Energiedienstenorganisatie: intermediair in wijktransitie

  • Hoe is de startfase van de wijkgerichte energietransitie verlopen? LSA deed daar met een aantal partners onderzoek naar. Een van de conclusies: de energietransitie is vooral een samenwerkingstransitie om te komen tot eerlijke financiële en technische uitkomsten. In een nieuw whitepaper concluderen we veel vertrouwen te hebben in de oprichting van lokale energiedienstenorganisaties. Wat zo’n organisatie precies doet en kan, en hoe zo’n organisatie alle partijen in de wijktransitie ondersteunen, lees je in dit artikel, een beknopte samenvatting van het whitepaper.

    Marktdenken stuurt gemeenten
    Het is even slikken voor de gemiddelde gemeente, zo’n gigantische opgave als de wijkgerichte energietransitie. In het Klimaatakkoord is namelijk afgesproken dat de gemeente de regierol heeft in deze transitie. In onze analyse zien wij dat gemeenten vanuit een reflex deze enorme opgave in behapbare stukjes hakken en deze op projectbasis aanbieden aan de markt. Deze werkwijze heeft als gevolg dat bewoners worden terug gebracht tot consumenten, waar de gemeente een zo’n aantrekkelijk mogelijk aanbod voor ontwikkelt. Dat is op zichzelf wel logisch. Veel van de vraagstukken zijn namelijk technisch en juridisch. Dat vraagt om hele specifieke expertise. Maar voor samenwerking met bewoners in de wijk is dan echter weinig plaats. Een gemiste kans, want uit onze analyse blijkt dat bewoners juist in hoge mate bereid zijn tot actieve betrokkenheid, mits er professionele ondersteuning is. Is die er niet, dan kan de betrokkenheid gemakkelijk uitdoven en zich zelfs tégen de wijktransitie keren.

    Uit onze analyse blijkt dat bewoners in hoge mate bereid zijn tot actieve betrokkenheid, mits er professionele ondersteuning is

    Startfase energietransitie leidt tot een kloof én belemmert opschaling
    Een andere analyse is dat momenteel vooral individuele huizenbezitters in de particuliere sector zijn verleid tot investeringen in hun woningen. Het gaat dan om mensen met idealen en voldoende geld, de zogenaamde pioniers en early adopters. Veel andere bewoners of collectieve initiatieven van onderop vinden moeilijker aansluiting bij het aanbod dat nu beschikbaar is. Zo ontstaat een kloof tussen de early adopters en de middengroep. Die tweedeling in de samenleving is niet alleen gevaarlijk, hij belemmert ook de mogelijkheid om op te schalen in de energietransitie. Opschaling is nodig om de doelen van het Klimaatakkoord te halen, maar bovenal om een verdeelde samenleving en energiearmoede tegen te gaan. We staan dus voor een fase waar een collectieve samenhangende wijkgerichte aanpak heel belangrijk is.

    Opschaling is nodig om de doelen van het Klimaatakkoord te halen, maar bovenal om een verdeelde samenleving en energiearmoede tegen te gaan.

    De energiedienstenorganisatie als intermediair in samenwerkingsaanpakOm tot een samenhangende wijkgerichte aanpak te komen moeten we kijken naar een route waarop bewoners, bedrijven en overheid op basis van gelijkwaardigheid intensief met elkaar samenwerken. In het whitepaper noemen wij dit de samenlevingsroute. Een route waarin samenwerking vanuit het lokale of regionale georganiseerd wordt. Door aan te sluiten op de lokale krachten in de wijk kan er gewerkt worden aan vertrouwen en mogelijkheden om gezamenlijke verduurzamingstrajecten te starten. In het begeleiden van dit proces zien wij een rol voor een lokale energiedienstenorganisatie. Deze kan optreden als intermediair tussen het publieke en het private belang. De organisatie kan ook de schakel zijn tussen het individuele en het collectieve belang, om langjarige stabiele samenwerking te waarborgen tussen overheid, bewoners en het bedrijfsleven.

    Financieel maatwerk dankzij de energiedienstenorganisatie
    Een andere essentiële rol die de energiedienstenorganisatie vervult is financieel van aard. Overal in het land wordt duidelijk dat de totale kosten van de verduurzaming van de gebouwde omgeving hoog zijn. Er zijn andere financieringsvormen en financiële arrangementen nodig waardoor ook bewoners met minder financiële draagkracht mee kunnen doen. In deze vormen is speciale aandacht nodig voor risicospreiding over alle deelnemers. Met een collectieve, wijkgerichte samenwerking in de energiedienstenorganisatie is het mogelijk om deze risico’s gezamenlijk te dragen en af te dekken. De financiering en risicoverevening vereist dat de energiedienstenorganisatie goedkoop geld kan aantrekken en de mogelijkheid krijgt om verschillende (soms ongebruikelijke) financiële arrangementen te adviseren en aan te bieden. Zo’n organisatie is daardoor in staat om regelingen op maat te adviseren en toe te passen voor de verrekening van kosten en investeringen en om risico’s te verevenen.

    Met een collectieve, wijkgerichte samenwerking in de energiedienstenorganisatie is het mogelijk om financiële risico’s gezamenlijk te dragen.

    Concreet: De energiedienstenorganisatie aan de slag met Wijkuitvoerinsgplan
    Gemeenten werken hard aan plannen op wijkniveau. Ze zijn ook bezig met de uitwerking van het Wijkuitvoeringsplan. Dat is het uitgelezen moment en de grote kans om een samenhangende en integrale aanpak van de wijkgerichte energietransitie handen en voeten te geven. In deze opgave kan de energiedienstenorganisatie ondersteuning geven in het samenbrengen van verschillende vraagstukken – sociaal, technisch, financieel en institutioneel. De verschillende partijen maken vervolgens samen afspraken over kwaliteit, betaalbaarheid, opbrengst voor bewoner en wijk en de fasering in de uitvoering en leggen die vooraf vast. Onder die randvoorwaarden wordt het uitvoeringsplan ter hand genomen.

    Meer lezen over de energiedienstenorganisatie? Download hier het whitepaper

    OVER HET WHITEPAPER | We hebben met Klimaatverbond Nederland, Energie Samen, SVn en Balance actieonderzoek gedaan naar de startfase van de wijkgerichte energietransitie. Samen schreven we de uitkomsten in het whitepaper: Van klimaatakkoord naar keukentafel. Dit blog is een korte samenvatting van de whitepaper.

     

     

  • Meer van onze leden

    Delfshaven Coöperatie

    Delfshaven Coöperatie

    • Rotterdam

    De Delfshaven Coöperatie werkt als lijm tussen de voegen in verschillende rollen en in samenwerking met wijkpartners ...

    Lees meer >
    Dorpshuis Fort Vreeswijk

    Dorpshuis Fort Vreeswijk

    • Nieuwegein

    In een prachtig oud fort voeren de wijkbewoners van het Nieuwegeinse Vreeswijk het dagelijks beheer over Dorpshuis ...

    Lees meer >
    In De Boomtak

    In De Boomtak

    • Tilburg

    In Tilburg wist Wijkcentrum In De Boomtak op bijzondere wijze geld in te zamelen: bewoners kochten voor minimaal ...

    Lees meer >