Toegankelijkheid

  • Het BewonersBedrijf draagt bij aan een samenleving waarin iedereen kan participeren. Jong of oud, man of vrouw, met of zonder beperking; allemaal moeten zij welkom zijn achter de deuren van de wijkaccommodatie. Dat betekent dat je er alles aan doet om mogelijke drempels weg te nemen, letterlijk en figuurlijk.

    Waarom toegankelijkheid?

    Toegankelijkheid garanderen is in de eerste plaats een sociale verantwoordelijkheid voor het BewonersBedrijf, maar ook per wet zijn enkele regels opgesteld waar je rekening mee dient te houden. Zo stellen het Bouwbesluit en de Wet Gelijke Behandelingen onder andere dat nieuwbouw toegankelijk moet zijn voor rolstoelgebruikers en dat fysieke drempels gecompenseerd moeten worden. Met de Wmo wil de overheid daarnaast bevorderen dat mensen zo lang mogelijk in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen – voor het BewonersBedrijf ligt daar vaak een belangrijke taak, wat eens te meer betekent dat een pand zo breed toegankelijk moet zijn als mogelijk voor alle burgers.

    De ‘Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte’ (WGB h/cz) is daarnaast een belangrijk middel voor mensen met een beperking om aan te tonen dat hij of zij (al dan niet opzettelijk) buitengesloten wordt vanwege die beperking. De wet sterkt hen in het voorleggen van hun zaak aan de Commissie Gelijke Behandeling (CGB).

    Wettelijke steun voor gelijke rechten voor personen met beperkingen zal alleen maar verder uitbreiden, bijvoorbeeld als gevolg van het instemmen door de Nederlandse Tweede en Eerste Kamer met het VN-verdrag op dat gebied, en de gevolgen die dat gaat hebben voor de Nederlandse wetgeving.

    Daarnaast is toegang voor iedereen simpelweg een kwestie van geld. Door toegankelijkheid te garanderen komen er meer mensen binnen in de accommodatie. Meer bezoekers betekent meer inkomsten, via horecaverkoop, het deelnemen aan activiteiten of welke andere manier dan ook.

    Iedereen is welkom

    Rekening houden met ‘mensen met een beperking’ is nogal een generalisering en bovendien onhandig bij het vormen van een helder toegankelijkheidsbeleid. De publicatie Dorpshuis zonder drempels van het Oranje Fonds, Stichting Zet en de LVKK maakt het volgende onderscheid:

    • Mensen met een fysieke beperking: Fysieke eigenschappen zoals een beperkt uithoudingsvermogen of een bijzonder lichaamsbouw kunnen ervoor zorgen dat bezoekers minder ver of niet zo snel kunnen lopen, minder kracht hebben of meer beweegruimte nodig hebben. Denk aan ouderen, jonge kinderen, zwangere vrouwen of iemand die extreem groot of juist klein is. Voor hen zijn bijvoorbeeld zware deuren, een hoge bar of een gebrek aan zitplaatsen een probleem.
    • Mensen met beperkte mobiliteit: Niet iedereen loopt even makkelijk. Blessures, zwangerschap, overgewicht – er zijn allerlei redenen hiervoor te bedenken. Zij maken vaak gebruik van rollators, een stok of krukken, terwijl kinderen meegenomen worden in een buggy. Voor hen is een drempelvrij gebouw een must. Maar denk ook aan een beugel in het toilet, deuren die gemakkelijk te openen zijn en een ruimte om de rollator of buggy te stallen.
    • Mensen met hulpmiddelen: Veel mensen met een motorische beperking maken gebruik van een mobiliteitshulpmiddel, zoals een rolstoel. Voor rolstoelgebruikers zijn steile hellingen en trappen onneembare hindernissen. Zorg daarom voor een alternatief, zoals een lift, een oprijplaat of, wanneer zo’n plaat niet sterk genoeg is om ook scootmobiels te dragen, een flauwe helling. Houd daarnaast rekening met voldoende (toilet-)ruimte en beugels.
    • Mensen met een visuele beperking: Bijna een miljoen Nederlanders hebben moeite met zien; een kwart daarvan is volledig blind. Het grootste deel van de mensen met een visuele beperking kan dus wel iets zien, maar heeft moeite met zich te oriënteren of met tekst lezen. Zichtproblemen nemen vaak toe naarmate mensen ouder worden – met de vergrijzing van de Nederlandse bevolking is wordt daarom alsmaar belangrijker om rekening hiermee te houden. Dat doe je met name door rekening te houden met licht, contrast en reliëf. Grote letters, grote kleurcontrasten, duidelijk voelbare knoppen en heldere markering vergroten de toegankelijkheid voor iedereen.
    • Mensen met een auditieve beperking: Ruim 1,5 miljoen Nederlanders hebben hoorproblemen. En wat voor visuele beperkingen geldt, geldt ook hier: de kans op een beperking stijgt met de leeftijd. Door hoor- en luisterproblemen liggen eenzaamheid en depressie op de loer, omdat communiceren bemoeilijkt wordt. Elkaar kunnen verstaan in het buurthuis is daarom van groot belang. Houd rekening met een goede akoestiek en het beperken van achtergrondgeluid, zoals muziek, lawaai van apparaten of drukke gangen.
    • Mensen met een onzichtbare beperking: Sommige beperkingen zijn minder zichtbaar. Denk aan chronische ziekten, zoals luchtwegproblemen, diabetes, ernstige allergieën en nierproblemen. Houd voor mensen die last hebben van dergelijke beperkingen rekening met stof en sterke geuren, het aanbieden van suikervrije (fris-)drank en glutenvrij eten.
    • Beperkingen in begrijpen en begrepen worden: Er is groot onderscheid tussen het volledige spectrum van verstandelijke beperkingen, psychische stoornissen, hersenaandoeningen maar ook culturele afstand. Eén ding hebben een ziekte als Parkinson, syndroom van Down, laaggeletterdheid, ADHD, depressiviteit en het niet spreken van een taal gemeen, en dat is dat ze moeite opleveren bij wederzijds begrip. Houd daarom ook om deze reden rekening met heldere markeringen en communicatie, en voorkom druk, onrust en stress. Geduld in de onderlinge communicatie is misschien wel het belangrijkste advies voor de mensen die werken in je buurthuis.

    Soorten toegankelijkheid

    Bij het nadenken over toegankelijkheid van de accommodatie ga je uit van drie pijlers: fysieke toegankelijkheid, sociale toegankelijkheid, en toegankelijkheid van informatie en communicatie. De pijlers geven een goede basis voor analyse van wat er al goed gaat en wat er beter kan in je wijkaccommodatie.

    • Fysieke toegankelijkheid: Is je buurthuis bereikbaar? Kom je de accommodatie makkelijk binnen? Zijn de voorzieningen bruikbaar? En kunnen bezoekers in geval van nood gemakkelijk vluchten?
    • Sociale toegankelijkheid: Hoe hoog is de drempel om mee te doen in het BewonersBedrijf? Mensen moeten zich prettig voelen. Houd rekening met wensen van de bezoekers en zorg ervoor dat je medewerkers een inclusieve sfeer creëren in de accommodatie.
    • Toegankelijkheid van informatie en communicatie: Is de bewegwijzering duidelijk? Staan op een duidelijke centrale plek alle activiteiten te lezen? Heb je een bruikbare website en Facebook-pagina waarop bezoekers je kunnen bereiken? Goede en betrouwbare informatie over wat er gebeurt en wat er allemaal wel en niet kan in je buurthuis is essentieel.

    Aan de slag

    Het BewonersBedrijf toegankelijk maken is een kwestie van analyse, visie, samenwerking en actie. Stel jezelf de volgende vragen:

    • Hoe is het nu? Breng, op basis van bovengenoemde punten, de huidige status van je buurthuis in kaart. Scoor je al goed op fysieke toegankelijkheid of hebben bezoekers te maken met letterlijke en figuurlijke drempels? Vergeet daarbij niet om deze vraag aan je bezoekers te stellen. Zoek voornamelijk de meer kwetsbare groepen op en vraag naar hun ervaring in jouw wijkaccommodatie. Maak daarbij bijvoorbeeld gebruik van deze checklist (pag. 27).
    • Wat wil je bereiken? 100% toegankelijk zijn is misschien een utopie – logischer is om op basis van je inventarisatie een aantal doelen te stellen. Denk aan het rekening houden met een specifieke doelgroep, het treffen van zo veel mogelijk algemene voorzieningen of het verkrijgen van een ITS-keurmerk.
    • Wie kan jouw helpen? Raadpleeg een toegankelijkheidsadviseur, en vervolgens een adviseur voor het opstellen van eventuele (ver)bouwplannen. Zo krijg je een nog beter beeld van wat er kan en moet gebeuren, en voorkom je onnodige kosten bij een verbouwing.
    • Wat kun je nu al doen? Er gaat wat tijd overheen voor een verbouwing is voltooid. Tref in de tussentijd noodmaatregelen, zoals drempeloploopjes of tijdelijke beugels in het toilet. Misschien nog belangrijker is het trainen van je medewerkers en vrijwilligers. Hoe kunnen zij ervoor zorgen dat bepaalde(sociale en fysieke) drempels weggenomen worden in de dagelijkse omgang met bezoekers?

    Een verbouwing kost geld; geld dat je als BewonersBedrijf vaak niet hebt. Daarom loont het om tijd te steken in het zoeken naar subsidiemogelijkheden. Grote en kleine fondsen, en gemeentelijke en provinciale subsidies kunnen veel betekenen in het proces naar een toegankelijker gebouw.

    Lees voor een uitgebreid advies over toegankelijkheid de publicatie Dorpshuis zonder drempels.

    Bronnen: SGO, Dorpshuis zonder drempels, Accessibility, Eerste Kamer

  • Meer van onze leden

    Vereniging Bewonersorganisatie Blijdorp

    Vereniging Bewonersorganisatie Blijdorp

    De Vereniging Bewonersorganisatie Blijdorp is opgericht in januari 1993 en heeft als het doel het behartigen van de ...

    Lees meer >
    Noaberwijk Nijverheid

    Noaberwijk Nijverheid

    Stichting BewonersBedrijf Noaberwijk Nijverheid zorgt voor bereikbare noaberhulp voor ouderen in de Hengelose wijk ...

    Lees meer >
    Buurtcentrum De Driehoek

    Buurtcentrum De Driehoek

    Buurtcentrum De Driehoek is een eigentijds klassiek buurthuis: centrum voor ontmoeting met een duidelijke sociale ...

    Lees meer >