Haalbaarheidsonderzoek

  • Een draagvlakonderzoek, behoeftepeiling, omgevingsanalyse, haalbaarheidsonderzoek, quickscan; welke naam je er ook aan wilt geven, een grondige en brede analyse van de situatie in je buurt is essentieel voor je begint aan het opzetten van een BewonersBedrijf. Maar hoe ga je te werk? En waar moet je op letten?

    Een haalbaarheidsonderzoek geeft in feite antwoord op de vraag: is een BewonersBedrijf in deze omgeving wenselijk en te realiseren? Dat antwoord zoek je via verschillende wegen; zelf of met hulp van een externe expert. Beide hebben hun voor- en nadelen. Zelf onderzoek doen is uiteraard goedkoper en geeft je de mogelijkheid om op eigen initiatief te zien wat de buurt bezighoudt en waar andere initiatieven bijvoorbeeld mee bezig zijn. Een professional is neutraal en staat buiten de organisatie, waardoor betrokkenen eerder geneigd zijn volledig open te zijn bij het vertellen van hun wensen. Welke weg je ook bewandelt, een aantal onderdelen komen altijd terug. Een haalbaarheidsonderzoek schetst een beeld van de omgeving waarin het buurthuis zich wil vestigen, van de mogelijke partners in die omgeving, van het beoogde pand, maar – minstens zo belangrijk – ook van welke behoeftes er in de buurt leven.

    De samenstelling van de buurt

    Wie woont er in de buurt? Het is een sleutelvraag in de analyse van de directe omgeving van het BewonersBedrijf dat je wilt beginnen. Want de bewoners zijn je doelgroep, je potentiële vrijwilligers en de bezoekers van je activiteiten. Om die activiteiten en werkzaamheden aan te laten sluiten bij de buurt is het daarom logisch te weten wie die bewoners zijn en wat hen bezighoudt.

    Voor een algemeen beeld van wie er in de buurt wonen, neem je bijvoorbeeld contact op met de dienst Onderzoek en Statistiek van je gemeente. De meeste grotere gemeentes hebben zo’n ‘mini-CBS’, een onderzoeksbureau dat statistisch onderzoek doet naar de volkssamenstelling in jouw buurt. Zulke bureaus brengen ook regelmatig openbare rapporten uit met cijfers over leeftijd, geslacht, gezinssamenstelling, afkomst, inkomen en meer. Voor een voorbeeld, zie het Bureau Onderzoek en Statistiek van Amsterdam.

    Behoeftepeiling

    Erachter komen waar de behoeftes van buurtbewoners liggen doe je door ernaar te vragen. Dat kan via een buurtenquête; ook slim is om daadwerkelijk het gesprek aan te gaan met bewoners, bijvoorbeeld door meerdere ontmoetingen te organiseren. Begin met een startbijeenkomst ter oriëntatie, om te ontdekken hoe het ‘DNA’ van de buurt eruitziet door de bril van bewoners. Volg die op met tafelgesprekken met buurtbewoners en presenteer vervolgens je eerste concepten om feedback te krijgen. Elke ontmoeting met de buurt is een mogelijkheid om antwoord te krijgen op vragen als: hoe ervaren bewoners de wijk, andere bewoners, de sociale cohesie, betrokkenheid? Wat zijn kwaliteiten van de buurt? Waar liggen kansen? Wat moet beter?

    Netwerkanalyse/omgevingsanalyse

    Wat is er allemaal al? Die vraag beantwoord je op basis van een analyse van de omgeving. Wat is het netwerk van ondernemers, organisaties, scholen, zzp-ers, (zorg-)instellingen in de buurt? Hoe ziet de fysieke omgeving eruit? Hoe zit het met de politieke situatie? En met wet- en regelgeving? Is er samenwerking mogelijk met partners in de buurt? Welke expertise is er beschikbaar? Met de antwoorden kun je beleid maken. Heeft de buurt last van hangjongeren, bedenk dan een manier om de jeugd de activeren. Is de directe omgeving grijs en troosteloos, zoek dan de creatieve geesten uit de buurt om de openbare ruimte aangenamer voor het oog te maken. Zoek toenadering bij de zorginstelling om de hoek om samen iets te betekenen voor de ouderen.

    Ga hierbij vooral niet uit van aannames, maar zoek het contact op met de partijen in de buurt. Zo weet je concreet welke expertise er beschikbaar is,  aan welke kennis en activiteiten het juist ontbreekt, en of er überhaupt plek  en behoefte is voor en aan een buurthuis. Zoek niet alleen in het handelsregister van de Kamer van Koophandel naar welke bedrijven en zzp’ers er in de buurt zijn, maar vraag of ze een werkplek nodig hebben en zelf een steentje bij willen dragen aan de wijk. Ga er niet van uit dat die muziekleraar ruimte bij jou wil huren, maar vraag naar zijn concrete wensen. Bouw zo een lijst met partners en de afspraken die je al hebt gemaakt.

    Een analyse als deze levert daarnaast een hoop praktische informatie op, bijvoorbeeld over leveranciers in de buurt, verplichte vergunningen, het economische klimaat en het bestemmingsplan. Feitelijk valt onderzoek naar de demografische samenstelling van de buurt ook onder de omgevingsanalyse.

    Locatie, exploitatie, organisatie

    De haalbaarheid van het concept is vervolgens afhankelijk van A) een plek, B) een dekkende exploitatie en C) een rol- en taakverdeling. Vaak is er al een locatie, bijvoorbeeld van een voormalig buurthuis dat door het wegvallen van de subsidies zijn deuren moet sluiten. Maar het kan ook voorkomen dat er wel een plan is maar nog geen pand. Kijk bij het uitzoeken naar de plek in de wijk (ligt het centraal en is het makkelijk bereikbaar?), de eigendomssituatie, kosten en of het pand gebruiksklaar is of juist nog veel onderhoud nodig heeft. Neem de verschillende opties op in je haalbaarheidsonderzoek. Huisvesting is natuurlijk een belangrijk onderdeel van de exploitatie. Want hoe zit het met huur? Is het mogelijk om het pand om niet te huren voor een bepaalde tijd? Maak in je analyse verder een voorlopige exploitatie met eenmalige startkosten, bedrijfskosten (onderhoud, inventaris, energie, schoonmaak, belastingen, verzekeringen), organisatiekosten (administratie, activiteiten, PR) en een schets van je omzet. Hoe concreter de afspraken met potentiële huurders, hoe concreter je omzetinschatting.

    Als laatste moet een BewonersBedrijf bestuurd en beheerd worden. Wat begint als initiatiefgroep moet uiteindelijk een bestuur worden, dat leiding geeft aan de stichting, vereniging of coöperatie die het BewonersBedrijf beheert. Goed is om ook na te denken over een vrijwilligersbestand. Niet oriënterend, maar daadwerkelijk vragen aan mensen uit de buurt: wat en hoeveel wil en kun je doen? Zorg ervoor dat er animo en inspiratie is bij welwillende buurtbewoners.

    Samenvattende schets

    Al het bovenstaande leidt tot een schets, een samenvatting met conclusies en doelstellingen. Dat gaat van algemeen naar specifiek. Zoals je in onderstaande voorbeelden ziet, begint het rapport van je haalbaarheidsonderzoek met zo’n samenvatting. Je schetst een algemene beschrijving van hoe het buurthuis eruit moet gaan zien, wie het moet bereiken en welke mogelijkheden er liggen. Vervolgens verbind je daar een reeks missiedoelen aan. Zo weet de lezer van het stuk direct wat het buurthuis voorstelt en kijk je vooruit naar het droge werk: de onderzoeksresultaten, berekeningen en observaties. We sluiten af met een tip: bezoek soortgelijke projecten en initiatieven. Ga eens langs bij een buurthuis in een andere stad, waarvan je weet dat het ongeveer een zelfde aanpak als jij voor ogen hebt. Leer van anderen, je hoeft niet zelf het wiel opnieuw uit te vinden.

    Bron: Edwin Broekman (EN de Buurt)

  • Meer van onze leden

    Buurtwerkkamer Hart voor Leidsche Rijn

    Buurtwerkkamer Hart voor Leidsche Rijn

    Nieuw in Leidsche Rijn: Buurtwerkkamer Hart voor Leidsche Rijn! Altijd al iets willen doen in en voor je eigen ...

    Lees meer >
    Buurtwerkkamer de Handreiking

    Buurtwerkkamer de Handreiking

    De Buurtwerkkamer De Handreiking is een initiatief van Stadsdeel Zuidoost en de wooncorporaties Eigen Haard, ...

    Lees meer >
    Vereniging Dorpsraad Badhoevedorp

    Vereniging Dorpsraad Badhoevedorp

    "Wij komen op voor het algemeen belang van hen die wonen en werken in Badhoevedorp. In het bijzonder de ...

    Lees meer >