Informatie over open Overheid

  • Buurtrechten zouden dat wat bewoners zelf willen en kunnen doen mogelijk moeten maken. De samenwerking met gemeenten is daarvoor ontzettend belangrijk. Weet je bij het overnemen van een contract of gebouw bijvoorbeeld welke kosten er nu al gemaakt worden? Is het duidelijk en wie waar voor verantwoordelijk is binnen de gemeente en word je daar doorheen geloodst al je een plan hebt. Is de gemeente makkelijk toegankelijk voor ieder initiatief? En legt de gemeente op een heldere manier verantwoording af. Kun je als groep bewoners bijvoorbeeld meebeslissen over de begroting? Om zulke vragen draait het bij het recht ‘open overheid’. Het gaat er uiteindelijk om of je als groep bewoners de toegang hebt tot de informatie en mensen die het mogelijk maken om mee te doen en te beslissen.

    Hoe ziet dit er uit

    Binnen open overheid zijn er grofweg drie thema’s: de communicatie en samenwerking met de gemeente, beschikbaarheid en toegankelijkheid van informatie en het meebeslissen.

    Communicatie en samenwerking

    Weten waar je aan toe bent is belangrijk, zekers als bewonersinitiatief waar de inzet vaak vrijwillig en naast allerlei andere taken gebeurt. Dan helpt het als je makkelijk toegang hebt tot de gemeente. Sommige gemeentes werken bijvoorbeeld met whatsapp, maar denk ook aan een duidelijke website, waar processen en richtlijnen helder beschreven worden. Of contactgegevens van de verschillende ambtenaren. Misschien een inloop spreekuur, of een vast aanspreekpunt voor iedereen die met een initiatief voor de buurt aanklopt. En met dat laatste begint ook de samenwerking, niets zo frustrerend als van het kastje van de muur gestuurd worden. Of de continue wisseling van de wacht. Dan helpt het om een soort van makelaar te hebben die ervoor zorgt dat je de weg binnen de gemeente weet te vinden, die de plooien gladstrijkt waar nodig, daar is het halve werk al mee gedaan.

    Jij maakt Utrecht
    In 2013 heeft de gemeente Utrecht de website ‘jij maakt Utrecht’ in het leven geroepen om alle verschillende initiatieven in de stad in kaart te brengen. Bewoners en sociaal ondernemers kunne hier hun initiatief presenteren om nieuwe samenwerkingen op te zoeken. Samenwerking met elkaar, de gemeente, fondsen en andere netwerken. Het idee is om het platform gezamenlijk ook beter te maken. Een van de samenwerkingen die er uit voort gekomen is, is met het crowdfunding platform VoorJeBuurt.

    Beschikbaarheid en toegankelijkheid van informatie

    De beschikbaarheid en toegankelijkheid van informatie wordt ook wel open data genoemd. Als je mee wilt doen en mee wilt beslissen, moet je immers toegang tot dezelfde informatie hebben. Informatie die relevant is voor jouw wijk en misschien wel dat specifieke gebouw, of die specifieke dienst waarin je geïnteresseerd bent. Stel je voor je wilt het beheer van een gebouw overnemen, dan is het belangrijk om te weten wat er nu bijvoorbeeld aan onderhoud en GWL wordt uitgegeven. En met open data geef je de mogelijkheid bewoners met slimme oplossingen te komen waar de gemeente zelf misschien nog niet aan gedacht heeft. Via data.overheid.nl en openspending.nl kun je bijvoorbeeld zien welke (begrotings)informatie verschillende overheden, waaronder gemeenten, openbaar gemaakt hebben. Open data is niet alleen het ‘dumpen’ van data, het gaat er ook om dat het toegankelijk gemaakt wordt. Dus zit er voldoende detail in dat je het specifiek voor jouw buurt of dat ene gebouw kunt gebruiken. Maar is de data ook georganiseerd op een manier dat het begrijpelijk is?

    Open Data Eindhoven
    In de gemeente Eindhoven is het thema Open Data begonnen met het persoonlijke enthousiasme van enkele ambtenaren. Maar de wethouder zag het ook als een essentiële taak om burgerparticipatie kracht bij te zetten. Behalve dat het de organisatie transparanter maakt en er een concretere verantwoording beschikbaar is, is het ook vooral een middel om slimmere oplossingen te bedenken. Het verzamelen en ordenen van data zorgt er voor dat afdelingen intern een slimmere aanpak kunnen ontwikkelen, maar door het beschikbaar te maken gebruikt de gemeente ook de denkkracht van anderen. Zo organiseren ze regelmatig challenges en hackathons waar studenten, bewoners en andere partijen op basis van de data gevraagd worden om met nieuwe oplossingen voor bestaande problemen te komen.

    Meebeslissen

    Is er de mogelijkheid om naast elke vier jaar je stem uit te brengen, ook op andere manieren mee te beslissen over specifieke onderwerpen die binnen de gemeente spelen? Het recht op buurtplanning is hier een voorbeeld van. Maar er zijn ook andere vormen, denk bijvoorbeeld aan het proces van budget monitoren en buurtbegroten. Door eerst inzicht te krijgen in hoe het gemeentebudget op buurtniveau in elkaar steekt, kun je vervolgens gezamenlijk de prioriteiten gaan herschikken om eventueel tot een nieuwe begroting te komen.

    Emmerhout – Jouw wijk, jij mag het zeggen
    In Emmerhout in Emmen namen bewoners het initiatief om een burgerbegroting te organiseren. De gemeente ondersteunde door in eerste instantie de bestedingen voor Emmerhout los te pluizen van de rest van de begroting en die posten er uit te pikken waar op korte termijn mee begonnen kon worden. Dit varieerde van WMO taken tot groen en grijs budgettten. Dit leverde een budget van 180 duizend euro over twee jaar op. Bewoners organiseerden zelf het proces en besloten ook gezamenlijk welke posten ze wel niet mee zouden nemen in de burgerbegroting.

    Beleid en regelgeving

    In april 2017 is de nieuwe Wet Open Overheid die de Wet Openbaarheid van Bestuur moet vervangen aangenomen. De Wet Open Overheid stimuleert overheden informatie actief te delen. Een verschil met de Wet Openbaarheid van Bestuur, waar het uitgangspunt was dat je informatie kon opvragen. Als bewoners informatie moesten opeisen zorgde dat er nog al eens voor dat de relatie tussen bewoners en gemeente verslechterde. Een actieve informatieplicht past zorgt er dus hopelijk ook voor dat de samenwerking minder onder spanning komt te staan.

  • Meer van onze leden

    Dorpshuis Fort Vreeswijk

    Dorpshuis Fort Vreeswijk

    • Nieuwegein

    In een prachtig oud fort voeren de wijkbewoners van het Nieuwegeinse Vreeswijk het dagelijks beheer over Dorpshuis ...

    Lees meer >
    In De Boomtak

    In De Boomtak

    • Tilburg

    In Tilburg wist Wijkcentrum In De Boomtak op bijzondere wijze geld in te zamelen: bewoners kochten voor minimaal ...

    Lees meer >
    Buurtbedrijf Diagonaal

    Buurtbedrijf Diagonaal

    • Arnhem

    Buurtbedrijf Diagonaal in Arnhem heeft 4 producten: meerdere hectaren park, sport, zorg en het leerwerkbedrijf. ...

    Lees meer >