LSA is voor en van actieve bewoners
Bel ons: +31(0) 30 231 75 11

Wijken en dorpen met energie voor de toekomst

Bewoners met inspirerende initiatieven, projecten en ideeën kwamen samen op 6 juni in de Gasfabriek in Alkmaar. Het was super: we leerden onder meer over mobiele moestuinen die vandalen veranderden in tuiniers. Over een project dat als doel had  de energierekening van een hele stad te verlagen. En over een duurzame dorpsvisie gecreëerd door bewoners.  Lees meer over deze bijeenkomst ‘Wijken en dorpen met energie voor de toekomst’.

 

Deze themadag organiseerde het LSA samen met de Vereniging voor Kleine kernen in Noord-Holland. Bewoners uit steden en wijken wilden elkaar inspireren op thema’s als duurzaamheid in  dorpen en wijken, lokaal voedsel, wijkeconomie en gezamenlijk energie besparen.

 

Themadag LSAPakkende presentaties

We starten de dag met een aantal korte inleidingen. Zo vertelt gastvrouw Nicolette over het bewonersinitiatief om de oude Gasfabriek van Alkmaar in eigendom te krijgen van bewoners en te ontwikkelen tot een broedplaats voor bewoners in de buurt. Ze zijn een crowdfunding campagne gestart om de aankoop van het pand te financieren. Vervolgens kwam Johannes Lankester van Netwerk Duurzame Dorpen aan het woord. Hij liet zien op welke wijze dorpen bezig zijn met duurzaamheid en hoe ze zijn verbonden in een netwerk om van elkaar te leren en gezamenlijk belangen te behartigen. Jurgen van der Heijden van Energiecoöperatie Calorie uit Castricum vertelde op welke manier zij aan de weg timmeren. Calorie heeft de ambitie om de energierekening van de inwoners van Castricum fors om laag te brengen. Tot slot vertelde Jan Wink van bewonersinitiatief Duurzaam Soesterkwartier in Amersfoort over hun doelstellingen. Ook zij hebben een brede doelstelling; ze doen allerlei projecten van zonne-energie tot het nadenken over een lokale munteenheid.

Na deze mooie presentaties van de enthousiaste bewonersinitiatieven  volgen de workshops.  Hieronder een korte samenvatting van de vijf workshops.

 

 

Lokaal voedsel als bindmiddel

In de workshop van Erica Meershoek, vrijwillig adviseur van KNHM, staan buurtmoestuinen centraal. In Haarlem is via mobiele moestuinen gewerkt aan meer sociale cohesie in de wijk. Door hun actief te betrekken zijn een aantal jongeren die de moestuinen eerder vernielden inmiddels betrokken bij het project. De mobiele moestuinen brengen daarnaast buurtbewoners van allerlei culturen bij elkaar. Het wordt duidelijk dat dit zowel mooi is, als moeilijk af en toe. Het maakt  soms de cultuurverschillen erg zichtbaar.

Op andere plekken in het land zijn moestuinen of buurttuinen die dezelfde doelstellingen hebben. KNHM ondersteunt veel van deze projecten met raad en daad (en soms een beetje geld via de landelijke wedstrijd Kern met Pit). Johannes Lankester geeft aan dat dergelijke projecten niet alleen lokaal en duurzaam geteelde groenten als doelstelling hebben, maar dat in sommige gevallen ook werkervaring opgedaan wordt. Johannes wijst daarnaast op een handleiding voor voedselbossen die te downloaden is van deze site.

 

 

Wijkeconomie als motor voor de wijk

In de sessie van Duurzaam Soesterkwartier gaat het over geldstromen in je wijk. Waar zou jij als wijkbewoner je geld aan willen uitgeven? Door middel van een spel gaan de deelnemers met elkaar in gesprek over diensten uitruilen, wijkeconomie en de voor en nadelen van een dergelijk systeem. Het idee erachter is om het beschikbare geld zoveel mogelijk in eigen wijk uit te geven. Dit levert nieuwe verbindingen tussen ondernemers en wijkbewoners op, zodat bijvoorbeeld winkelvoorzieningen in de wijk kunnen blijven bestaan. Andersom zorgen de ondernemers voor bijvoorbeeld sponsoring van het verenigingsleven. Het draait bij een duurzame wijkeconomie echter niet alleen om geld, maar ook om het uitruilen van talenten en diensten. In Soesterkwartier willen ze dit zichtbaar gaan maken in de vorm van een lokale munt die een financiële waarde vertegenwoordigt én gebruikt kan worden om vrijwillige inzet te kapitaliseren.

 

 

Op naar een duurzame wijk of dorp

“Duurzaamheid is een begrip dat veel kan omvatten. En als je met elkaar een visie wilt maken op duurzaamheid moet je eerst met elkaar in gesprek gaan over wat je hieronder verstaat.” Deze tip geeft Hilda Feenstra van Local Works mee in de workshop op naar een duurzame wijk of dorp. Praat met elkaar en probeer door middel van backcasting doelen te stellen en realistische stappen te benoemen om deze doelen te realiseren. Stap voor stap kom je zo dichter bij je uiteindelijke doel. Een aantal dorpen in Friesland experimenteren al met een duurzame dorpsvisie, een alternatief voor de dorpsvisies waarin bewoners hun wensen en ideeën voor de toekomst van het dorp vastleggen. Bekijk ook de presentatie getoond in de workshop.

 

 

Samen energie besparen

CALorie bestaat sinds 2010. Het is een burgerinitiatief. De energiecoöperatie heeft een groot aantal activiteiten ontplooit de afgelopen jaren. Bijvoorbeeld de verkoop van schone energie in de wijk, maar ook de isolatie van bestaande woningen en zonnestroom op scholen. De coöperatie heeft echter ook andere plannen voor de toekomst: Jurgen van de Heijden, voorzitter Calorie: “Energie is een belangrijke pijler, maar we willen ook verbreden naar bijvoorbeeld groen en zorg. Op die manier gebruiken we ons opgebouwde netwerk ook op een andere duurzame manier”.

 

 

Netwerk Duurzame initiatieven Noord-Holland

Na de lunch komen de Noord-Hollandse initiatieven in een aparte sessie bijeen, terwijl de rest van de deelnemers een interessante rondleiding krijgt naar de oude kwekerij, een park door bewoners ontworpen en onderhouden. In de sessie bespreken de Noord-Hollandse initiatiefnemers of ze een meerwaarde zien in een provinciaal netwerk. De meeste initiatieven zien hier zeker een voordeel in. “Het is wel belangrijk dat je bij elkaar komt om echt wat te leren, het moet verder gaan dan inspiratie,” zegt een van de deelnemers. Een ander doel dat wordt benoemd is gezamenlijk optrekken om bijvoorbeeld subsidies te verkrijgen of gezamenlijke belangenbehartiging. Met een netwerk laat je zien dat je onderdeel bent van een grote beweging en dat je initiatief niet op zichzelf staat.

 

Tot slot

Aan het eind van de bijeenkomst komen we nog even bij elkaar om de oogst van vandaag op te halen. De deelnemers van Schoonhoven Schoon vertellen dat ze energie en inspiratie hebben gekregen van de dag. Zij willen wellicht zelf ook een energiecoöperatie starten! Dat je daarbij eerst soms kleine stapjes moet zetten is een van de lessen van vandaag. Want je begint niet met het bouwen van een windmolen. Kleine stapjes laten snel zichtbaar resultaat zien. Bij succes smaakt dat naar meer.

En is er veel verschil tussen dorp en stad? Opgemerkt wordt uit de zaal dat je veel meer centraal zou moeten zetten wat de initiatieven en de doelen zijn, dan maakt het niet meer uit of het nou in een stad of dorp wordt uitgevoerd. Een eigen identiteit is ook belangrijk, maar dat vind je in zowel steden als dorpen terug. Een deelnemer noemt nog wel dat er in steden wellicht meer culturele verschillen zijn dan in dorpen. Maar dat wordt door een ander tegengesproken; ook in dorpen zijn culturele verschillen bijvoorbeeld tussen nieuwkomers in het dorp en de oorspronkelijke bewoners. We hebben meer overeenkomsten dan we in eerste instantie zien, wordt opgemerkt.

Veel dank aan alle deelnemers voor de verhalen, de vragen en de inbreng. Stedelingen en dorpsbewoners hebben inspiratie opgedaan om verder te werken aan toekomstbestendige wijken en dorpen!

 

 

 

Praktische info

Titel: Wijken en dorpen met energie voor de toekomst

Datum: 6 juni

Locatie: Gasfabriek, Helderseweg 28, 1817 BA, Alkmaar

Tijdstip: 10:00 – 15:00