Boek: Overheidsparticipatie en Omgevingswet: Gelijk Speelveld

  • Begin 2016 deed Democratic Challenge (een experimenteer- en leerprogramma van het ministerie van Binnenlandse Zaken en de Vereniging Nederlandse Gemeenten) samen met Aan de slag met de Omgevingswet een oproep voor een leertraject over overheidsparticipatie binnen de Omgevingswet. Een van de doelen van de Omgevingswet is namelijk om bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties te stimuleren om zelf met initiatieven te komen. De bedoeling is dat de overheid hen daarbij ondersteunt. Geredeneerd vanuit overheden: van nee tenzij naar ja mits.

    Overheidsparticipatie en OmgevingswetIn totaal deden tien initiatieven mee, waarvan zeven het hele leertraject hebben afgerond: MyEarth, Sneek, Renkum, Uden, Markdal, Den Haag en EcodorpBoekel. In deze publicatie is ook de kennis van andere projecten zoals Bommelerwaard en Winterswijk meegenomen. Het gaat om gebiedsontwikkelingen voor en door de mensen die er wonen. Of die er werken. Particuliere gebiedsontwikkeling als een eigentijds vervolg op publieke, private en publiek-private gebiedsontwikkeling. De projecten zijn gevolgd en ondersteund. En er is vooral samen geleerd over het samenspel tussen initiatiefnemers en gemeenten. Vragen die centraal staan zijn onder andere:

    • Waar lopen initiatiefnemers tegenaan?
    • Waar worden gemeenten mee geconfronteerd?
    • Hoe verloopt de dialoog?
    • Welke kansen biedt de komst van de Omgevingswet voor betere participatie en vernieuwing van de lokale democratie?

    Spiegelpunten

    In het boek worden lessen getrokken uit de experimenten als het gaat om overheidsparticipatie. Daarvoor zijn twintig ‘spiegelpunten’ opgesteld: tien voor de overheid en tien voor initiatiefnemers.

    Tien spiegelpunten voor overheden:

    1. Erkenning van het initiatief
    2. Verbinding met de representatieve democratie
    3. Bereidheid tot ondersteuning
    4. Dienstbaarheid van de ambtelijke organisatie
    5. Aandacht voor democratische legitimatie
    6. Inspanning voor procedurele groene golf tussen overheden
    7. Aandacht voor het leerproces
    8. Bewustzijn van overheidstaal
    9. Inrichting van een lerende organisatie
    10. Formuleer gezamenlijk spelregels

    Tien spiegelpunten voor initiatiefnemers:

    1. Alle belangen op tafel
    2. Gedeeld en aantrekkelijk toekomstbeeld
    3. Investeer in onderlinge samenwerking
    4. Maak afspraken over spelregels
    5. Maak vertegenwoordigingen expliciet
    6. Wees duidelijk over beleidsruimte vanuit de overheid
    7. Kies een procesbegeleider
    8. Investeer in procesmanagement
    9. Betrek belanghebbenden in de omgeving
    10.  Vorm een strategie voor doorwerking en realisatie

    Vier aanbevelingen

    De publicatie sluit af met vier lessen voor de Omgevingswet. Kort samengevat zijn dat de volgende:

    1. Doorbreek de pilotparadox en voeg leerprogramma toe: Pilots dragen pas bij aan de implementatie van de Omgevingswet (binnen de overheid) als er een leerprogramma aan wordt verbonden.
    2. Maak werk van gelijk speelveld: Gebiedsprocessen vereisen vakmanschap. Private gebiedsontwikkelingen worden bekostigd door ontwikkelaars, (institutionele) beleggers, investeringsmaatschappijen en/of financiële instellingen zoals banken. Particuliere gebiedsontwikkelingen moeten het veelal doen met de expertise en mentale energie van vrijwilligers. In vergelijking met publieke en private partijen is dus nog geen sprake van een gelijk speelveld. Ondersteuning van particuliere gebiedsontwikkelingen door overheden is vanuit hun publieke taken geredeneerd volstrekt gerechtvaardigd.
    3. Benut het momentum van de Omgevingswet ook voor gronddiscussies: Onvermijdelijk komt de vraag op ons af wat de voorkeur heeft: de financieel-economische waarde van grond of de maatschappelijke
      meerwaarde van ruimte?
    4. Houd vast aan invoeringstermijnen: Laten we er voor zorgen dat omgevingsvisies, programma’s, omgevingsplannen en het digitaal stelsel Omgevingswet initiatieven ondersteunen en vooral niet nog complexer maken.

     

    Geschreven door Peter van Rooy, Coöperatie NederLandBovenWater.

    Verder lezen:

    https://www.lokale-democratie.nl/overheidsparticipatie-en-de-omgevingswet-gelijk-speelveld

  • Meer van onze leden

    Stichting Cultuurhuus Bathmen

    Stichting Cultuurhuus Bathmen

    Het Cultuurhuus Bathmen moet het kloppend hart worden van Bathmen, dat stelt de Stichting Cultuurhuus Bathmen ...

    Lees meer >
    Spark

    Spark

    Spark Den Haag is een sportief samenlevingspark en wereldbuurthuis voor alle generaties in de wijk ...

    Lees meer >
    Nieuwland aan de slag

    Nieuwland aan de slag

    Nieuwland aan de slag in Schiedam zet zich in het verbinden maar vooral samenwerken met alle partijen in de wijk, ...

    Lees meer >