Meer informatie over toegang tot geld

  • Bewonersinitiatieven zijn niet gratis en aan vrijwillige personele inzet zit een grens. Voor de start moet een initiatief misschien extra expertise inhuren om de plannen rond te krijgen, of er moet communicatiemateriaal ontwikkeld worden om met de buurt in gesprek te gaan. Als er een gebouw overgenomen wordt zal de koopsom bij elkaar gesprokkeld moeten worden, voor nieuwe diensten het materiaal dat daar bij hoort. Misschien is er werkkapitaal nodig om de eerste paar maanden/jaren door te komen voordat er winst gemaakt wordt.

    Dat valt nu niet altijd mee. De terugtredende overheid gaat samen met korten op subsidies en fondsen zijn vaak op zoek naar wat nieuw is, niet perse naar wat al gaande is. Het gaat bij toegang tot geld niet alleen om giften het subsidies, veel initiatieven zouden bijvoorbeeld ook prima kunnen lenen. Banken zien bewonersinitiatieven vaak nog als te onzeker, of te klein om voor hen de moeite waard te zijn. Zeker in de wat grotere initiatieven, bijvoorbeeld wanneer er vastgoed aangekocht wordt, zien we dat zowel een lening als geefgeld onmisbaar zijn om het financiële plaatje rond te krijgen.

    Hoe ziet dit er uit

    Met toegang tot geld maken we grofweg  onderscheid tussen geefgeld en subsidies, leningen (van banken, gemeenten, fondsen, het publiek) en ondersteuning bij het werver van fondsen. Vaak is een combinatie van deze drie nodig.

    Geefgeld en subsidies

    Zeker in de opstartfase is een initiatief afhankelijk van geefgeld en subsidies. Ze verdienen immers nog geen geld  en hebben ook nog geen zekerheid of ze dat gaan doen, dus het is daardoor ook niet geschikt voor een lening. Als je binnen een gemeente een impuls wilt geven aan duurzame buurtinitiatieven moet er dus geld vrijkomen voor deze fase.  Een gemeente kan zelf een stimuleringssubsidie instellen. Een  samenwerking met een lokaal fonds zou ook een goede stap zijn. Lokale fondsen worden  nu door heel Nederland opgezet, het zijn in feite fondsen die bij lokale partijen geld op proberen te halen om dit ook lokaal weer uit te keren.  Een andere optie is de samenwerking met een crowdfundingplatform. Bijvoorbeeld, voor elke euro die ingezameld wordt via crowdfunding, stopt de gemeente er ook een euro in. Het is wel goed om te beseffen dat dingen zoals het inhuren van specifieke expertise misschien niet het meest spannende onderdeel om te financieren is, maar vaak wel cruciaal om plannen rond te krijgen, zeker als het om grote projecten gaat. Voor grotere projecten, zoals het aankopen van vastgoed is in sommige gevallen een verdienmodel te maken waarbij je de aankoopsom in principe in zijn geheel zou kunnen lenen, maar vaak ook niet. Bewonersinitiatieven zijn niet alleen succesvol als ze financieel rendabel zijn, zeker niet in de eerste paar jaar. Het gaat immers om het maatschappelijke rendement, dus dat moet in balans zijn.

    Innovatiesubsidie Bronckhorst

    De gemeente Bronckhorst heeft een innovatiesubsidie in het leven geroepen om bewonersinitiatieven financieel te ondersteunen. Voor zorg- en welzijnsinitiatieven die de zelfredzaamheid bevorderen is voor de jaren 2016, 2017 en 2018 een totaalbedrag van 750.000 euro beschikbaar. Een adviescommissie van twee inwoners van Bronckhorst, een lid van de Participatieraad en twee medewerkers van de gemeente beoordelen de subsidieaanvragen.

    Leningen en participaties

    Vanwege de balans tussen het maatschappelijke en financiële rendement zien traditionele banken vaak weinig mogelijkheden om een lening te verstrekken aan bewonersinitiatieven. Zeker bij startende initiatieven waar er bijvoorbeeld nog geen onderpand is om tegen te lenen en het puur op basis van de potentiële toekomstige verdiensten moet gebeuren. Als banken wel bereid zijn om te lenen, is dit vaak tegen tarieven die het niet mogelijk maken om het verdienmodel rond te krijgen. Daarom  moeten er andere oplossingen komen. Dat kan door het risico te verminderen.  Bijvoorbeeld door het totaal te lenen bedrag omlaag te krijgen en door te laten zien dat er veel steun voor het initiatief is. Geefgeld kan hier een rol bij spelen, ongeacht waar het vandaan komt. Maar een concept als wijkaandelen, waar bewoners een aandeel in het initiatief kopen en daarmee ook stem in het initiatief hebben kan veel geld opleveren en laten zien dat er veel steun voor is. Als ook dit niet genoeg is om traditionele leningen aan te trekken kunnen gemeenten zelf ook besluiten leningen uit te geven, mits het maar onder de publieke taak van de gemeente past. Een andere optie is het uitgeven van een garantie, zodat de bank toch een extra zekerheid heeft.

    Dorpskorporaasje Jirnsum

    De gemeente Leeuwarden stelt zich deels garant voor een lening van de Dorpskorporaasje Jirnsum, waarmee het wooncomplex Dekemahiem gered en opgeknapt wordt. De coöperatie koopt het complex van corporatie Elkien en knapt de 25 woningen op, inclusief duurzaamheidsmaatregelen. Zij voert vervolgens zelf de verhuur uit. Voor de aanpak verstrekt de Rabobank een lening van 810.000 euro. Burgemeester en wethouders van Leeuwarden geven een garantie van 250.000 euro af voor tien jaar. De coöperatie verwacht zeven jaar nodig te hebben om de woningen ‘op niveau’ te krijgen.

    Fondswerving

    Ook als een gemeente niet in staat is om zelf een subsidieregeling in te stellen of leningen uit te geven, kan zij wel helpen met het werven van fondsen. Toegang tot een fondsenwerf database zou bijvoorbeeld al helpen. Maar misschien kan er ook wel een fondsenwerver aangesteld worden die bewonersinitiatieven ondersteunt bij aanvragen. Die een link legt met bij hen bekende fondsen, of expertise van lokale partners kan inschakelen.

     

    Beleid en regelgeving

    Er wordt al enige tijd gevraagd om het instellen van een maatschappelijke bank. Dat is niet zo zeer een bank in de traditionele zin, maar een fonds dat toegang zou geven een mix van geefgeld en leningen. Een fonds dat bewonersinitiatieven op waarde weet te schatten en daardoor kan investeren met oog voor het balans tussen het maatschappelijk en financieel rendement. In Engeland wordt een dergelijk fonds gevoed met slapende tegoeden.

  • Meer van onze leden

    Dorpshuis Fort Vreeswijk

    Dorpshuis Fort Vreeswijk

    • Nieuwegein

    In een prachtig oud fort voeren de wijkbewoners van het Nieuwegeinse Vreeswijk het dagelijks beheer over Dorpshuis ...

    Lees meer >
    In De Boomtak

    In De Boomtak

    • Tilburg

    In Tilburg wist Wijkcentrum In De Boomtak op bijzondere wijze geld in te zamelen: bewoners kochten voor minimaal ...

    Lees meer >
    Buurtbedrijf Diagonaal

    Buurtbedrijf Diagonaal

    • Arnhem

    Buurtbedrijf Diagonaal in Arnhem heeft 4 producten: meerdere hectaren park, sport, zorg en het leerwerkbedrijf. ...

    Lees meer >