Minister Plasterk: actieplatform in plaats van Maatschappelijke Bank

  • Minister Plasterk beloofde de Tweede Kamer in september 2015 tijdens een overleg over Buurtrechten de mogelijkheden voor een maatschappelijke bank in Nederland te verkennen. Nu informeert hij in een brief naar de Kamer over de uitkomsten van deze verkenning. Hij wil geen maatschappelijke bank, maar een ander type samenwerking. Tijd voor een samenvatting én een reactie van het LSA.

    De minister heeft de verkenning naar de mogelijkheden en de noodzaak van een maatschappelijke bank laten doen door het bureau Twynstra en Gudde. Er is gekeken naar bestaande literatuur over sociaal ondernemen en maatschappelijke initiatieven, naar voorbeelden uit het buitenland. Er is een rondetafelbijeenkomst geweest en er zijn interviews gehouden bij verschillende organisaties – zowel de aanbodkant als de vraagkant. LSA zat hierbij aan tafel als een van de weinige partijen vanuit het maatschappelijk initiatief.

    Samenvatting van de conclusies van de verkenning

    Er is sprake een financieringsgat, concluderen de onderzoekers. Dit komt ten eerste door een mismatch tussen hetgeen banken nodig hebben en dat wat maatschappelijke initiatieven kunnen leveren. Zo zijn businesscases niet altijd voldoende scherp en is er vaak te weinig eigen vermogen. Ook komt de mismatch door onbegrip tussen culturen en het bestaan van verschillende kijken op waarde.

    bartelsMede doordat ze niet bij bestaande instanties kunnen lenen, zijn maatschappelijke initiatiefnemers en sociaal ondernemers aangewezen op geeffondsen of overheidssubsidies, constateren de onderzoekers. Deze bieden echter geen structurele dekkingsmiddelen, daarnaast is het huidige aanbod aan financiering onvoldoende doorzichtig. Tot slot onderstreept het rapport dat de behoefte breder is dan alleen financiering, er bestaat ook behoefte aan coaching.

    De onderzoekers concluderen dat niet zozeer het gebrek aan aanbod van financiering het cruciale probleem is, als wel het feit dat vraag en aanbod elkaar niet weten te vinden. De onderzoekers adviseren een actieplatform op te richten waar vraag naar, en aanbod van, financiering en ondersteuning van maatschappelijke initiatieven elkaar weten te vinden (werktitel: Actieplatform voor Maatschappelijke Impact Financiering, AMIF). Het oprichten van een daadwerkelijke bank zou volgens de onderzoekers het vraagstuk niet oplossen. En is bovendien intensief, complex en prijzig.

    Reactie van de minister

    151128_524_LBD15_1500pxDe minister reageert in een Kamerbrief door allereerst te zeggen dat “initiatief vanuit de samenleving leidend dient te zijn bij de financiering van burgerinitiatieven”. Daarnaast vindt hij, als het probleem bij de financiering van maatschappelijke initiatieven een mismatch tussen vraag en aanbod van financiering is, dat er een ander type samenwerking nodig is, zoals een actieplatform.

    Een aantal punten vindt hij zeer belangrijk:

    • Maatschappelijk doel voorop: de financiering van maatschappelijke initiatieven is leidend, het organisatiemodel, of dat nu een platform, overleg of coalitie wordt, is van secundair belang.
    • Geen blauwdruk: maar een mogelijkheid om partijen in het veld te verbinden aan gezamenlijke doelen; een coalitie van partijen die niet concurreert met bestaande initiatieven en die bereid is tot actie over te gaan.
    • Het veld heeft het voortouw: initiatief vanuit de samenleving is leidend en de samenwerking valt buiten de Rijksbegroting.
    • Rol van de Rijksoverheid: de Rijksoverheid, te weten het ministerie van BZK, zal faciliteren door een verdere impuls te geven aan de startfase.

    Reactie van het LSA

    Het LSA is blij dat de maatschappelijke bank op de agenda van de Kamer en de minister van BZK staat. De noodzaak is hoog. Buurtinitiatieven hebben last van een gebrek aan passende financieringsmogelijkheden. De constatering dat er een mismatch is tussen vraag en aanbod van financiering deelt de vereniging van actieve bewoners. De conclusie dat een bank niet het juiste instrument is, vindt het LSA echter voorbarig.

    Joke Bakker, voorzitter van het LSA: “Deze reflex zien we wel vaker. Bewoners constateren een beperking in de systeemwereld. In dit geval bij banken, overheden en fondsen. Vanuit diezelfde systeemwereld volgt onderzoek en ook de conclusie dat het probleem niet zit in het systeem, maar in de aansluiting bij de leefwereld. Weinig daadkracht voor structurele oplossingen.” 

    151128_485_LBD15_1500pxEen actie- of aanjaagfonds is in de ogen van het LSA een stimulans voor maatschappelijk initiatieven die nu vaak energie verliezen of voortijdig stoppen door een gebrek aan financieringsmogelijkheden. Het LSA wil  hier graag, samen met andere partijen aan de vraagkant, het voortouw in nemen.  Maar ziet ook nog steeds de noodzaak van het oprichten van een Maatschappelijke Bank die binnen de Rijksbegroting valt en wordt gevuld met slapende tegoeden. Het LSA wil daarmee wind in de rug organiseren voor maatschappelijke initiatieven. Deze reactie heeft het LSA ook in een brief verwoord.

    De standpunten van het LSA op een rij

    • We steunen de totstandkoming van het AMIF.
    • In de tussentijd moet worden gemonitord of deze inzet afdoende is en of er toch niet alsnog een maatschappelijk initiatieven of aanjaagfonds moet komen.
    • Herstel in het vervolgtraject de stevige onbalans tussen vraag en aanbod bij het opstellen van het werkplan, de planning en de werkagenda.
    • Geef invulling aan ‘het veld heeft het voortouw’ door de vraagzijde in het kernteam te betrekken en mede de lead te geven. Niet alleen betalende partijen krijgen toegang tot het kernteam en nemen de lead, maar ook de vraagzijde wordt in staat gesteld volwaardig mee te doen. We stellen een afvaardiging voor van LSA, LvKK, NOV en het Platform Nederland Zorgt voor Elkaar.
    • Tot slot: heroverweeg de inzet van slapende tegoeden. Durf te kiezen voor inzet op zelforganisatie en maatschappelijk initiatief.
  • Meer van onze leden

    Stichting Het Schermereiland

    Stichting Het Schermereiland

    Stichting Het Schermereiland is een vrijwilligersorganisatie. Vrijwilligers vormen de smeerolie van de samenleving. ...

    Lees meer >
    Bewonersraad Rochdale

    Bewonersraad Rochdale

    • Amsterdam

    De vereniging ‘Bewonersraad Rochdale’ is het hoogste adviesorgaan van de bewoners bij de Raad van Bestuur van ...

    Lees meer >
    Wijkplatform Brukske

    Wijkplatform Brukske

    • Venray

    Het Wijkplatform is een stichting die bestaat uit een vaste kern van betrokken bewoners uit de wijk Brukske.  Het ...

    Lees meer >