Energietransitie: tijd voor bewonersgedreven en collectieve aanpak

  • We moeten van het gas af, dat is een grote opgave. Een opgave waarbij bewonersinitiatieven en bewonerscollectieven een grote rol kunnen spelen. Op dit moment worden bewoners alleen als consument benaderd, dat moet veranderen.

    Dat de energietransitie er komt is een gegeven. Wat dit concreet behelst, wordt langzaam steeds duidelijker. Hoe we het gaan doen en wie er allemaal op welke wijze gaan meeprofiteren, dat zijn keuzes die gemaakt moeten en kunnen worden. En de antwoorden op deze vragen zullen mede de kans van slagen van de energietransitie bepalen. Omdat het LSA wil wijzen op het onbenutte potentieel van vele bewonersinitiatieven en collectieven op het gebied van energie en duurzaamheid, vroegen wij zelfstandig onderzoeker Maurice Specht een essay te schrijven over  de noodzaak van een lokale, bewonersgedreven en collectieve aanpak van de energietransitie.

    Sociaal, rechtvaardig en collectief

    Om ervoor te zorgen dat bewoners een partij kunnen zijn – voor draagvlak, maar vooral als partner –  zijn er, zo betoogt hij, drie accentverschuivingen in het denken nodig:

    1. Ook een sociale opgave
      Soms kun je het idee krijgen dat de energietransitie niet meer is dan een, extreem grootschalige, technische operatie.  Maar het is ook zeker een sociale opdracht. Je moet mensen meekrijgen, enthousiast maken, aanzetten tot moeilijke beslissingen, maar ook tot collectief meedenken en handelen.
    2. Energietransitie als rechtvaardigheidsvraagstuk
      De kosten voor de energietransitie zijn aanzienlijk ( geschat op 1,5 tot 3,5 miljard per jaar tot 2030 – PBL, 2017). De grote vraag is wie deze kosten gaat dragen en wie de wenselijke toekomst gaat voorfinancieren. Een ander aspect van deze discussie gaat over de verdeling van de lasten. En dan gaat het niet over de financiële draagkracht, maar over de rechtvaardige verdeling van de lasten. Juist in kwetsbare wijken vraagt de energietransitie om extra ondersteuning. Niet alleen om haar te laten slagen, maar ook om haar een bijdrage te laten leveren aan de maatschappelijke ontwikkeling van de stad. Want we kunnen van de energietransitie een vliegwiel maken voor wijkontwikkeling in brede zin. 
    3. Voorbij het individu
      Nu wordt er vooral ingezet op het verstrekken van voorlichting aan en subsidies voor individuele huishoudens. Wij vinden dat collectief initiatief zou moeten worden gestimuleerd en dat het leveren van ondersteuning meer nadruk zou moeten krijgen.

    Al deze punten maken duidelijk dat bewoners bij het nadenken over en invulling geven aan de energietransitie lokaal aan tafel moeten zitten. Daar waar ze direct geraakt worden, zouden ze mee moeten praten, beslissen en doen. Het rechtvaardigheidsargument maakt het extra belangrijk dat we hier in kwetsbare wijken aandacht aan besteden. De uitdaging wordt hoe we ervoor zorgen dat die wijken (meer dan evenredig) meeprofiteren van de investeringen die er gedaan gaan worden.

    De vele bewonerscollectieven die zich verenigd hebben in het LSA weten dat het anders kan en moet.

    Het LSA, al dertig jaar de landelijke vereniging van en voor bewonersinitiatieven, kan en wil hierbij ondersteunen. De vele bewonerscollectieven die zich verenigd hebben in het LSA weten dat het anders kan en moet. De urgentie en omvang van energietransitie is enorm en we hebben elkaar nodig. En deze grote topdown-operatie kan een stuk meer bottom-up worden gemaakt als het kansen biedt aan bewoners en hun initiatieven. De kracht en de dynamiek van de samenleving moet worden benut. Waarom de energietransitie niet veel slimmer verbinden met de wijkaanpak, zoals bijvoorbeeld het WijBedrijf in Dieze Oost? Hoe kan de overgang naar aardgasloze wijken bijdragen aan meer werk in de wijk? En kunnen al die nieuwe voorzieningen (van warmtenetten tot windmolens) niet in handen komen van bewoners zoals we voor ogen hebben in een WijkBV?

    Hefboom

    De energietransitie komt er dus aan. De kunst wordt haar niet te presenteren als een ‘moetje’, maar als een kans waar heel veel mensen van kunnen profiteren. De energietransitie niet als een lastige exercitie, maar als een maatschappelijk vliegwiel. Als een hefboom, waarmee meervoudige waarde gecreëerd kan worden.

     

    Download hier het essay: Wijk voor de wijk; bewonersgedreven energietransitie

  • Meer van onze leden

    Hilversum Verbonden

    Hilversum Verbonden

    Hilversum Verbonden stimuleert samenwerking en verduurzaming. Wij willen vernieuwers met constructieve ideeën ...

    Lees meer >
    Huurders Koepel Acantus

    Huurders Koepel Acantus

    Huurderskoepel Acantus vertegenwoordigt de belangen van de 13.000 huishoudens van Woningstichting Acantus in ...

    Lees meer >
    12Bloom

    12Bloom

    12Bloom is een buurtplatform voor individuele en collectieve dromen, wensen en plannen die de diversiteit van de ...

    Lees meer >