LSA is voor en van actieve bewoners
Bel ons: +31(0) 30 231 75 11

Burgers maken de begroting

In Nederland is het nog nauwelijks praktijk, maar over onze grenzen wordt het in honderden steden toegepast. Van Christchurch in Nieuw Zeeland tot Porto Allegre in Brazilië. Bewoners die in samenspraak, overleg en onderhandeling met elkaar beslissen over een aanzienlijk deel van de begroting voor de stad. Wat vinden we nu echt belangrijk? Investeren in speelplekken, een goede fietsinfrastructuur, stimuleren van ontmoeting tussen stadsbewoners of mogelijk maken dat onze bewoners langer thuis kunnen blijven wonen? Op 21 december hoorden we hoe deze beslissingen in Antwerpen genomen werden en speelden we zelf het ‘burgerbegroting-spel’.

DSC_0263“Beleid begint bij de burger,’ vertelt Samuel Markowitz de schepen (wethouder) van district Antwerpen, ‘en dit is de politieke bestuursvorm van de toekomst’. In Antwerpen was de eerste burgerbegroting een succes. In verschillende fasen beslisten de inwoners waar 10 procent van het budget van het district Antwerpen aan besteed wordt. De basis, 90%, wordt gelegd door de gemeente. De 10% budget die de bewoners verdelen, komt daar bovenop. Zij beslissen dus op welke thema’s extra budget ingezet wordt. Onder het motto ‘wat zou jij doen met 1 miljoen?’ gingen bewoners met elkaar in gesprek. Dat maakt de burgerbegroting zo uniek. Er wordt niet zomaar gestemd of gekozen, maar bewoners gaan echt met elkaar in gesprek.

Burgerbegroting-spel

DSC_0326

Hanne Bastiaensen projectleider van de burgerbegroting in Antwerpen legt ons uit: de burgerbegroting bestaat uit vier stappen:

  1. In groepen kiezen bewoners de vijf belangrijkste thema’s. Elk groepslid moet het eens zijn met deze vijf thema’s.
  2. Uit stap 1 volgen 12 meest gekozen thema’s. In zogeheten districtsforums verdelen bewoners in kleine groepen geld over deze 12 thema’s.
  3. Op de 12 thema’s kunnen bewoners projecten indienen die zij zelf uitvoeren of die door de gemeente uitgevoerd worden. Het fietsvriendelijk maken van een straat is bijvoorbeeld een taak voor de gemeente, maar komt wel voort uit de wens van bewoners.
  4. Tijdens het Burgerbegroting Festival kiezen bewoners uit alle ingediende projecten een top 5. Het project met de meeste stemmen wordt uitgevoerd, de andere zo veel als er budget is.


Op deze manier hebben de bewoners direct inspraak op de besteding van 10% van de begroting. Zo werd het budget voor het thema ‘langer thuis wonen’ bijvoorbeeld vertienvoudigd door de burgerbegroting.

In groepen van ongeveer zes speelden we zelf het burgerbegroting-spel, met daarin stap 1 en stap 2 om te ervaren hoe het in zijn werk gaat. Onze top drie was budget voor participatie, sociaal contact en gemeentetuinen. Grote verliezers in het spel waren betere voetpaden en fietspaden. Opvallend, want de Antwerpenaren zetten daar juist budget op en wij net genoeg voor 200 meter voetpad en helemaal niets voor fietspaden.

Inzicht en zeggenschap

 

DSC_0299De burgerbegroting geeft bewoners zeggenschap. Zij kunnen zo laten horen wat zij belangrijk vinden voor hun stad en bewoners reële beslissingskracht geven is heel belangrijk. Tegelijkertijd krijgen bewoners meer inzicht in de manier waarop beleid verloopt. En zien ze zelf dat je niet overal evenveel geld aan kunt besteden. Het spelen van het burgerbegroting-spel roept ook wat weerstand op. ‘Het gaat om zo’n groot bedrag, daar kan ik toch niet zomaar over beslissen?’, vraagt een deelnemer zich hardop af.

Burgerbegroting in Nederland

 

Joop Hofman van Rode Wouw vertelt over de burgerbegroting in Nederland. In Oldenbroek doen ze het bijvoorbeeld al gewoon! Een aanwezige bewoners uit Oldenbroek geeft als tip om vooral pragmatisch te zijn. ‘Soms moet je over bezwaren heen stappen en gewoon aan de slag gaan.’ Ook in Breda zijn ze bezig met de burgerbegroting, volgens Joop ‘met dezelfde allure als in Antwerpen.’ Daarnaast vormen 14 gemeenten een leerkring om te bepalen op welke manier de burgerbegroting in Nederland toegepast kan worden. Deze gemeenten zijn: Vlaardingen, Medemblik, Schiedam, Cuijk, Roermond, Haarlemmermeer, Amersfoort, Leiden, Lelystad, Groningen, Oldenbroek, Oss, Dinkelland/Tubbergen  en Deventer. ‘Wat als mijn gemeente hier niet tussen zit?’ is een heel terechte vraag uit het publiek. Volgens Joop is het vertellen van inspirerende verhalen de sleutel om burgerbegroting op de lokale agenda te krijgen. ‘Laat bewoners en gemeenten met ervaring vertellen hoe het kan en wat het oplevert. Dit is een nieuwe vorm van democratie waarnaar we op zoek zijn.’

Budgetmonitoring

 

DSC_0396Burgerbegroting gaat uit van een bepaald budget dat verdeeld wordt over thema’s. Budgetmonitoring is net iets anders. Martijn Kool (van het centrum voor budgetmonitoring en burgerparticipatie) legt uit hoe dit in de Indische Buurt in Amsterdam in zijn werk gaat. Bij budgetmonitoring praten bewoners met de gemeente en oefenen op deze manier invloed uit op de begroting. ‘Het mooie hier is dat het meepraten van bewoners over de begroting al bijna wordt geïnstitutionaliseerd’, zegt Martijn. De bewoners kunnen echt invloed uitoefenen en worden gevraagd om mee te praten. In Emmen doen bewoners dat ook al. In 34 wijken, dorpen en kernen in en rondom Emmen kunnen bewoners meepraten over de begroting van de gemeente.

Om mee te kunnen praten en beslissen is het belangrijk dat bewoners weten hoeveel geld de gemeente precies besteed aan groen, zorg en jeugdwerk. Daarom sloten Arnhem6811, BewonersBedrijf Berflo Es, Wijkbelangen Emmerhout, Movisie, Centrum voor Budgetmonitoring en Burgerparticitpatie en Open State Foundation een BewonersDeal. Zij zoeken een pilotgemeente die de budgetten openbaar en inzichtelijk maakt voor bewoners en zo budgetmonitoring en burgerbegroting makkelijker maakt. Laat het weten via LSA@LSAbewoners.nl als je je aan wilt sluiten bij deze BewonersDeal als gemeente of bewonersgroep.

Bekijk ook dit Twitterverslag van de bijeenkomst.

DSC_0371Meer weten?