Hou het lokaal 

  • Waarom moeten bewoners toekijken als buurthuizen worden wegbezuinigd, terwijl ze het zelf willen en kunnen overnemen? Of moeten ze betalen voor een slecht functionerende vuilnisophaaldienst terwijl er voldoende (werkloze) bewoners zijn die dit willen doen? Geef bewoners een grotere rol bij het uitvoeren van taken in de wijk. Lees hoe het lokaal kan! 

    Dit artikel is ook gepubliceerd in LSA BewonersBerichten 123, vakblad voor actieve bewoners

     

    Bewoners kennen de wijk en de netwerken binnen die wijk. Ze weten wat er speelt en welke kwaliteiten zij en hun buren kunnen inzetten. Dus geef toch ruimte aan hun initiatieven. Maak gebruik van het talent in de wijk en hevel budgetten over naar lokale initiatieven. Zo kunnen bewoners nog beter voorzien in de behoeften van de wijk.

    Buurtrechten

    Hou het lokaal is een pleidooi voor schaalverkleining, voor ontschotting en voor samenwerking. Het is ook een oproep aan de (lokale) overheid voor meer maatwerk. Geef bewonersorganisaties een grotere rol dan landelijke organisaties bij het uitvoeren van taken in de wijk, zoals groenbeheer, welzijnswerk en andere gemeenschapstaken en -voorzieningen. Het kan betrokkener, kleinschaliger en mooier!

    DSC_0722

    Geef buurtbewoners opdrachtgeverschap voor lokale voorzieningen en dienstverlening, bepaal niet over hun hoofden heen. Zeker in combinatie met het pakket Buurtrechten waarvoor het LSA al lange tijd pleit, kunnen we mooie sterke buurten maken waar maatwerk wordt geleverd aan de bewoners. Op verschillende plekken in het land laten bewonersgroepen het belang hiervan zien. 

    Hokjes afbreken

    Op 27 mei organiseerde LSA de bijeenkomst Hou het lokaal.  Bij Buurtbedrijf Diagonaal in Arnhem zagen we hoe zij ‘hou het lokaal’ in de praktijk vormgeven. Diagonaal heeft te maken met een wereld die in hokjes denkt. Maar dit buurtbedrijf past niet binnen de bestaande hokjes. En daar hebben ze last van. Een van de initiatiefnemers zegt stellig: “Als de gemeente kijkt naar afgebakende beleidsvelden is het moeilijk om als buurtbedrijf erkenning te krijgen voor wat je doet. Maar dat de gemeente nog niet toe is aan ontschotting van beleid en middelen is niet mijn probleem als bewonersinitiatief.” 

    Diagonaal houdt zich bezig met veel verschillende activiteiten voor de buurt. Een daarvan is het project Goede buren. Dit project zoekt een match tussen vraag en aanbod van bewoners. De ervaring is dat mensen hulp aanbieden gemakkelijker vinden dan hulp vragen. Bij het opzetten van deze activiteiten wordt vaak gevraagd hoeveel geld ervoor beschikbaar is. Maar bij Diagonaal doen ze dat anders. “Wij werken vanuit het idee. Wat wil je doen en wat heb je daarbij nodig? Dan blijkt vanzelf hoeveel geld er nodig is. Het budget komt dus pas aan het einde van het plan.”

    houd het lokaal

    Alles op een grote hoop

    Budget is belangrijk om een project te starten. Maar het is moeilijk om te achterhalen hoeveel geld er precies voor de wijk beschikbaar is. En veel van het budget lijkt ook vast te liggen in bestaande afspraken. In Arnhem bepalen Wijkteams Leefomgeving hoe een groot deel van het overheidsbudget in de wijk besteed wordt. Zoveel mogelijk samen met bewoners, want zo krijgen zij schuldhulpverlening op maat. Een grote welzijnsinstelling kan dat niet bieden.

    Een mogelijke oplossing is om alle potjes op een grote hoop te gooien in plaats van het te labelen. Bewoners willen zelf de inkoop en de inhuur kunnen doen, maar aanbestedingen zijn vaak niet toegankelijk voor bewonersinitiatieven. En als je aanhaakt bij een grote instelling, bijvoorbeeld als onderaannemer, verlies je het opdrachtgeverschap. Freddy en Gerrit, initiatiefnemers bij Diagonaal, zien een oplossing in deze ontschotting van de geldstromen. “Door alles op een grote hoop te gooien, kun je zelfsturing door de buurt beter vormgeven. Dat is ook spannend. Wat betekent het dat het geld naar de wijk toe komt? Het is niet duidelijk wat je dan precies samen moet organiseren. Maar onzekerheid is juist leuk, dus gebruik de onzekerheid als energiebron om elkaar lokaal te organiseren.” 

    Niet zomaar een stagiaire 

    Niet alleen bij budgetten zit de logica van het systeem een bewonersinitiatief in de weg. Bewoners met verschillende achtergronden vinden in het leerwerkbedrijf een plek om samen een bedrijf te vormen dat op diverse terreinen in de wijk actief is en het verschil maakt. Studenten in het leerwerkbedrijf zijn niet zomaar een stagiaire. Ze vormen het bedrijf en meerwaarde voor de wijk. De diversiteit aan mensen en opleidingen zorgt voor een bijzondere dynamiek. “Het is toch belachelijk dat de meeste studenten vanuit de opleiding opdrachten verzinnen voor de praktijk, terwijl de praktijk van de wijk zoveel concrete vragen en uitdagingen heeft,” vertelt een van de studenten. 

    Reguliere aanbieders maken graag gebruik van de mogelijkheden die het leerwerkbedrijf Diagonaal biedt. Zonder daarvoor de benodigde middelen over te dragen. Diagonaal voldoet niet aan de eisen om zelf (onder)aannemer te worden en aanspraak te maken op budget. Daarom proberen drie leerwerkbedrijven samen te werken in een aanbesteding. Hiermee hopen ze het gesprek te openen met de gemeente Arnhem. 

    DSC_0760

    Right to Challenge 

    Arnhem is een van de gemeenten die het Right to Challenge (RTC) heeft ingevoerd. Met dit buurtrecht kunnen bewoners de gemeente uitdagen taken aan hen over te dragen wanneer zij deze beter of goedkoper kunnen uitvoeren. Steeds meer gemeenten voeren het RTC in en steeds meer bewoners maken er gebruik van. In het hele land nemen bewoners de regie terug. In Limburg bouwen bewoners een sporthal, in Hengelo starten ze een eigen vervoersdienst en bewoners in Leeuwarden hebben het groenbudget in handen. 

    Bewoners bouwen sporthal 

    In het Limburgse dorp Wellerlooi vervult de sporthal een belangrijke rol voor verenigingen en de basisschool. Na het wegvallen van de subsidie vanuit de gemeente, nam ‘t Luukske het beheer over. De sporthal heeft enkelglas, is te laag en niet meer rendabel te exploiteren. Daarom bouwt ‘t Luukske een nieuwe sporthal, vrijwel helemaal met vrijwillige inzet van bewoners van Wellerlooi. Het geld komt deels uit fondsen en voor een groot deel uit het dorp. 

    Wellerlooi ziet het belang van een nieuwe sporthal en een groot deel van de bewoners kocht aandelen in het BewonersBedrijf om de bouw te financieren. De nieuwe sporthal vormt een schakel tussen de bestaande basisschool en het gemeenschapshuis, dat ‘t Luukske ook beheert. Dicht bij het bos en aan de rand van het dorp vormt deze combinatie een mooie groepsaccommodatie voor sportverenigingen, teambuilding en scoutinggroepen uit het hele land. Dit creëert een verdienmodel waarbij inkomsten van buiten het dorp worden gehaald. “Met hulp van een klein beetje marketing zijn we de komende twee maanden helemaal volgeboekt,” vertelt penningmeester Maurice Bergmans trots. 

    Eigen vervoersdienst

    Stichting BewonersBedrijf Noaberwijk Nijverheid zorgt ervoor dat ouderen in de wijk langer thuis kunnen wonen. Veel ouderen zijn minder mobiel en vinden het openbaar vervoer in de wijk onhandig. Bushaltes zijn ver lopen en de wijkbewoners zijn gebonden aan het schema van de bus. Daarom biedt Noaberwijk Nijverheid een eigen vervoer- en boodschappendienst aan, die volledig draait op vrijwilligers. 

    Vrijwillige chauffeurs uit de wijk gaan ook mee naar bijvoorbeeld een afspraak in het ziekenhuis. Deze vervoersdienst maakt de oudere wijkbewoners van de Nijverheid mobieler en hun sociale kring groter. En het is veel leuker om door een wijkbewoner naar een afspraak gereden te worden, dan door een anonieme taxichauffeur die je nooit meer ziet. 

    IMG_8219

    Groenbudget naar bewoners

     In de wijk Heechterp-Schieringen in Leeuwarden heeft de gemeente de groenbudgetten overgeheveld naar het BewonersBedrijf. Een mooi voorbeeld van een goede samenwerking. Gemeenten zijn vaak terughoudend bij het overdragen van taken aan bewonersorganisaties vanwege kwaliteit en verantwoordelijkheid. In Leeuwarden worden al deze twijfels weggenomen. De groenstroken liggen er strak bij en worden zelfs beter onderhouden dan voorheen. De bewoners uit de wijk zijn nu verantwoordelijk voor het groen en nemen dat serieus. “De struiken rond het plein hebben nog nooit zo mooi gebloeid”, vertelt een wijkbewoner. 

    Bewonersgroepen in het hele land lossen de problemen op die zij belangrijk vinden. Op een persoonlijke manier die grote landelijke spelers niet kunnen evenaren. Elke wijk is anders, daarom is een lokale aanpak nodig. En daarin nemen actieve bewoners een steeds grotere rol.

  • Meer van onze leden

    Stichting Het Schermereiland

    Stichting Het Schermereiland

    Stichting Het Schermereiland is een vrijwilligersorganisatie. Vrijwilligers vormen de smeerolie van de samenleving. ...

    Lees meer >
    Bewonersraad Rochdale

    Bewonersraad Rochdale

    • Amsterdam

    De vereniging ‘Bewonersraad Rochdale’ is het hoogste adviesorgaan van de bewoners bij de Raad van Bestuur van ...

    Lees meer >
    Wijkplatform Brukske

    Wijkplatform Brukske

    • Venray

    Het Wijkplatform is een stichting die bestaat uit een vaste kern van betrokken bewoners uit de wijk Brukske.  Het ...

    Lees meer >