Gemeenten vinden oplossingen voor haperende decentralisatie

  • 20 juni 2017 – Steeds meer gemeenten geven ruimte en middelen aan bewonersinitiatief, en zetten daarmee grote stappen in hun decentralisatie-opgave. 125 van de 390 gemeenten in Nederland hebben buurtrechten ingevoerd. Met deze rechten kunnen bewonersinitiatieven de gaten dichten die gevallen zijn tijdens de bezuinigingen die gepaard gingen met de decentralisaties, zoals buurthuizen openhouden, dagbesteding organiseren voor bejaarden en groenbeheer overnemen. In de online buurtrechtenkaart van het Landelijk Samenwerkingsverband Actieve bewoners (LSA) is op te zoeken welke gemeente welke buurtrechten heeft ingevoerd.

    Bij het invoeren van de decentralisatie in 2015 was de belofte dat beleid dichterbij de burger kwam te staan en werd er een grote rol toegedicht aan het sociale netwerk en initiatieven van de samenleving. Samenwerkingsafspraken en –instrumenten om tot nieuwe verhoudingen tussen overheid en bewonersinitiatief te komen, ontbraken vrijwel overal. Daarnaast hadden burgerinitiatieven geen gelijkwaardige positie om vanuit te onderhandelen.

    Rechten passend bij rol

    “Actieve bewoners kunnen en willen veel zelf doen, zowel omdat ze voorzieningen overeind willen houden, als omdat ze meer eigenaarschap willen hebben over hun eigen  wijk”, zegt Thijs van Mierlo van het LSA. “Maar om het ideaal van het decentraliseren te verwezenlijken moet de beweging van actieve bewoners de rechten krijgen die passend zijn bij de rol die hen wordt toebedeeld.” De landelijke vereniging zet zich in om een pakket aan voorwaarden vast te leggen om tot een succesvolle samenwerking te komen tussen overheid en burgers. Ze noemt deze voorwaarden: buurtrechten.

    Tweeëneenhalf jaar na het invoeren van de decentralisaties heeft het LSA aan alle gemeenten in Nederland gevraagd wat zij doen op het gebied van buurtrechten. De informatie die ze heeft ontvangen is in een online kaart gezet.

    De buurtrechten en hoeveel gemeenten ze (deels) hebben ingevoerd

    • Recht om uit te dagen (right to challenge) –  70 gemeenten
    • Recht op openbare gebouwen en publieke ruimtes – 55 gemeenten
    • Open overheid – 42 gemeenten
    • Toegang tot geld – 42 gemeenten
    • Recht op buurtplanning – 30 gemeenten
    • Zelfgekozen ondersteuning – 8 gemeenten

    Grote verschillen

    “Veel gemeenten gaan nu echt een stap verder met participatie”, zegt Van Mierlo van het LSA.  “Inwoners krijgen zeggenschap en eigenaarschap in veel gemeenten. Helaas is er wel een groot verschil tussen gemeenten. In sommige steden zijn er nog geen stappen gezet om de democratische spelregels te veranderen.”

     

    Bekijk de online buurtrechtenkaart

    Bekijk de toelichting op de buurtrechtenkaart

     


    Noot voor redactie:

    Voor interviewverzoeken, meer informatie en beeldmateriaal kunt u contact opnemen met het LSA, vraag naar Thijs van Mierlo of Kristel Jeuring: 06-23104371 of 030 2317511, thijs@lsabewoners.nl .

     

    Meer over LSA

    Het Landelijk Samenwerkingsverband Actieve bewoners is hét landelijk netwerk van bewonersgroepen, zelfstandige buurthuizen, buurtcoöperaties, collectieve wijkondernemingen en BewonersBedrijven. Het LSA bundelt lokale kracht en stimuleert eigen regie.

     

    Omschrijving buurtrechten

     

    • Recht om uit te dagen: Actieve bewonersgroepen krijgen het recht om lokale dienstverlening vorm te geven en uit te voeren. Bewoners weten zelf het beste wat er lokaal nodig is, dus zouden tenminste zeggenschap moeten hebben over hoe die diensten er uit zien. Daarnaast kunnen actieve bewoners diensten zelf nog veel beter uitvoeren en dan moet het inkoopbeleid het mogelijk maken dat zij hier de contracten voor krijgen.

     

    • Recht op gebouwen en publieke ruimtes: Actieve bewonersgroepen krijgen het recht om gebouwen en publieke ruimtes, zoals parken, te gebruiken, beheren en over te nemen. Juist die plekken die belangrijk zijn voor de buurt moeten bewaard blijven voor de buurt.

     

    • Recht op buurtplanning: Actieve bewonersgroepen krijgen het recht om het voortouw te nemen in de inrichting van hun eigen wijk, buurt, straten en pleinen.

     

    • Open overheid: De informatievoorziening over bestedingen, budgetten, geplande ontwikkelingen en (aflopende) termijnen wordt zo ingericht dat buurtbewoners op tijd op de hoogte zijn en snappen wat er gezegd wordt, zodat ze volwaardige partners kunnen zijn. Daarnaast beslissen bewoners ook mee over zaken die hun buurt aangaan. Bijvoorbeeld door een buurtbegroting.

     

    • Toegang tot geld: Actieve bewonersgroepen kunnen aanspraak maken op financiering om hun initiatieven te realiseren. Een maatschappelijke bank moet bewoners bedrijven aan startkapitaal helpen in de vorm van leningen en geefgeld. Gemeenten kunnen maatschappelijke initiatieven helpen door bijvoorbeeld garant te staan en fondsenwervers aan te bieden. En er moet geld beschikbaar zijn om bewonersgroepen te helpen hun plannen te ontwikkelen.

     

  • Meer van onze leden

    Dorpshuis Fort Vreeswijk

    Dorpshuis Fort Vreeswijk

    • Nieuwegein

    In een prachtig oud fort voeren de wijkbewoners van het Nieuwegeinse Vreeswijk het dagelijks beheer over Dorpshuis ...

    Lees meer >
    In De Boomtak

    In De Boomtak

    • Tilburg

    In Tilburg wist Wijkcentrum In De Boomtak op bijzondere wijze geld in te zamelen: bewoners kochten voor minimaal ...

    Lees meer >
    Buurtbedrijf Diagonaal

    Buurtbedrijf Diagonaal

    • Arnhem

    Buurtbedrijf Diagonaal in Arnhem heeft 4 producten: meerdere hectaren park, sport, zorg en het leerwerkbedrijf. ...

    Lees meer >