“Er moet iets gebeuren in deze wijk, anders wordt het een getto”

  • Sjef Hamer uit Malburgen, Arnhem heeft een noodkreet. “Als het zo doorgaat wordt onze wijk het afvoerputje van Arnhem.”

    Sjef (64) woont zijn hele leven al in de wijk Malburgen (“verwekt, geboren en getogen”) en zet zich ook al decennia in voor de wijk en zijn bewoners. Hij is onder meer voorzitter van BewonersBedrijf Malburgen. Dit bedrijf van en voor bewoners exploiteert het Bruishuis, een flat waar mensen wonen en werken en waar allerlei activiteiten voor de wijk worden georganiseerd: van buurtyoga tot een voedselbank. Vandaag gaat LSA een dagje met Sjef mee, om te zien wat hij als actieve bewoner doet en ziet in zijn buurt en om naar zijn noodkreet te luisteren.

    De dag begint in het Bruishuis waar het team samen de dag start. In een huiskamersetting op de bovenste verdieping zit een tafel vol vrijwilligers, de zakelijk leider van het Bruishuis en Sjef om met een kop koffie te bespreken wat er vandaag gaat gebeuren. Er staan veel klussen op het programma, zowel in het huis als in de grote tuin en speeltuin. Dankzij deze vrijwilligers ligt alles er heel netjes bij én is het toch nog betaalbaar wonen en ondernemen vanuit het Bruishuis.

    We ondersteunen voetbalteams, bibliotheken, projecten en scholen met geld dat wij in dit BewonersBedrijf verdienen

    “Ja het is een prachtige plek en een goed BewonersBedrijf. Dat hebben we kunnen opzetten dankzij steun van het LSA én dankzij de woningcorporatie Volkshuishuisvesting. “Zij hebben het lef gehad de exploitatie van het Bruishuis uit handen te geven aan de wijkbewoners. Dat is geweldig en je ziet dat het lukt. Terwijl de corporatie veel geld bij moest leggen om dit gebouw draaiende te houden, verdienen wij juist geld. Dat laten we bij kinderen in de wijk terechtkomen. We ondersteunen voetbalteams, bibliotheken, projecten en scholen met geld dat wij in dit BewonersBedrijf verdienen.”

    Kwetsbare mensen

    Volgens Sjef heeft woningcorporatie Volkshuishuisvesting het beste met de wijk voor, maar kan het sinds de Woningwet die in 2015 in ging, weinig meer voor de wijk doen. Corporaties moeten zich vanaf dat moment concentreren op hun kerntaak: bouwen, verhuren en beheren van sociale huurwoningen. Dit is een reactie op misstanden die er geconstateerd zijn bij verschillende corporaties. “Natuurlijk zijn er dingen mis gegaan met andere woningcorporaties, iedereen herinnert zich de financiële rotzooi bij Vestia en de SS Rotterdam, maar door die rotte appels moeten nu een heleboel wijken lijden. Onze wijk wordt nu alleen maar slechter en slechter. Kijk op straat, je ziet de junks, je ziet de criminaliteit, je ziet verwarde mensen: dit neemt allemaal met een rap tempo toe. En waarom? Simpel: omdat er alleen maar sociale woningen bijkomen in deze wijk en dus meer en meer arme, kwetsbare en vaak ook asociale mensen. Daarbij moeten ouderen en verwarde mensen langer in een huis wonen en minder in instellingen. Drie keer raden waar ze terecht komen? Juist, in wijken als Malburgen!”

    Sjef neemt ons mee de wijk in, onderwijl vertelt hij over zijn leven. “Als je hier opgroeit groei je op met criminaliteit, armoede en drugs om je heen. Dat was zo en dat is zo. Een korte tijd hebben we vooruitgang gezien in deze wijk en in andere aandachtswijken. Dat was van 2008 tot 2010 zo’n beetje, toen werden huizen echt opgeknapt, kwam er wat meer groen en was een beetje perspectief voor mensen. Toen kwam de crisis en daarna de woningwet van Blok. Nu zijn we weer terug bij af en als er niet snel iets gebeurt, dan glijden we heel hard af.”

    Drugs en diefstal

    Terwijl we de wijk rondgaan zien we de wijk door de ogen van Sjef. “Kijk hier, achter deze schuifdeur vermoed ik een wietplantage. Daarvan zijn er heel veel in de wijk. De politie doet niks, ook niet als we onze sterke vermoedens doorgeven.” “Dit is een goede kapper: knippen aan de voordeur, pakketjes drugs aan de achterdeur.” “Deze grillroom is een witwasserij.” “Hier vonden we laatst een aantal fietssloten, er worden zoveel fietsen gejat.” “In dit huis woont een man die elk weekend 46 flesjes bier inkoopt met zijn eigen winkelwagentje. Dan zit ie het hele weekend alleen in zijn tochtige huissie op de bank te drinken.”

    Hij lijkt iedereen te kennen, van moeders met hoofddoekjes tot oude mannen met rollators: allemaal zwaaien ze enthousiast. En over iedereen weet hij heel wat… Zo komt er een jonge vader gedag zeggen, later vertelt Sjef dat dit een cokedealer is die hij als nog betrapt heeft bij een diefstal op school. Hij heeft zijn best gedaan om hem op het goede pad te krijgen, maar dat is niet gelukt. Gelukkig kan hij ook veel namen noemen van jongens die wel buiten de criminaliteit zijn gebleven, mede dankzij hem. Hij kent bijzonder veel buurtgenoten, omdat hij als actieve bewoner overal bij betrokken is en omdat hij lang jeugdvoetbaltrainer was in Malburgen.

    Walter Klein-Nienhuis in het kantoor van het Bruishuis
    Gouden randjes

    “Ik vind het heel belangrijk om er te zijn voor kinderen en jongeren in de wijk. Die moet je bereiken, dan kan je heel veel invloed hebben. Dat doe ik zelf en ook met ons BewonersBedrijf geven we daar onze winst aan. Wij werken volgens de LSA-principes van een BewonersBedrijf, we zijn natuurlijk ook LSA-lid. Een BewonersBedrijf is een organisatie in handen van bewoners om de wijk economisch en sociaal vooruit te helpen waarvan de winst terugvloeit in de wijk.”

    “Als jij zelf net je hoofd boven water kan houden, kun je geen taalles geven aan je buurvrouw”

    Al pratend zijn we bij een rij mooie huizen beland aan de rand van de wijk. “Dit zijn de gouden randjes van Malburgen. Onze wijk heeft veel oude woningen, maar de randjes zijn van goud. Dat zijn vooral koopwoningen, gebouwd voordat de nieuwe Woningwet in werking trad. Nu mogen woningcorporaties niet meer verkopen én geen duurdere huren meer vragen. De nieuwe koophuizen zorgen ervoor dat de gemiddelde leefbaarheidscijfers een beetje stijgen. Het zou heel goed zijn als we meer van dit soort woningen hadden. Dat was wel de bedoeling hoor, volgens het Wijkontwikkelingsplan van 2007 zouden er meer mooie koopwoningen komen.” Sjef wijst op een straat vol mooie nieuwe woningen. “Dit zouden ook allemaal koopwoningen worden, dat was de bedoeling totdat die wet van kracht ging. Nu wonen er weer alleen maar kwetsbare gezinnen in. En een hele wijk met kwetsbare mensen kan elkaar niet helpen. Dat is echt de pest, als jij zelf net je hoofd boven water kan houden, kun je geen taalles geven aan je buurvrouw. Dan werkt dat hele participatiegedoe echt niet.”

    Landelijk alarm

    Sjef is geen voorstander van ‘passend toewijzen’, een onderdeel van de Woningwet. Het idee hierachter is dat iedere huurder, vooral die met een laag inkomen, een woning krijgt die past bij dat inkomen. Een geldbesparende maatregel: zo hoeven mensen minder aanspraak te maken op huurtoeslag. Maar deze maatregel heeft grote nadelen in veel aandachtswijken. Goedkopere sociale huurwoningen moeten voor mensen met de laagste inkomens worden gereserveerd. Malburgen staat, zoals veel kwetsbare wijken, vol met goedkopere sociale woningbouw. Dus komen er vooral kwetsbare huishoudens, statushouders, ouderen en verwarde personen in de wijk te wonen. De corporatie mag van de Woningwet geen koopwoningen én geen duurdere huurwoningen meer bouwen.

    Landelijk is hier ook alarm voor geslagen en wel door de woningcorporaties. In mei 2017 schreven de voorzitter van Aedes en de directeur-bestuurder van Vivare in een opiniestuk aan dagblad Trouw dat alleen al door het ‘passend toewijzen’ volgens 56 procent van de corporaties de segregatie -tweedeling tussen bevolkingsgroepen – in de steden toeneemt en 39 procent ziet de leefbaarheid achteruitgaan. Zij pleiten net als Sjef voor gespreide huisvesting.

    Weinig veranderd

    “Kijk, ik ben al boven de 60,” vertelt Sjef. “Ik heb mijn hele leven in deze wijk gewoond en in zeg altijd: je mag me de hand schudden: ik heb een jubileum want ik woon al 40 jaar in een aandachtswijk. Echt waar, zo is het. Er is hier te weinig veranderd, ondanks veel interventies: daar hebben vooral een zooi professionals goed geld aan verdiend. Ik geloof ook niet dat er nu een heel circus van beroepskrachten moet worden opgetuigd. Ik denk: pas die Woningwet aan en geef initiatieven als ons BewonersBedrijf meer ruimte, bijvoorbeeld om opdrachten te doen in de wijk en beroepskrachten aan te sturen. Zoals het nu gaat, werkt het niet: ik kan het weten. Ik groeide ook op met lijmsnuivers op de lagere school en de overstap naar drugs hadden ze zo gemaakt. Als ik nu terugkijk: al mijn lagere school vrienden zijn dood. Zelf heb ik nooit gebruikt en drinken doe ik ook amper. Dat is positief, toch waren er wel dingen die ik anders wilde voor mijn kinderen. Ik heb, en dat is vooral te wijten aan mijn gezondheid, ook nooit carrière gemaakt. Dat wilde ik mijn kinderen niet laten gebeuren. Dus ik heb alle op alles gezet dat mijn kinderen een hbo-opleiding afrondden. Dat is gelukt! Zo moet het toch ook? Je moet vooruitgang zien, ook in de wijk. In mijn wijk zie ik nu achteruitgang en daarom trek ik aan de bel!”

    “Je moet vooruitgang zien, ook in de wijk. In mijn wijk zie ik nu achteruitgang en daarom trek ik aan de bel!”

    Sjef Hamer heeft weliswaar nooit aan de drank en drugs gezeten, wel heeft hij naar eigen zeggen “aan de randjes van de criminaliteit gelopen”. Hij heeft een keer een misstap gemaakt waarvoor hij voor de rechter kwam. Deze gaf hem als taakstraf. Dit was een ommekeer in zijn leven. Hij werd actief in de wijk. In het wijkplatform, op het voetbalveld, maar ook veel andere vrijwilligersklussen nam hij op zich: zo trainde hij blindengeleidehonden. Het meest plezier schept hij uit de wetenschap dat hij kinderen heeft helpen behoeden voor het slechte pad, of “het pad iets minder slecht gemaakt”. Een van de projecten die hij zelf heeft opgezet is Pimp my Goal. In 2007 draaide het LSA-project Kan wél in de wijk Malburgen. Via dit project konden buurtbewoners met een goed idee begeleiding en geld krijgen om een project op te zetten. Sjef bedacht een project op school voor kinderen uit groep 7 en 8. Het concept is heel simpel: elke dinsdag komen de kinderen, Sjef en meester Ivo samen in een klaslokaal om eerst een half uur huiswerk te maken en dan drie kwartier te voetballen in de gymzaal, gratis voor de kinderen. 

    10 jaar Pimp my goal, Sjef Hamer staat links van het goal
    10 jaar Pimp my Goal

    Het is nu tien jaar later en het project draait nog steeds. Tegenwoordig betaalt BewonersBedrijf Malburgen de kosten. “Het werkt nog steeds als een trein. Kinderen kunnen niet alleen even rustig huiswerk maken, we leren ze ook wat sociale vaardigheden. Zoals: ‘Hé zegt de boer die gescheten heeft’. Je moet ‘Wat zegt u?’ zeggen. En geloof me, kinderen hier kunnen de positieve aandacht goed gebruiken. Goede rolmodellen en duidelijke regels kunnen veel betekenen. En precies dat hebben kwetsbare wijken ook nodig: aandacht en goede regelgeving.”

     

  • Meer van onze leden

    Hart voor de K-buurt

    Hart voor de K-buurt

    In Amsterdam Zuidoost Samen is een brede coalitie van Amsterdammers uit de K-buurt (metrostation Kraaiennest) ...

    Lees meer >
    Stichting De Meevaart

    Stichting De Meevaart

    In De Meevaart staan meedoen, elkaar ontmoeten, leren, jezelf verder ontwikkelen en het in de praktijk brengen van ...

    Lees meer >
    MidWest

    MidWest

    Coop MidWest is een verzamelplek in de Amsterdamse Baarsjes. Bottum-up bedacht, uitgewerkt en tot stand gekomen door ...

    Lees meer >