelt en kinderen rustig kunnen spelen. En zijn er plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, bijvoorbeeld in parken. Is er ruimte om te sporten. Zijn er speeltuinen voor kinderen. Is de buurt grauw en grijs, of groen en kleurrijk, ziet de wijk er simpelweg mooi uit? Zijn er voorzieningen in de buurt die jij nodig hebt. Al deze dingen maken een verschil voor de leefbaarheid van de wijk, de sociale cohesie, de gezondheid, veiligheid. Noem maar op. Dus helemaal niet gek dat de buurt daar dan ook iets over te zeggen heeft. Dat is waar het om gaat bij het recht op buurtplanning, hoe beslist de buurt mee over hoe de omgeving eruit ziet en wordt ingericht. Dat kan gaan om de inrichting van een specifiek stuk van de wijk, bijvoorbeeld een plein of een wijk. Of een hele buurt en alle voorzieningen die daarbij horen.

    Hoe ziet dit er uit

    De twee types buurtplanning verschillen in de praktijk best van elkaar. Wanneer je aan de slag gaat met een specifieke plek, zoals een park zijn er vaak mensen die zich daar mee verbonden voelen en er is een heel concreet resultaat. Als je je bezig houdt met een hele buurt en hoe alle onderdelen van de ruimtelijke ordening met elkaar in verband staan is dat vaak abstracter.

    Een specifieke plek

    Er is een plek waarvan je vindt dat het verwaarloost wordt. Of er wordt een nieuw project ontwikkeld en je denkt dat er een bepaalde functie, zoals een speeltuin zou moeten komen. De wijk vindt dat de buurt wel wat meer groen kan gebruiken. Allemaal aanleidingen om iets met buurtplanning te willen doen. Geeft een gemeente dan serieus ruimte en ondersteuning aan een groep bewoners om zelf een plan te ontwikkelen en voor te leggen? Op dit moment kan er bijvoorbeeld een gebiedsmanager ‘beschikbaar gesteld’ worden die er voor zorgt dat het proces gestroomlijnd wordt binnen de gemeente. Een gemeente kan hier ook verder in gaan en vastleggen dat bewoners het recht hebben op buurtplanning bij voldoende steun vanuit de buurt.

    Oosterspoorbaan
    Toen in 2012 duidelijk werd dat de Oosterspoorbaanlijn in Utrecht niet meer gebruikt zou worden stond een groep bewoners op om een nieuwe bestemming te bedenken voor dit tracé. Uitgangspunt was om deze cultuurhistorische lijn te bewaren voor de buurt, maar dat betekende ook dat de plannen breed gedragen moesten worden door de omwonenden. Daar ging de stichting Oosterspoorbaan mee aan de slag. Door op deuren te kloppen, bijeenkomsten te organiseren en een werkboek te maken waar bewoners, ondernemers en organisaties samen een ontwerpvisie in presenteren. Dat proces is niet vanzelf gegaan en ambtenaren binnen de gemeente moesten echt overtuigd worden om het proces zo te organiseren. Maar in 2017 is het park geopend. De stichting stimuleert buurtinitiatieven zich te blijven melden om een invulling te geven aan het park.

    Buurtplan

    Voor een wijkvisie kun je veel van dezelfde processen inrichten. Maar het neigt meer naar het Engelse ‘Neighbourhood Planning’. Het plan dat een buurt ontwikkelt omvat van alles van verkeer, tot woningverdeling, tot milieu prioriteiten, toekomstige ontwikkelingen. Dat vergt behoorlijk wat coördinatie en oog voor samenwerking. Als je het organiseert langs de Engelse richtlijnen zorg je dat er ruimte voor invulling is in het bestemmingsplan, bepaal je waar nodig minimale kaders waaraan het buurtplan moet voldoen en toets je vervolgens alleen of het plan voldoet aan de wettelijke kaders. Het is dan aan de buurt om te bepalen of er genoeg draagvlak voor het plan is. Ook hier kun je je tussenvormen voorstellen, bijvoorbeeld een gebiedsmanager die de nodige expertise toegankelijk maakt in het ontwikkelen van plannen door bewoners er probeert de processen glad te strijken.

    Coehoorngebied
    In 2013 stemde de Arnhemse gemeenteraad in met een motie om de wijkontwikkeling van het Oostelijke gedeelte van het Coehoorngebied gedeeltelijk lost te laten. Op initiatief van bewoners werd hierbij wel vastgesteld dat het Coehoorn gebied zich zou moeten ontwikkelen als ‘creatief’ gebied. Zo is bijvoorbeeld een leegstaand bouwterrein in 2013 omgebouwd tot een stadspark, waar nu ook horeca en vergader en werkplekken te vinden zijn. Deze vier jaar aan ervaring vormt nu de basis voor gesprekken over de toekomst van het gebied. Er zijn ondertussen 90 ondernemers actief met een gezamenlijke omzet van over de vijf miljoen. Vooralsnog heeft de gemeente positief gereageerd over de waarde van dit proces en ziet ook een rol voor de stichting en bewoners in het vervolg.

    Beleid en regelgeving

    Met de nieuwe omgevingswet zijn veel gemeenten aan het zoeken naar wat dit betekent voor de rol van bewoners. De omgevingswet geeft in sommige gevallen aan dat in sommige gevallen (grote projecten) burgerparticipatie verplicht is. In andere gevallen, zoals een omgevingsvisie, wordt dit sterk aangeraden. Wat deze burgerparticipatie in de praktijk betekent moet vaak nog ingevuld worden. Dat neemt niet weg dat het gemeenten nadrukkelijk de ruimte geeft om bewoners met buurtplannen ruim baan te geven.

    De gemeente kan faciliteren en obstakels wegnemen, maar het succes buurtplanning hangt natuurlijk van veel meer af. Hoe organiseer je je bijvoorbeeld als bewoners, heb je toegang tot de juiste ondersteuning en financiering. Meer hierover onder’ Open Overheid’, ‘Zelfgekozen ondersteuning’ en ‘Toegang tot geld.

  • Meer van onze leden

    Dorpscoöperatie Gerkesklooster Stroobos

    Dorpscoöperatie Gerkesklooster Stroobos

    Dorpscoöperatie Gerkesklooster-Stroobos heeft een generatiehuis opgericht in het voormalige schoolgebouw van het ...

    Lees meer >
    MidWest

    MidWest

    Coop MidWest is een verzamelplek in de Amsterdamse Baarsjes. Bottum-up bedacht, uitgewerkt en tot stand gekomen door ...

    Lees meer >
    BewonersBedrijf Heechterp-Schieringen

    BewonersBedrijf Heechterp-Schieringen

    In Leeuwarden ligt het eerste BewonersBedrijf van Nederland: BewonersBedrijf Heechterp Schieringen. Op 30 november ...

    Lees meer >