LSA is voor en van actieve bewoners
Bel ons: +31(0) 30 231 75 11

Politiek debat: Zeggenschap in de wijk

Bewoners moeten in hun wijk meer zeggenschap krijgen, daar zijn de meeste politieke partijen het over eens. Maar wil de landelijke politiek rechten van bewoners ook in een buurtrechten vast te leggen, zoals het LSA bepleit? GroenLinks en PvdA zeggen volmondig ‘ja’, andere partijen waarderen het initiatief,  zo bleek tijdens het debat van LSA Bewoners op vrijdag 31 augustus 2012 in Utrecht. Ook in 2017 organiseren we een politiek debat. Kijk hier voor meer informatie over politiek debat: Maak je punt!.

 

Tekst:  Lisette Vos, Amsterdam 

 

De zaal in Winkel van Sinkel in Utrecht waar het LSA verkiezingsdebat ‘Zeggenschap in de wijk’ werd gehouden, was  tot de laatste stoel bezet. Actieve bewoners uit het hele land waren naar Utrecht gekomen om van de politici te horen hoe zij denken over de wijkaanpak en de zeggenschap voor bewoners. Het kabinet Rutte heeft de wijkaanpak in zijn korte regeerperiode links laten liggen en de geldkraan dichtgedraaid. Hoe nu verder? En waar (lokale) politici vaak de mond vol hebben over inspraak, hebben bewoners vaak weinig tot niets in te brengen. Dat kan anders: bijvoorbeeld door rechten van bewoners vast te leggen in buurtrechten zoals Henk Cornelissen van het LSA tijdens het debat betoogde.

 

Buurtrechten
De buurtrechten die het LSA voor ogen heeft, zijn geïnspireerd op de Localism act (wet lokale rechten) die sinds begin april van dit jaar in Engeland van kracht is. In deze wet zijn collectieve rechten van bewoners vastgelegd.  Een buurtgerichte maatschappelijke onderneming (van, door en voor bewoners) wordt als rechtsvorm erkend. De wet kent daarbij drie onderdelen:  recht om te bouwen, recht om te bieden en recht om uit te dagen. De participatie van bewoners zal enorm toenemen, omdat bewoners op deze manier echt wat te zeggen hebben.

Deze buurtwet past in de trend dat de (lokale) overheid zich steeds meer terugtrekt en de verantwoordelijkheid meer en meer bij de bewoners legt. Geef de regie dan ook écht aan de bewoners, zo luidt het betoog in het Manifest van Actieve Bewoners van LSA dat eind 2011 via crowdsourcing tot stand is gekomen.

 

Opdracht voor Den Haag

Hoe ver wil de politiek hierin gaan? Tijdens het rondje dat debatleider Maarten Bouwhuis langs de zeven aanwezige landelijke politici (zie onderaan deze pagina) houdt, blijkt dat vooral GL  en PvdA voorstander zijn om zeggenschap voor bewoners wettelijk vast te leggen. Linda Voortman van GroenLinks vindt het een opdracht van Den Haag om met de wet aan de slag te gaan. Applaus vanuit de zaal. Zij ziet in de PvdA de partij om hierin samen te werken. Jacques Monasch vindt de buurtwet een ‘fantastisch’ initiatief. ‘Daag de corporaties en het welzijnwerk uit!’, zegt hij tegen de bewoners. Hij wil het experiment met BewonersBedrijven, waarbij de bewoners de regie in handen hebben twee jaar de ruimte geven en vrijstellen van belemmerende regelgeving. ‘Daarna kunnen we het evalueren.’
Andere partijen willen bewoners ook meer zeggenschap geven en juichen het initiatief toe, maar vragen zich af of een buurtwet de enige weg is. Volgens Bart Vink (D66) is het doel van de wet niet om uit te dagen, zoals de PvdA zegt, maar om resultaat te boeken. ‘Als dat met deze wet kan, ben ik voor.’ De SP spreekt zich luid en duidelijk uit voor meer zeggenschap voor bewoners, maar vraagt zich af: levert deze wet echt meer zeggenschap op voor diegene om wie het gaat? De ChristenUnie vindt buurtrechten een goed initiatief, maar wil nog bekijken of dit de beste optie is om zeggenschap te regelen. ‘We willen geen staat in een staat’, aldus Arne Schaddelee.

 

Cultuurverandering

Democratisch Politiek Keerpunt stelt dat er andere manieren zijn om de regie bij de bewoners te leggen. De VVD is tegen, alleen al omdat de wet volgens haar een lange weg heeft te gaan voordat deze praktijk is. ‘Bovendien gaat het meer om een cultuurverandering. We kunnen meer zeggenschap ook via bestaande wegen proberen te regelen, zoals een vereniging,´ stelt Brigitte van der Burg.

Bewoners in de zaal vinden dat er in ieder geval iets moet gebeuren. De ervaringen met de lokale overheid zijn niet altijd positief, zo vertelt iemand. Ambtenaren hebben vaak al een plan bedacht voordat bewoners eraan te pas komen. Hij sluit zijn betoog af met een ongevraagd advies: ‘Ambtenaren moeten faciliteren, niet commanderen.’

 

Wijkaanpak

Voor veel actieve bewoners is de wijkaanpak ook een belangrijk thema tijdens de verkiezingen.  Dat het vorig kabinet de wijkaanpak heeft genegeerd, is bewoners vaak een doorn in het oog.  Uit een rondje langs de politici blijkt dat er deze verkiezingen echt iets te kiezen valt.

De PvdA spreekt zich uit voor investeringen in de wijken, maar ook in de krimpgebieden, via het dorps – stadsvernieuwingsfonds.  Aan de andere kant van het politieke spectrum wil de VVD geen geld investeren in de wijkaanpak. ‘Wij willen geen zak met geld naar de wijken brengen en dat vanaf bovenop opleggen.’ D66 vindt een weg in het midden: Den Haag moet de wijken niet links laten liggen, maar vinger aan de pols houden en investeren in zorg en onderwijs.

 

Voortbouwen

De SP wil investeren in de wijken, onder meer via armoedebestrijding en jongerenwerk, en benadrukt dat dit samen moet gaan met meer zeggenschap voor bewoners. Bovendien wil deze partij de heffing voor corporaties afschaffen, zodat ze meer ruimte krijgen om achterstallig onderhoud weg te werken. De CU ziet een rol voor de kerk en vraagt aandacht voor de normen en waarden. De DPK wijst op de lokale initiatieven van bewoners zelf en vindt dat Den Haag moet faciliteren. De boodschap van GL sluit wellicht het meest aan op wat de bewoners in de zaal graag horen: voortbouwen op de wijkaanpak. Volgens Voortman hebben de bewoners profijt gehad van deze aanpak. ‘Maar de rol van de bewoners moet versterkt worden. Met een nieuwe wet.’
CDA-lijstduwer Gert Boeve is op dat moment alweer terug in Amersfoort waar hij als wethouder verplichtingen had. Hij bezocht het debat om kort en krachtig zijn boodschap uit te dragen.  In Amersfoort nemen bewoners onder meer een buurthuis over dat de gemeente zou sluiten. ‘Dat is voor alle partijen hard werken,’ stelt hij. ‘Wij moeten als overheid leren om te gaan met deze semiprofessionals. Al gaat het misschien met vallen en opstaan, we moeten durven loslaten.’

 

Deelnemers debat

Aan het verkiezingsdebat op 31 augustus 2012 in Utrecht deden mee:

Brigitte van der Burg (VVD)

Jacques Monasch (PvdA)

Maureen van der Pligt (SP)

Arne Schaddelee (CU)

Bart Vink (D66)

Linda Voortman (GroenLinks)

Jeannette Winters (DPK)

(Gert Boeve (CDA))

 

Meer lezen en zien 

Ook interessant: een artikel in De Limburger dat geschreven is naar aanleiding van het LSA-debat en het  Twitter-verslag van het debat.