Rattenbestrijding in de Wildemanbuurt

  • Casus: bestrijden van overlast door ratten door samenwerkende bewoners in Amsterdam.  Hoe ziet rattenbestrijding eruit in Nieuw-West? Hoe financieren we zeggenschap en eigenaarschap in bijvoorbeeld de Amsterdamse Wildemanbuurt? In gesprek bij de Lucas Community.

     

    Right to Challenge in regeerakkoord

    In het regeerakkoord spreekt de regering de ambitie uit om het Right to Challenge in zo veel mogelijk gemeenten ingevoerd te krijgen. Het Right to Challenge kent geen strakke definitie. Het gaat erom dat bewoners taken over kunnen nemen van gemeenten. Dit kan betekenen dat bewoners bepalen hoe een dienst er uit moet zien, dat ze degene aansturen die de taak uitvoert, dat ze het werk zelf uitvoeren, of een combinatie hiervan. Op 11 maart verzamelden zich bewoners, medewerkers van verschillende beleidsafdelingen van de gemeente Amsterdam en het stadsdeel en vertegenwoordigers van de GGD om gezamenlijk te kijken naar de challenge van de Lucas Community.

     

    De aanpak van deze plaag vraagt om een brede integrale aanpak.

    Rattenplaag in de Wildemanbuurt

    Het Right to Challenge is ook de bewoners van de Wildemanbuurt niet ontgaan. Binnen de Lucas Community hebben bewoners en ondernemers (ze noemen zich bewondernemers) zich verenigd in een community om buurtbewoners de mogelijkheid te bieden zichzelf en hun leefomgeving te ontwikkelen. Via wijkeconomie proberen wij de buurt zo te verstevigen dat deze zelf werkgelegenheid, stages en meer ondernemerschap creëert.

    Al een tijd zijn de leden van de community in gesprek over de grootste zorg in de wijk op dit moment: de overlast van ratten. Bewoners zijn bang voor grote gezondheidsrisico’s en ervaren veel overlast. Gesprekken met de gemeente geven het inzicht dat, hoewel de ratten ook de aandacht hebben van stad en stadsdeel, effectieve bestrijding al jaren niet goed gaat. De aanpak van deze plaag vraagt namelijk om een brede integrale aanpak. Aanpakken van het verwaarloosde groen, werken aan gedragsverandering onder bewoners, tegengaan van zwerfvuil en starten met alternatieven voor het plaatsen van gif in de openbare ruimte.

    Kennis genoeg in de community. Bewoners die bioloog zijn, werken in de bestrijding van plaagdieren, kennis hebben van het openbare groen en weten wat er leeft en speelt onder bewoners. Gezamenlijk maakten ze een plan, waarmee ze de gemeente willen overtuigen om de versnipperde aanpak van het probleem in handen van de gemeenschap zelf te geven. Dat zorgt voor meer betrokkenheid, werkervaring en ondernemerschap in de wijk. En vooral: eindelijk een einde aan een hardnekkig en risicovol probleem. De uitnodiging van de Lucas Community: sluit aan bij onze plannen en kijk waar geld, middelen en expertise kunnen worden toegevoegd aan onze plannen.

    Waarom is een bewonersaanpak beter?

    “Eigenlijk is dat heel simpel”, zo legt Mostafa el Filali uit namens de Lucas Community. “Bewoners vinden het één van de belangrijkste prioriteiten (naast vervuiling van de wijk en overlast van jongeren). En zij hebben een integrale benadering uitgewerkt. Het heeft op dit moment geen enkele prioriteit bij de andere betrokkenen. Met de uitblijvende renovatie van de Wildemanbuurt is de openbare ruimte verwaarloosd. Daarnaast is de aanpak versnipperd. Binnentuinen zijn de verantwoordelijkheid van corporaties (de wijk kent er twee). De gemeente is verantwoordelijk voor alle andere openbare ruimte. Maar ‘de gemeente’ bestaat ook uit verschillende afdelingen die lang niet altijd samenwerken.”

    Kennis genoeg in de community. Bewoners die bioloog zijn, werken in de bestrijding van plaagdieren, kennis hebben van het openbare groen en weten wat er leeft en speelt onder bewoners.

    Het plan van de bewoners is breed en samenhangend. Natuurlijk gaat het over bestrijding en beheersing van de populatie, maar ze zetten ook in op bewustwording en gedragsverandering bij bewoners. Het voorkomen van voedselaanbod (vaak brood dat om religieuze redenen op straat wordt gegooid). Bijvoorbeeld door milieu-educatie op scholen, voorlichting op plekken waar wijkbewoners komen. Maar ook zoeken naar alternatieven om brood te hergebruiken en bewoners actief betrekken bij oplossingen. En vooral: werken vanuit vertrouwen. De Lucas community kent de buurt beter dan de GGD. Ze weten beter hoe ze de bewoners moeten benaderen waardoor ze meer bewoners kunnen betrekken dan dat de GGD of Onderhoud Openbare Ruimte dat zou kunnen.

    Tegelijkertijd wordt gewerkt aan de transformatie van groen in de wijk: meer gebruiksgroen en minder kijkgroen. Schuilplekken en nesten van ratten krijgen dan geen kans meer. Een mooi voorbeeld hiervan zijn de kleinschalige moestuintjes die de wijk al kent en het openstellen van de binnentuinen.

    De impact is groter

    Want de gemeente betaalt in deze challenge voor de beheersing van ratten. Maar krijgt tegelijkertijd een groep bewoners die opgeleid wordt en daar in hun verdere carrière gebruik van kunnen maken. Een verbonden buurt met meer sociale cohesie door gezamenlijke actie. Een betere openbare ruimte en prettigere buurt. Lokale ondernemers die hun inkomen kunnen verdienen. En vooral – zo beaamt ook de GGD – een duurzame oplossing voor deze overlast. Acties in andere buurten zijn vooral een ‘eenmalige fix’, betrokkenheid van bewoners kan zorgen voor een langdurig en duurzaam effect.

    Alle aanwezigen zijn het erover eens. De integrale impact is veelbelovend en een toegevoegde waarde ten opzichte van bestaande opties. Plaagdierbestrijding is een wettelijke verplichting voor de gemeente en de overlast is aantoonbaar aanwezig.

    Op zoek naar mandaat

    Kat in ’t bakkie, zou je zeggen. Maar dat valt toch tegen. Ook al staat het Right to Challenge in een breder pakket aan buurtrechten in het coalitieakkoord van Amsterdam, toch is er nog niets geregeld. Daar zijn de ambtenaren die bezig zijn met ruimte voor initiatief nog druk mee bezig. Dus waar kloppen de bewoners aan?

    Al snel ontrolt het gesprek zich in de richting van zoeken naar mogelijke wegen voor dit initiatief. Zoeken van draagvlak, verbinding tussen afdelingen tot stand brengen, op zoek naar sleutelfiguren in de gemeentelijke organisatie. Welke wethouder is nu primair verantwoordelijk: degene die rattenbestrijding in zijn portefeuille heeft of de wethouder van democratische vernieuwing? Schrijven we het hele college aan of de beide wethouders en in welke volgorde? En wie zorgt ervoor dat de woningcorporaties ook aanhaken?

    Het woord ‘mandaat’ valt erg vaak. Het lijkt erop dat de gemeentelijke organisatie gekenmerkt wordt door onduidelijkheid over mandaat. Zeker wanneer het een nieuwe ontwikkeling is en het afwijkt van de bestaande manier van werken.

    Uitdagen tot coproductie

    Totdat in het gesprek het besef komt: we zijn nu een probleem van de gemeente aan het oplossen; hoe loodsen we een initiatief door de gemeentelijke organisatie?  En het gesprek komt terug op waar de avond begon. Bewoners hebben een mooi aanbod aan hun gemeente: we lossen het rattenprobleem op en maken de buurt weer leefbaar. Dat is een aanbod waar je eigenlijk geen ‘nee’ tegen kunt zeggen. Die uitdaging leggen we neer bij het stadsbestuur. Want – zo is het besef – er staat ook nergens dat je geen Right to Challenge kunt uitbrengen.

    Bewoners hebben een mooi aanbod aan hun gemeente: we lossen het rattenprobleem op en maken de buurt weer leefbaar. Dat is een aanbod waar je eigenlijk geen ‘nee’ tegen kunt zeggen.

    In maart 2019 kwamen we voor dit gesprek over rattenbestrijding bij elkaar bij de Lucas Community. Deze reeks gespreksrondes organiseert LSA bewoners in samenwerking met NLZVE vanuit het programma Democratie in Actie van de VNG en het Ministerie BZK.

    Interesse in een gespreksronde in jouw stad of dorp? Mail ons! info@lsabewoners.nl

  • Meer van onze leden

    Dorpshuis Fort Vreeswijk

    Dorpshuis Fort Vreeswijk

    • Nieuwegein

    In een prachtig oud fort voeren de wijkbewoners van het Nieuwegeinse Vreeswijk het dagelijks beheer over Dorpshuis ...

    Lees meer >
    In De Boomtak

    In De Boomtak

    • Tilburg

    In Tilburg wist Wijkcentrum In De Boomtak op bijzondere wijze geld in te zamelen: bewoners kochten voor minimaal ...

    Lees meer >
    ONS

    ONS

    • Breda

    ONS in Geeren-Zuid is een buurthuis nieuwe stijl. Onder één dak huisvest de wijkaccommodatie een restaurant, ...

    Lees meer >